Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
C. onderzoekt: Op zoek naar de sound van de jaren tien
03 OKT 2017 • Door Klaas Knooihuizen • Meer blogs over Muziek

C. onderzoekt: Op zoek naar de sound van de jaren tien

Bestaat er ook een typische sound van nu? Wat is de muziek waarvan we over dertig jaar zullen zeggen: dit klinkt precies als de jaren tien? CJP zocht het voor je uit.

Voordat we die vraag kunnen beantwoorden, is het goed te bedenken dat een muzikaal tijdperk enkel kan bestaan bij gratie van het einde ervan. Als elk liedje de afgelopen veertig jaar een langgerekte Led Zeppelin-achtige gitaarsolo zou bevatten, was de term seventies-rock nooit uitgevonden. Of denk aan de vierkwartsmaat. Die is sinds het ontstaan van de popmuziek – en zelfs langer – de norm. Hij zal bij niemand nostalgische gevoelens oproepen. Pas als elke muzikant standaard vijfkwartsmaten gaat spelen, wordt de vierkwartsmaat retro. Dat gegeven maakt het lastig om te zeggen wat typische sound van de jaren tien is. We kunnen alleen onderzoeken hoe de popmuziek van nu verschilt van de popmuziek vóór 2010 en ervan uitgaan dat de trends over niet al te lange tijd weer zijn overgewaaid; gezien de geschiedenis een tamelijk veilig uitgangspunt, maar helemaal zeker weten doe je het natuurlijk niet.

Migos - Bad and Boujee ft Lil Uzi Vert

Hiphop zet de trend

De meest in het oog springende modegril is het gebruik van de autotune. Hoewel niet nieuw – Cher hanteerde het in de jaren negentig al – was het niet eerder zo alomtegenwoordig. Sinds enige jaren hebben rappers en R&B-artiesten uitgevonden dat het je stem blikkerig maakt. Inmiddels beginnen popartiesten het te ontdekken en ook in andere genres duikt de autotune hier en daar op. Typisch een fenomeen dat over enige tijd uit de mode zal raken. Wie in 2047 autotune gebruikt, zal in recensies vast lezen dat hij ontzettend jaren tien klinkt.

Ta-tá-ta ta-tá-ta, ta-tá-ta

Een andere beeldbepalende trend binnen de hiphop – met afstand het populairste genre van deze tijd – heeft te maken met de manier van rappen. Was het vroeger gebruikelijk om enorme lappen tekst over een steeds repeterende beat te leggen, tegenwoordig rapt men in korte zinnetjes waarvan de lettergrepen in groepjes van drie worden uitgesproken en de nadruk ligt op de tweede lettergreep: ta-tá-ta ta-tá-ta, ta-tá-ta. De ruimte tussen de zinnen wordt opgevuld met adlips – losse kreten als pow, yeah, woop of een gedeeltelijke herhaling van de hoofdzin.

Slippende banden

Skrt – het geluid van slippende banden – is favoriet. Sinds Migos deze stijl populair maakte is het moeilijk een rapper te vinden die het niet heeft gekopieerd.

De drop

Een derde typisch jaren-tien-dingetje is de drop, een uit de dance afkomstig trucje waarbij een beat langzaam tot een climax komt en na een korte pauze overgaat in een andere, vaak wildere beat. Het bekendste voorbeeld vind je in Gangnam Style van PSY.

Gangnam Style - PSY

Pionieren

Bovenstaande is erg gedetailleerd, zeker vergeleken met seventies rock en sixties pop: dat waren veelomvattende genres met een ontelbaar aantal eigenschappen. Dat is eenvoudig te verklaren. In de begindagen was een popmuzikant per definitie pionier. Alles moest nog worden uitgevonden. Vergelijk het met ontdekkingsreizigers. Wie in 1492 vanuit Europa een boot naar het westen nam, kwam vanzelf op onbekend terrein. Inmiddels is de hele wereldkaart ingekleurd. Voor de popmuziekkaart geldt dat in zekere zin ook. De grenzen kunnen hooguit een tikkie worden opgerekt, de spaarzame witte vlakken ingekleurd.
Het is daarom niet gek dat muzikanten vanaf de jaren negentig op de retro-toer gingen. Plots klonk iedere band weer als Joy Division (eighties revival) of elke zangeres als Nancy Sinatra (sixties revival). Hoewel dat soort trends nog steeds bestaan, is er al zeker tien jaar geen tijdperk meer dat opvallend populairder is dan andere. Feitelijk wordt tegelijkertijd op alles teruggegrepen. Elk festival heeft een band die als Nirvana klinkt en een zangeres die Nina Simone doet herleven.

Arcade Fire - Everything Now

Smaak en wansmaak

Dat ziet ook Arnold Scheepmaker, de drijvende kracht achter dj-collectief Kiss All Hipsters en oprichter van de Noodlanding-avonden in Paradiso. ‘Rond 2010, toen dubstep op zijn einde liep, waren we in verwarring. Wat is de nieuwe stroming? Die leek zich niet aan te dienen en die is nog steeds niet gekomen.’ In plaats daarvan vloeit alles in elkaar over. Fusion, noemt Scheepmaker het. ‘Je ziet producers die in de basis elektronica maken, maar dan met R&B-refreinen of flarden gangsterrap. Andersom worden hiphop en R&B steeds elektronischer. Afrikaanse en Arabische invloeden zijn ook hot. En het is allemaal downtempo. Of het nou indierock of dance is, echt gejaagde songs hoor je bijna niet meer.'

