Artikelen Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Het kwaadaardige broertje van Nijntje
12 MRT 2018 • Door Rick van Veluw • Beeld: Dick Bruna • Meer blogs over Expo

Het kwaadaardige broertje van Nijntje

Als Dick Bruna even genoeg had van het schattige snoetje van Nijntje, tekende hij pikzwarte beertjes, sinistere skeletten en ongure types. Waar kwam deze duistere fascinatie vandaan?

Ja, Dick Bruna voelde zich óók aangetrokken tot the dark side. Dat zou je niet zeggen over een man die wereldberoemd werd met een cute konijntje. Bruna tekende tussen 1955 en 1970 donkere en duistere tekeningen voor de Zwarte Beertjes-reeks: een serie pockets van uitgeverij Bruna met veelal spannende fictieverhalen van schrijvers als Havank, Georges Simenon en Ian Fleming, maar ook grootheden als Remco Campert en Jean-Paul Sartre.

Tekening van Dick Bruna voor Havanks 'De Weduwe in de Wilgen' (1959)

Tentakels 

Zie je dat zwarte beertje in de header? Ontworpen door Dick Bruna himself, als logo van deze  Zwarte Beertjes-reeks. Net als Nijntje in oersimpele, maar krachtige beeldtaal. Bruna illustreerde talloze covers van verschillende boeken in deze serie. Het verschil met Nijntje is als dag en nacht: zijn Zwarte Beertjes-tekeningen zijn donker, duister en sinister. Je ziet ongure types met gleufhoeden en pandjesjassen, een kolossale wilg die zijn tentakels naar je lijkt uit te strekken of een man die op een dolk wordt gespietst. Waar kwam deze duistere fascinatie van Bruna vandaan? We vroegen het Charlotte van Lingen, senior curator van de Kunsthal.

Ik had geen idee van deze duistere Bruna-illustraties. Waar kwam dit vandaan?
Charlotte: ‘Om te beginnen bij het begin: Bruna’s vader was eigenaar van A.W. Bruna Uitgevers. Hij had als eerste een boekenkiosk op het station. Daar verkocht hij makkelijk meeneembare boekjes voor onderweg. Deze pockets kwamen overgewaaid uit de Verenigde Staten en de verkoop ervan kwam in  Nederland pas goed op gang na de Tweede Wereldoorlog.
Deze boekjes verkochten nog veel beter als er een aansprekende illustratie op stond. En zo begon Bruna met het maken van covers voor de Zwarte Beertjes-reeks. Met zijn zwarte, duistere figuren wist hij onmiddellijk sfeer te creëren .’
Wat is er allemaal te zien op die covers?
‘Alles kwam voorbij. Bloed, moord, de nacht, ongedierte. Mannetjes op de maan, schietpartijen, gifmoorden, onthoofdingen, poppen die je aanstaren met levenloze ogen. Ik ben door meer dan 2.000 van die illustraties gegaan en heb de expositie onderverdeeld in thema’s. Een overkoepelend thema is angst. Bruna wist als geen ander in te spelen op klassieke angsten. De nacht komt vaak terug op de covers, net als allerlei enge dieren zoals ratten, spinnen en leguanen. De zwarte vogels die hij tekende doen denken aan The Birds van Alfred Hitchcock.’

Tekening van Dick Bruna voor 'De Glimlach van Eleonara' door D. Ekema (1962)

Vrolijke boel dus!
‘Haha, ja. Ik vond het een groot feest om door deze illustraties te gaan. Het knapste vind ik de eenvoud en de kracht van de beelden. Er spreekt zo ongelofelijk veel sfeer uit. Dan zie je een spartelend mannetje gespietst op een mes: dat zet gelijk de toon voor zo’n boek.’
Iedereen kent Dick Bruna van Nijntje: dit is natuurlijk precies het tegenovergestelde.
‘Ja, absoluut. Nijntje en het zwarte beertje zijn wel in hetzelfde jaar geboren, 1955. Bruna ontwierp ze als tegenpolen: Nijntje vrolijk en wit, het beertje zwart en sinister.’

Tekening van Dick Bruna voor 'Hittegolven voor OSS 117' door Bruce Jean (1968)

Wat vond Bruna leuker om te tekenen: nijntje of het zwarte beertje?
‘Ik denk dat laatste. Hij haalde er ontzettend veel plezier uit. Wat mij betreft is dit zijn krachtigste werk. Bruna was zelf bijvoorbeeld enorm trots op het draadpoppetje dat hij ontwierp voor The Saint-thrillerreeks van Leslie Charteris. Daar legde hij al zijn liefde in. Hij kreeg veel lof toegezwaaid van grote ontwerpers vanwege die illustratie. Bruna zag zichzelf ook echt als de zwarte beer. Voordat hij stierf had hij met zijn uitgeverij al geregeld hoe ze zijn dood moesten brengen: met het door hemzelf gemaakte boekje ‘de beer is dood.’

Tekening van Dick Bruna 'De Saint speelt met de dood' door Leslie Charteris (1959)

Denk je dat het tekenen van gruwelijke moorden en pikzwarte spinnen een uitlaatklep was voor Bruna?
‘Ik vermoed van wel. Nijntje was natuurlijk enorm politiek correct. In de Zwarte Beertjes-reeks kon hij lekker uit de bocht vliegen met lugubere figuren.’

De expositie De donkere kant van Dick Bruna is nu te zien in de Kunsthal. Met je CJP-pas krijg je daar altijd € 7,- korting!

Comments

We maken gebruik van cookies om jouw website-ervaring te optimaliseren. Door gebruik te maken van CJP.nl ga je hiermee akkoord.