Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Kun je leren hoe je een kunstenaar wordt?
02 DEC 2015 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Lezen

Kun je leren hoe je een kunstenaar wordt?

In het boek Wat is een kunstenaar? praat Sarah Thornton met kunstenaars als Hirst, Koons, Ai Weiwei en Abramovic. Wij lazen het boek en trokken er zes belangrijke lessen uit.

Als je kunstenaar wil worden, kun je natuurlijk een opleiding aan een kunstacademie volgen. Sterker nog, dat is heel zinvol. Maar kunstenaarschap gaat over meer dan alleen praktische vaardigheden. Je moet bijvoorbeeld ook origineel zijn en een bepaalde visie hebben. Maar wie gaat je dat soort zaken leren? Het boek Wat is een kunstenaar? is een goed begin. Sarah Thornton vroeg 33 wereldberoemde kunstenaars om hun visie op die vraag en wist zo na een paar jaar in een kleine 470 vermakelijke pagina’s antwoord te geven op die hoofdvraag. Dat antwoord is iets te complex om hier voor je samen te vatten, maar om je vast een beetje te prikkelen zetten we graag even de lessen die wij uit het boek trokken voor je op een rij.

Sarah Thornton: ‘Kunstenaars met ambitie dienen hun eigen maatstaven te bepalen.’

Sarah-Thornton-Wat-is-een-kunstenaar-CJP-korting
Test: weet jij überhaupt van wie het kunstwerk op de flap is? Het antwoord volgt verderop in de blog.

Sinds Duchamp een toiletpot op zijn kop zette en dat kunst noemde, stelt Sarah, is het voor kunstenaars mogelijk om álles te bestempelen tot kunst. Een succesvolle kunstenaar, schrijft ze in het voorwoord, wordt je daarom alleen als je anderen er voor lange tijd van kunt overtuigen dat wat jij kunst noemt ook echt kunst ís. Daarvoor moet je heel veel zelfvertrouwen hebben. Een papiertje van de kunstacademie is niet genoeg. Of, zoals Jeff Koons later zegt: ‘Het enige dat je kunt doen is in jezelf geloven en je interesses volgen. Daar vind je de kunst.’

Damien Hirst: ‘De enige interessante mensen zijn degenen die zeggen: ‘bek houden, zo denk ik er gewoon over’.’ 

Damien Hirst haai Wat is een kunstenaar les boek CJP korting
Het kunstwerk dat Damien Hirst naar supersterrendom katapulteerde: The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living (1991) Foto: Gazanfarulla Khan (Flickr)

Hij krijgt vaak het stempel van entertainer en commerciële jongen, maar Damien Hirst vindt al die labels onzin. Zijn werk wordt volgens hem gekocht omdat hij iets te zeggen heeft. In het kleine schilderatelier bij zijn enorme villa geeft hij Sarah dus zonder al te veel poeha antwoord op de vraag wat een kunstenaar is: iemand die anderen dwingt om naar zijn mening te luisteren.

Ai Weiwei: ‘De kunstenaar is een vijand van …eh… algemene gevoeligheden.’

Vrijwel elk kunstwerk van Ai Weiwei is politiek geladen, om niet te zeggen: een protest. Meestal zijn die protesten gericht aan de regering van zijn land van afkomst, China. Wat goed te verklaren valt uit het feit dat zijn vader gedurende de hele jeugd van Ai zat opgesloten, omdat hij één gedicht schreef waar Mao niet van gediend was. Wanneer Sarah hem vraagt of ‘een kunstenaar van betekenis een staatsvijand is’, trekt Ai zijn wenkbrauwen op en geeft hij bovenstaand antwoord. Damien Hirst zou trots op hem zijn.

Andrea Fraser: ‘Je moet als kunstenaar bereid zijn om een heel intiem deel van jezelf te verkopen.’

Andrea-Fraser-Sarah-Thornton-wat-maakt-kunstenaar-boek-museum-korting-CJP
In haar videokunstwerk Untitled heeft Andrea Fraser seks met een verzamelaar, die daar via haar galerie voor betaald heeft. De video wordt op exposities begeleid door deze zes iets kuisere foto's.