Een andere ontwikkeling die Scheepmaker ziet, is dat het verschil tussen commercieel en alternatief verdwijnt. In de jaren negentig was ‘mainstream’ een vies woord. Je moest er te allen tijde voor zorgen dat je credible was. ‘Jongeren denken niet meer in die kaders. Muziek is tof of niet, punt. Of iets oud of nieuw is, maakt ook niet uit. Ze vragen dingen aan die pas een paar uur op YouTube staan, maar ook Africa van Toto en Narcotic van Liquido. De single Everything Now van Arcade Fire toont perfect aan hoe dat doorwerkt in de muziek van nu. Dat is indiepop en Abba ineen. Smaak en wansmaak.’ Dat heeft ongetwijfeld te maken met de manier waarop muziek tegenwoordig geconsumeerd wordt. Het woord moet maar eens vallen: streaming. Nog niet eens zo lang geleden was je afhankelijk van de radio. Als je die niet interessant vond, greep je naar de platenkoffer van je ouders. Dat waren de opties. Tegenwoordig hoor je net zo makkelijk een Braziliaanse rapper van nu als een Frans cabaretliedje uit de jaren vijftig. Dat merk je aan de huidige generatie muzikanten. Ronnie Flex laat bijvoorbeeld happy hardcore en gladde R&B op hetzelfde nummer voorbij trekken.
Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar terwijl alle muziek ter wereld binnen handbereik is, wordt lokale muziek steeds populairder. Dat zie je wereldwijd terug in de hitlijsten en Scheepmaker merkt het tijdens het draaien. ‘Voorheen vroegen ze vooral Amerikaanse muziek aan, nu komen ze voor Sevn Alias en Kensington. In Berlijn, waar ik ook vaak draai, willen ze juist Duitse rappers horen. Die kan ik in Amsterdam dan weer niet draaien.’

Ronnie Flex - Energie ft. Frenna

Teamwork

Een ander gevolg van streaming is dat artiesten steeds vaker de samenwerking met elkaar aangaan. Dat heeft ook met andere techniek te maken: een zangeres uit Delft hoeft niet meer in het vliegtuig te stappen om samen te werken met een producer uit New York. Maar samenwerken is vooral commercieel interessant. Door de algoritmes van YouTube en Spotify wordt het duet van Jan Smit en Broederliefde aan fans van beide artiesten voorgeschoteld. Zonder hun artistieke ambities in twijfel te willen trekken: dat is een win-winsituatie uit het
boekje. Internationaal is deze trend al veel verder. Bekijk de tracklist van de laatste albums van Calvin Harris of Gorillaz. Met de artiesten die daarop verschenen kun je een telefoonboek vullen. Ze hoeven niet eens een grote rol te vervullen. Damon Albarn (Blur) en Justin Vernon (Bon Iver) waren nauwelijks hoorbaar aanwezig op het nieuwe album van Vince Staples, maar de namen zijn gevallen en de extra streams gegarandeerd. Niet dat Staples die grote namen alleen daarvoor gebruikt. Integendeel. Het is juist erg dapper van hem dat hij ze geen grotere rol toebedeelde. Het eindproduct staat centraal en dit was blijkbaar hoe hij vond dat het moest zijn. Ook dat is iets van deze tijd. Sterren als Rihanna, Kanye West en David Guetta zijn een soort projectleiders. Het zijn uitstekende muzikanten (oké, Guetta misschien iets minder), maar hun grootste kracht ligt erin de poppetjes op de juiste plek te zetten. Meer dan een bepaalde sound, is het de manier van muziek maken die deze tijd werkelijk definieert.

Vince Staples - Big Fish

Dit artikel verscheen ook in C. magazine 8. Heb jij deze editie niet in de brievenbus gehad? Geen paniek! Je kan 'm hier online lezen. Vergeet niet de instellingen in je CJP-account aan te passen, dan krijg het volgende magazine wel thuis. Daarnaast wil de sound van de jaren tien natuurlijk ook graag live meemaken. Dat maakt CJP wel heel erg makkelijk voor je, want we geven korting op verschillende podia door heel het land. Check hier voor welke allemaal.

Comments

Gerelateerde kortingen

Rotown
€ 2,50 korting met CJP

Rotown

Duik in de bruisende muziekscene van Roffa

Sugarfactory

Vreet de nieuwste muzikale snoepjes tot je kiespijn krijgt

€ 2,50

Poppodium Doornroosje

Poptempel met pioniersrol

20% last-minute

Paard

Vette korting op het beestachtig goede programma van dit hofstedelijke poppodium

€ 2,50

Melkweg

Voor een prikkie vooraan bij de Melkweg

€ 2,50