Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Zo schrijf je een kort verhaal
25 OKT 2017 • Door Zoë Heijke • Beeld: Studio Schulte • Meer blogs over Lezen

Zo schrijf je een kort verhaal

Hoe creëer je een personage? Waar haal je inspiratie vandaan? En hoe lang is een kort verhaal eigenlijk? Leer van schrijfster Lotte Lentes (27) hoe je je literaire ambities kunt verwezenlijken.

Lotte is een echte schrijfster. Zo eentje die op haar vijfde al is begonnen. 'Mijn moeder zei laatst: het komt vast doordat je enig kind bent; uit verveling ben je maar verhalen gaan schrijven.' Sinds kort zijn haar novelle, essay en korte verhalen gebundeld in het boek Een tweede keer kijken. Daarnaast geeft ze een exclusieve schrijfworkshop tijdens Het Wintertuinfestival op 25 november. Tijd om van haar te leren hoe je een kort verhaal schrijft.

Stap 1: Zoek iets opvallends

Lotte, je geeft een schrijfworkshop tijdens Het Wintertuinfestival. Dus: hoe schrijf je een kort verhaal?
‘Ik heb niet echt een vast plan, maar het gaat altijd wel een beetje op dezelfde manier. Ik vertrek vaak vanuit een foto, nieuwsbericht of vreemde anekdote. Iets wat opvalt en mij bijblijft.’
Iets wat opvalt en bijblijft: waar moeten we dan aan denken?
‘Een paar jaar geleden, in mei 2014, verbleef ik in Brussel. Op 24 mei werd er een aanslag gepleegd bij het Joods Museum. Dat lag op 300 meter afstand van mijn hostel. Ik was aan het werk en had geen internet, dus heb niets van de aanslag gehoord of gezien. Zo bizar. De volgende dag in de trein op weg naar huis zag ik de berichten pas.'
Hoe maak je hier dan een eigen verhaal van?
‘Ik had niets van de aanslag meegemaakt, maar voelde mij toch verbonden met de gebeurtenis. Dat gevoel is een eerste stap naar een verhaal. Ik ben de zaak blijven volgen en heb veel onderzoek gedaan naar de jongen die de aanslag heeft gepleegd. De novelle uit mijn boek Een tweede keer kijken is fictie, maar op die jongen gebaseerd.’
Ontstaan jouw verhalen altijd uit iets wat in werkelijkheid is gebeurd?
‘Ja, het begint bij een waargebeurd verhaal, zoals een nieuwsbericht of anekdote. Dan doe ik onderzoek naar het onderwerp en voeg ik een flinke dosis van mijn eigen fantasie toe.’

Stap 2: Personage

Hoe creëer je een personage?
‘Dat kan op verschillende manieren. Sommige schrijvers maken een lijst met karaktereigenschappen van het personage. Ze schrijven dan bijvoorbeeld op: verlegen, lief, familiemens en impulsief. Daar geloof ik niet in. Naar mijn mening wordt een personage enkel gevormd door de acties en handelingen die hij of zij doet, niet door het bepalen van vaste karaktereigenschappen.’
Dus jij begint met schrijven en ziet dan of bepaalde handelingen bij het personage passen?
‘Ja, ik moet op een gegeven moment beginnen met schrijven. Tijdens stap 1 heb ik het onderwerp voor het verhaal vastgelegd. Binnen dat universum moet het verhaal zich gaan afspelen. Tijdens stap 2 moet ik van mezelf beginnen met schrijven. Dan laat ik het personage bepaalde acties en handelingen uitvoeren, zoals: reageren op een ander boos personage. Alleen door te schrijven kan ik bepalen hoe het hoofdpersonage daarop reageert.’

Stap 3: Plot

Dit lijkt mij een van de moeilijkste onderdelen van een verhaal. Hoe begin je?
‘Wat mij helpt zijn de regels in het boek Poëtica van Aristoteles. In dit boek stelt Aristoteles richtlijnen voor de dichtkunst, maar daar vallen bijvoorbeeld ook proza en theater onder. Een plot bedenken is echt puzzelwerk. Je moet constant in je achterhoofd houden: waarom gebeurt dit en waarom gebeurt dit nu? Dus het is fijn om dit boek bij de hand te hebben.’
Puzzelwerk?
‘Ja, Aristoteles stelt dat er sprake moet zijn van een held. Je kunt de held zien als de hoofdpersoon van het korte verhaal. Ik schrijf in mijn boek Een tweede keer kijken een verhaal over een jongen die zich onbegrepen voelt in Brussel. Dit is in mijn geval de held van het verhaal. Volgens Aristoteles heeft deze held altijd een doel en alles wat hij doet staat in dienst van dat doel bereiken. De jongen in mijn verhaal gaat op zoek naar erkenning in Syrië om uit zijn uitzichtloze situatie te komen, maar dat lukt vanwege allerlei omstandigheden niet. Om het verhaal spannend en aantrekkelijk te maken komt de held, of in mijn geval de hoofdpersoon, onderweg obstakels tegen die hem ervan weerhouden zijn doel te bereiken.’

Stap 4: Schrappen en schaven

Oké, we hebben een onderwerp, personage en plot. Dat is eigenlijk al een verhaal toch?
‘Ja, maar dat betekent niet dat het verhaal af is. We zijn nu aangekomen bij de belangrijkste stap. Je begint nu met schaven, oftewel: veertig keer per dag het verhaal lezen en zinnen schrappen.’
Hoe lang moet een kort verhaal zijn?
‘Daar zijn niet echt regels voor. Een kort verhaal kan 2000 woorden bevatten, maar ook 10.000. Indien je het verhaal wil publiceren in een tijdschrift is het handig om het niet langer te maken dan 3000 woorden.’
Hoe lang doe je over het schrappen en schaven van het verhaal?
‘Dat verschilt heel erg. Soms een dag, soms een week, soms een maand en soms een jaar. Een eerste versie is in ieder geval nooit goed genoeg. Kill your darlings: het is belangrijk om afscheid te nemen van bepaalde zinnen of keuzes die je tijdens het schrijven hebt gemaakt. Dan maak je het verhaal echt sterk en compact.’
Zijn we nu klaar?
‘Bijna! Na deze stappen lees ik nog een paar keer mijn verhaal hardop voor. Dan voel je het ritme van het verhaal. Een consistent ritme maakt het prettig leesbaar.’
En dan is er een boek…
‘Ja, dat is iets heel geks. Ineens zijn die losse A4-tjes gebundeld tot een boek. Een tekst voelt nooit af, maar als je verhaal in een boek zit kun je er echt niets meer aan doen. Dan neemt iemand het mee naar huis en is het verhaal definitief klaar.’

Heb jij zelf ook literaire ambities? Ga dan op 25 november naar Schrijver in één dag in Doornroosje in Nijmegen. Ben je benieuwd naar de korte verhalen van Lotte? Wij geven drie exemplaren weg van Een tweede keer kijken. Je hoeft alleen maar op de blauwe knop te drukken. Voor mensen zonder win-ambities ligt het boek in de boekhandel. 

Comments

Win
Lees jezelf de winter door