Een ding dat we al snel leren van het Wat is een kunstenaar?, is dat je geen professioneel kunstenaar kunt zijn zonder je werk te verkopen. Voordat we bovenstaande uitspraak van performance-kunstenaar Fraser lazen, kwamen we bijvoorbeeld al deze nog veel verder gaande woorden tegen van de beroemde Amerikaanse kunsthandelaar Larry Gagosian: ‘Goede zaken zijn de beste kunst’. Oftewel: hoe meer een kunstwerk waard is, hoe beter het werk. Zo ver gaat Fraser niet, maar ze ziet kunstenaars wel als prostituées/handelaars die hun intiemste verlangens en fantasieën te koop aanbieden. Haar duidelijkste werk hierover is het zeer extreme kunstwerk Untitled. Daarin liet ze door tientallen beveiligingscamera’s filmen hoe ze op een hotelkamer seks had met een kunstverzamelaar. Hij had via haar galerie betaald om deze performance aan zijn verzameling toe te voegen (waar overigens ook al ander werk van haar in zat). Disclaimer: we willen niet zeggen dat je je lichaam moet verkopen om een echte kunstenaar te worden. Dat is immers niet meer zo origineel nu.

Jeff Koons: ‘Ik wil mijn werk aan een platform helpen, zodat het niet zomaar een gebaar in de leegte is.’

Jeff Koons Balloon Dog wat is een kunstenaar boek korting CJP
Het kunstwerk op de voorkant van het boek is natuurlijk Balloon Dog van Jeff Koons, 1993. Foto: Kim (Flickr)

Kunst bestaat niet als niemand het ziet. Je moet het dus niet alleen weten te verkopen, maar vooral ook tonen. Je moet er aandacht voor genereren. Dat klinkt als een aardige open deur, maar het betekent dat een goede kunstenaar ook goed is in publiciteit. Of zoals Jeff Koons het formuleert: ‘Iedere keer dat je werk een groter platform krijgt, is mooi meegenomen.’ Roem kent wat hem betreft dus geen keerzijde; zijn persoonlijke faam helpt om zijn werk aan meer ogen te tonen en dat is het ultieme doel van een kunstenaar (in zijn opinie).

Marina Abramoviç: ‘Een vrouw moet als een man zijn om kunstenaar te worden.’

Voordat vrouwelijke lezers Marina Abramoviç massaal wegzetten als vrouwenhater en nooit meer een werk van haar willen zien: we hebben deze zin enigszins uit zijn context gerukt. Marina verduidelijkt in het boek:´Je weet dat je een kunstenaar bent als je de aandrang tot scheppen voelt, maar dat maakt je nog niet tot een fantástische kunstenaar. Die komen namelijk voort uit de offers die je in je persoonlijke leven brengt. Eén van de redenen waarom er minder vrouwelijke kunstenaars zijn dan mannelijke, is dat vrouwen hun hoofdfunctie van voortplanting niet willen opofferen.’ Oké, alsnog niet echt een lekkere tekst om te lezen als je feminist bent, met die ‘hoofdfunctie van de vrouw’ en alles, maar Marina is dan ook extreem in de mate waarin zij vindt dat je moet lijden voor je kunst. Zevenhonderd uur zwijgend op een kruk zitten totdat je hele lichaam schreeuwt dat je moet ophouden, is niet voor iedereen weggelegd.

Nog niet genoeg inspiratie? Bezoek voor het echte werk één van de topmusea die Nederland rijk is, met CJP-korting natuurlijk. 

Comments

Gerelateerde kortingen

Gemeentemuseum Den Haag
€ 3,50 CJP-korting

Gemeentemuseum Den Haag

Bekijk Piet Mondriaans meesterwerken van wel heel dichtbij

Groninger Museum

Bezoek dit futuristische paleis zonder diep in de buidel te tasten

€ 3,-

Van Gogh Museum

Zet Van Gogh's zonnebloemetjes buiten in dit museum

€ 3,-

Nederlands Fotomuseum

Staar jezelf helemaal blind op de mooiste fotocollectie van Roffa

€ 5,00
Win
Wat is een kunstenaar?