Artikelen Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Waarom is het zwanenmeer zo’n legendarisch ballet?
14 DEC 2018 • Door Rick van Veluw • Beeld: Stardust • Meer blogs over Theater

Waarom is het zwanenmeer zo’n legendarisch ballet?

De eerste opvoering van Het Zwanenmeer was een ramp: critici schreven het ballet de grond in, het publiek vond het maar niks. Toch is het nu de bekendste balletvoorstelling ter wereld. Hoe kon dit lelijke eendje veranderen in een prachtige zwaan?

Ja, wij vinden het ook een beetje gênant. Niemand kon tijdens de redactievergadering vertellen waar Het Zwanenmeer nou over gaat. Of waarom het uitgegroeid is tot zo’n legendarisch stuk. Verder dan ‘een balletvoorstelling met heel veel ballerina’s in witte tutu’s’ kwamen we niet. Terwijl dit misschien wel het beroemdste ballet ter wereld is én je nu Het grootste Zwanenmeer ter wereld kunt zien in het Nieuwe Luxor. Waar gaat deze balletvoorstelling over en wat maakt Het Zwanenmeer nou zo legendarisch?

Zwanen, prinsen en een tovenaar

Eerst maar even het verhaal. Een ballet of dansvoorstelling is voor een leek misschien niet altijd goed te volgen, maar in Het Zwanenmeer zit een duidelijk te volgen plot. Alles draait om prins Siegfried en zijn geliefde Odette. Tijdens een middagje jagen stuit de prins op een meer vol zwanen. Hij ontmoet de koningin der zwanen, Odette, en wordt op slag verliefd. De zwanen in het meer zijn eigenlijk jonge vrouwen, maar de kwaadaardige tovenaar Von Rothbart heeft hen in zwanen veranderd. Alleen ’s nachts nemen ze even hun eigen gedaante aan. Prins Siegfried wil niets liever dan met Odette zijn, maar daar steekt Von Rothbart in dit verhaal een stokje voor.

Eerder een militaire mars dan een ballet

In 1877 werd het stuk voor de eerste keer opgevoerd door het Bolsjojballet, met muziek van Tsjajkovski. Het was een ramp. ‘Een criticus schreef zelfs dat het hele stuk meer leek op een militaire mars dan een klassiek ballet,’ vertelt Jasper Gasia, die ooit zelf in het ballet danste en nu werkt voor productiebedrijf Stardust dat Het grootste Zwanenmeer ter wereld naar Nederland haalde. ‘De choreografie van het Russische Bolsjojballet was vrij avant-garde en dat viel slecht bij het publiek: teveel voetengestomp, te weinig elegantie. Ook de muziek van Tsjaikovski viel niet in de smaak.’

Het ballet werd vrij snel in de prullenbak gegooid en raakte in de vergetelheid.’ Tot het concurrerende Mariinskiballet uit Sint-Petersburg er twintig jaar later mee aan de haal ging. ‘Er kwam een nieuwe choreografie van Marius Petipa en Lev Ivanov,’ vertelt Jasper. ‘Tsjajkovski zou de muziek opnieuw bewerken. Hij was ervan overtuigd dat Het Zwanenmeer een succes kon worden. Helaas stierf hij voordat hij aan die bewerking kon beginnen.’

Ondanks alles werd die nieuwe opvoering in 1865 wél een groot succes door de nieuwe choreografie en muzikale bewerking van dirigent Riccardo Drigo. Daarna werd het ballet steeds vaker in Europa opgevoerd. ‘Ineens was het lelijke eendje verandert in een prachtige zwaan,’ zegt Jasper. Waarom is Het Zwanenmeer in de loop der tijd zo’n groot succes geworden? Volgens Jasper is het domweg een geweldig ballet. ‘Het Zwanenmeer is een totaalervaring. Met een complex verhaal vol manipulatie en intrige. Met de dramatische muziek en sprekende muziek van Tsjajkovski die daar prachtig op aansluit. En natuurlijk tachtig topsporters op het podium die de moeilijkste stunts uithalen, maar het er makkelijk uit laten zien. Het voelt als een greatest hits van ballet.’

Alsof je The Beatles staat te spelen

Jasper danste ooit zelf in Het Zwanenmeer en dat is volgens hem ‘alsof je het repertoire van The Beatles of The Rolling Stones staat te spelen.’ ‘Het publiek kent elke beweging, elke noot. Plezierig is dat de zaal gelijk mee is in het verhaal, maar het is ook lastig: elke misstap wordt opgemerkt.’ Technisch is het stuk ‘een hel’, zo vertelt Jasper. ‘Mijn spieren doen er nog pijn van. Dansen in Het Zwanenmeer vereist ontzettend veel uithoudingsvermogen. Je danst lange solo’s en dat is pittig. Daarnaast probeer je het verhaal te verbeelden in je bewegingen en het verliefde, gefrustreerde en verwarde van de prins over te brengen. Dat valt niet mee als je eigenlijk even wilt uithijgen of je spieren trillen. Maar ik ben heel blij dat ik het heb mogen doen. Het is toch een mijlpaal als danser.’

Niet vijftig, maar honderd zwanen in Rotterdam

In Rotterdam zie je eind december een superspeciale uitvoering van het stuk, namelijk Het grootste Zwanenmeer ter wereld met een verdubbeling van de cast. Dat betekent honderd(!) ballerina’s, twintig ton decor en driehonderdvijftig kostuums. ‘Het is de ultieme versie van Het Zwanenmeer,’ vindt Jasper. ‘Met zoveel dansers een ware zwanenzee. Niet alleen groots, maar kwalitatief ongeëvenaard. Het stuk wordt gespeeld door het Shanghaiballet: hen zien dansen is de definitie van synchroniteit. Dit moet je gewoon één keer in je leven gezien hebben.’

Ben jij inmiddels net zo lyrisch als Jasper? Ga dan naar Het grootste Zwanenmeer ter wereld in het Nieuwe Luxor in Rotterdam met 50% last-minute korting. Zie je 'm liever in het Bredase Chassé Theater? We geven 3x2 tickets weg! 

Comments

We maken gebruik van cookies om jouw website-ervaring te optimaliseren. Door gebruik te maken van CJP.nl ga je hiermee akkoord.