Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Wie of wat is Guggenheim?
27 MRT 2014 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Expo

Wie of wat is Guggenheim?

Iedereen kent de naam Guggenheim. Maar hoewel CJP in de fantastisch uitziende Guggenheim-musea in New York en Bilbao is geweest, weten zelfs wij eigenlijk niet wie of wat Guggenheim is. Tijd om je kennis bij te spijkeren, want Guggenheim komt vanaf 5 april naar Nederland.
Om te beginnen is Guggenheim vele dingen: een aantal musea, een aantal personen en misschien wel de belangrijkste collectie moderne kunst ter wereld. Het is ook een boekentrilogie van Herman Brusselmans, maar dat doet nu verder niet ter zake.

Guggenheim, de persoon
De belangrijkste Guggenheim is Solomon R. Guggenheim (1861 - 1949). Als telg van een rijke mijnbouwfamilie richtte Solomon de Yukon Gold Corporation op en maakte daarmee de familie nog rijker. Hij trouwde met Irene Rothschild, een telg uit de steenrijke advocatenfamilie. Zoals veel mensen die op een enorme berg geld zitten, begon Guggenheim kunst te verzamelen (hoi Dirk Scheringa en mevrouw Kröller-Müller). Solomon liet zich adviseren door de kunstenares Hilla Rebay, met wie hij een aardige collectie non-objective art, een ander woord voor abstracte kunst, bij elkaar kocht.

Solomon stelde zijn collectie eerst tentoon in zijn apartement in het Plaza Hotel, aan de rand van Central Park in New York. Samen met Hilla richt hij de Solomon R. Guggenheim Foundation op, die tot doel had om mensen moderne kunst te leren waarderen. In 1939 werd het apartement toch wat te klein en openden de twee The Museum of Non-Objective Art (op 24 East 44th Street). Maar ook die ruimte werd te klein en op aanraden van Hilla gaf Solomon architect Frank Lloyd Wright de opdracht om het eerste Guggenheim-museum te ontwerpen. Solomon heeft zijn museum nooit meer gezien, want hij overleed in 1949 en wat we nu kennen als het Solomon R. Guggenheim Museum opende pas in 1959 de deuren. Direct na Solomons dood gooiden zijn familieleden, onder aanvoering van nichtje Peggy Guggenheim (over haar zo meer), Hilla Rebay uit het bestuur van de foundation. Hilla kreeg nog niet eens een uitnodiging voor de opening. 

Guggenheim, de musea
Het museum dat we nu kennen als het Guggenheim was niet het eerste Guggenheim. In 1952 werd het Museum of Non-Objective Art namelijk al omgedoopt tot Solomon R. Guggenheim Museum. Het tweede Guggenheim is echter wel het bekendste. De witte spiraal aan de rand van Central Park is inmiddels minstens net zo beroemd als de kunstwerken die er hangen, omdat er nooit eerder een museum was gebouwd dat op zichzelf een modern kunstwerk was. Bedankt Frank Lloyd Wright, sindsdien wil elke zichzelf respecterende gemeente een veel te duur mega-museum in zijn stad.

De Spaanse stad Bilbao was zo'n gemeente, maar heeft geenszins te veel betaald. Frank Gehry ontwierp voor die stad het tweede Guggenheim-museum (foto) en omdat dat in 1997 minstens net zo excentriek was als het eerste in 1959, mag Bilbao nu elk jaar miljoenen bijschrijven op de gemeentebegroting. Abu Dhabi heeft dat misschien niet echt nodig, maar daar vinden ze het waarschijnlijk gewoon gezellig als er nóg meer mensen zich komen vergapen aan hun bizarre rijkdom. In 2017 opent daar dus het grootste Guggenheim tot nu toe (30.000 m2), wederom een knotsgek gebouw van Frank Gehry. Heel verbaasd zouden we niet zijn als blijkt dat je links naast een Kandinsky van een waterglijbaan richting Perzische Golf kunt roetsjen.

Guggenheim, de collectie
De Guggenheim die naar Nederland komt, naar het CoBra museum in Amstelveen om precies te zijn, is een collectie. Maar niet zomaar een collectie. Het gaat om 51 werken van wat de (legendarische) eerste directeur van het Guggenheim-museum, James Johnson Sweeney, 'tastebreakers' noemde. Picasso, Jackson Pollock, Rothko, Willem de Kooning; kunstenaars die de abstracte kunst in een nieuwe richting duwden. Van de 51 werken hingen er 13 ook tijdens de inaugurele tentoonstelling van het Guggenheim museum New York (1959) aan de muur. Dit is een heel belangrijke, maar nog altijd een (heel) kleine greep uit de volledige Solomon R. Guggenheim-collectie.Inmiddels bestaat die niet alleen meer uit zijn privécollectie van ongeveer zeshonderd schilderijen, maar uit minstens tien collecties. Samen zijn dat duizenden schilderijen en sculpturen, waarvan je een deel per collectie of museum online kunt bekijken.

De belangrijkste deelcollectie is die van Peggy Guggenheim, daar is ze weer, die de Guggenheim foundation bij haar dood in 1978 haar Palazzo aan het Grand Canal in Venetië schonk, plus alle 730 kunstwerken erin. Ze kocht al die werken van de (omgerekend naar nu) 34 miljoen dollar die ze erfde van haar vader, Benjamin Guggenheim. Ben verzamelde geen kunst, maar kocht met zijn vermogen in 1912 een enkeltje met de Titanic. De 34 miljoen dollar was overigens een schijntje in vergelijking tot het vermogen van haar nichten en neven, maar het was ruimschoots genoeg om een eigen museum op te richten. Een museum heeft kunst nodig, dus reisde Peggy in 1939 van Londen naar Parijs om schilderijen te kopen. Een vriend had haar een lijstje met suggesties gegeven. Op weg naar Parijs brak echter de Tweede Wereldoorlog uit en ze moest omkeren. Omdat ze nu toch tijd zat had, besloot Peggy om de hele lijst te kopen: één schilderij per dag. Een jaar later telde haar collectie onder andere tien Picassos, veertig Max Ernsts (daar trouwde ze een paar maanden later mee), acht Mirós, vier Magrittes, drie Dalís, een Klee en een Chagall. Bam, in één jaar! Kun je je voorstellen hoe die collectie er inmiddels uit moet zien? Ga het bekijken in Amstelveen.



Comments