Artikelen Kortingen Win CJP events
Over CJP
Support
Word lid Mijn CJP
Rothko en Rick: een halfuur alleen met een schilderij
11 NOV 2019 • Door Rick van Veluw • Beeld: Stedelijk Museum Schiedam • Meer blogs over Expo

Rothko en Rick: een halfuur alleen met een schilderij

Een halfuur lang staren naar hetzelfde schilderij. Is dat leuk? In het Stedelijk Museum Schiedam kun je nu op date met Grey, Orange on Maroon, No. 8 van Mark Rothko. Onze Rick probeerde het. ‘Ik kijk naar mijn pols, maar daar zit geen horloge.’

Ik heb niks met Mark Rothko. Dan weet je dat vast. Ik vind het niet geweldig, noch verschrikkelijk: ik heb er gewoon niets mee. Maar toen ik het persbericht van Stedelijk Museum Schiedam over hun expo Rothko en ik kreeg, werd ik toch enthousiast. En niet alleen omdat ik dan een woordgrap in de kop van dit artikel kon maken.

Mark Rothko

Je kunt namelijk helemaal alleen een van zijn topstukken bekijken, Grey, Orange on Maroon, No. 8. Een abstract werk met twee vlakken grijs en oranje op een achtergrond van paars. Je telefoon laat je achter en je krijgt een noise cancelling koptelefoon. Quality time met een kunstwerk. Prikkelend om heel veel redenen: in de meeste musea wandel ik een beetje door de expo en blijf ik af en toe hangen bij iets dat me aanspreekt. Maar het komt net zo goed voor dat ik vooral nadenk over of die tortilla van gisteren in de koelkast nog goed is. Daarnaast: wanneer kijk je nou écht eens geconcentreerd naar iets? Zelfs als Ajax speelt scroll ik op mijn tweede scherm door m’n Insta-timeline.

Grey, Orange on Maroon, No. 8

Een duivels dilemma

Omdat ik Rick van CJP ben, mag ik voor openingstijd een halfuur met Rothko doorbrengen. Op een grijze morgen meld ik me vroeg bij de achterdeur van Stedelijk Museum Schiedam. Gids Cilia Batenburg ontvangt me en neemt me mee naar een heuse wachtruimte. ‘Hier kun je je optimaal voorbereiden op je bezoek en je inlezen over Mark Rothko,’ vertelt ze aan een tafel waar een zestal Rothko-boeken liggen.

‘Wil je de expo blanco in gaan of wil je dat ik wat vertel over het leven en het werk van Mark Rothko?’ Duivels dilemma natuurlijk: wil ik helemaal fris kijken zonder enige duiding of weten waarnaar ik kijk waardoor ik niet meer fris kan kijken? Omwille van jullie lieve CJP’ers ga ik voor het eerste, een kleine Rothko-update kan geen kwaad. Cilia vertelt: ‘Rothko wilde met zijn schilderijen fundamentele menselijke emoties centraal zetten. Hij nam Griekse tragedies als voorbeeld, die gaan over van die grote emoties als verdriet, lijden, ondergang. Dat zit allemaal in zijn werk, ook al zie je op het eerste gezicht misschien alleen maar twee of drie gekleurde vlakken. Het kan mensen enorm raken. Sommige mensen barsten zelfs in huilen uit.’

Natuurlijk ben ik daar een beetje sceptisch over, maar ik laat me graag verrassen. Cilia begeleidt me naar de Rothko-kamer. Ik lever op het laatste moment nog mijn horloge en de inhoud van mijn zakken bij haar in en dan gaat de deur dicht. Ik ben alleen. Alleen met Rothko.

Dit is niet Rick, maar iemand anders die kijkt naar Rothko.

Een schokgolf

De ruimte is vrij groot. Tegen de muur staat een bankje, in het midden staat een bankje, daar tegenover de Rothko. Cilia heeft me verteld dat ik ook mag rondlopen en op de grond mag zitten en liggen. Ik begin maar veilig bij het bankje. Ik zie twee vlakken: een groot, bijna vierkant grijs vlak en een kleiner, rechthoekig exemplaar in feloranje daaronder. De oneffenheden vallen het eerst op. Bovenaan het grijze vlak lijkt een extra dot donkere verf te zitten en de oranje rechthoek valt aan de onderkant uit elkaar in spetters.

Het liefst kijk ik naar het oranje vlak. Hoe langer ik staar, hoe beter ik zie dat het niet eventjes is ingekleurd. Rothko scheen laag na laag aan te brengen en dat zie je: de waas onderaan het oranje vlak is als een regenbui die je in de verte ziet aankomen. De spetters doen me dan weer denken aan graffiti. Zoom je even uit, dan knalt het oranje vlak er ineens uit. Alsof het oplicht. Het grijze vlak hangt er intussen dreigend boven. Die dreiging lost op als ik erop ga focussen. Dan lijkt ineens het oranje vlak weer één groot gevaar.

Ik erger me aan mezelf. Ik zit enorm te observeren, dingen op te merken, te kijken en te kijken. Maar ik stel me emotioneel niet echt open. Het liefst zou ik onbezonnen kijken en me door dit schilderij laten raken, maar dat lukt niet. Toch gaat er na een tijdje een schokgolf door me heen. Ineens zie ik een enorme disbalans in het schilderij. Het kantelt. Helemaal als ik me verplaats van het ene bankje naar het andere bankje: vanaf links zie ik ineens de schaduw aan de rechterkant van het schilderij. Het hangt onder het oranje vlak en zit ook in het grijze vlak. Zie ik dit nu pas, na… ja, na hoe lang kijken eigenlijk?

Een voorzichtig klopje op de deur. Het museum is toch nog niet open? Het is Cilia. Mijn tijd zit erop. Ik kijk naar mijn pols, maar daar zit geen horloge. Dit was het kortste halfuur ooit.

Ik heb iets met Mark Rothko

Ik begon dit stuk met ‘ik heb niks met Mark Rothko’ en ik wil dat ‘niks’ nu vervangen met ‘iets’. Ik weet nog niet wat dat ‘iets’ is, maar wel dat een halfuur kijken naar één van zijn werken eigenlijk al te weinig is. Dertig minuten lijken alleen nog maar de aanloop te zijn voor nóg meer nieuwe inzichten. En dat had ik van tevoren nooit verwacht van een schilderij met twee gekleurde vlakken.

Speciaal voor CJP’ers hebben we vijf plekken met Rothko gereserveerd. Je mag dan zelfs een uur doorbrengen met het schilderij!

Comments

We maken gebruik van cookies om jouw website-ervaring te optimaliseren. Door gebruik te maken van CJP.nl ga je hiermee akkoord.