Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
De Ontgroening: FOTODOK
12 SEP 2017 • Door Rick van Veluw • Beeld: Rick van Veluw • Meer blogs over Expo

De Ontgroening: FOTODOK

De beste verrassingen liggen verscholen. Waarschijnlijk zijn we FOTODOK in Utrecht al talloze keren voorbijgefietst, maar nu zetten we onze fiets tegen het muurtje en stappen we door de poort.

Wat verwacht ik?

Ras-Utrechter als ik ben, ben ik natuurlijk allang eens naar FOTODOK (€ 2,50 voor CJP'ers) geweest. NOT! Het is bij uitstek een museum waar ik heel vaak langsfiets, telkens mijn vriendin belovend dat we daar écht eens heen moeten. Vervolgens komt het er nooit van. Tot vandaag dan, want als CJP-redacteur haal je altijd al je culturele voornemens.

Verscholen

FOTODOK heeft geen grootse entree of futuristische nieuwbouw. Integendeel: je moet er zelfs een beetje moeite voor doen. Fiets richting het Domplein over de Lange Nieuwstraat, knijp net voor het plein in de remmen en stap door een grote, groene poort. Aan het einde van het laantje vind je een gigantische boom én een voormalig klooster- en schoolgebouw. Welkom bij FOTODOK!

Lekker etnisch profileren

De expositie begint al voordat je je jas hebt opgehangen. Op een houten paneel hangen portretfoto’s van Utrechters met een lampje boven hun hoofd. Voor je neus een desk met vragen en bijbehorende knop. Support u FC Utrecht? Hebt u weleens in de gevangenis gezeten? Voelt u zich Nederlander? Als de geportretteerden ‘ja’ hebben geantwoord, gaat het lampje boven hun hoofd branden. Voor je het weet liggen je vooroordelen op tafel, zelfs als je nog zo politiek correct wilt zijn of mensen niet in hokjes wilt plaatsen.

Voorbij Wij en Zij dwingt je meerdere keren om openlijk etnisch te profileren of mensen onder te verdelen in kleur. Tegelijkertijd ga je in de expo op zoek naar manieren om voorbij dat wij/zij-denken te gaan. Nee, FOTODOK is geen gemakkelijk mooie-foto’s-kijken-museum. Hier vind je alleen documentairefotografie: maatschappelijke kunst die wringt, prikkelt en spiegelt. Het is bijvoorbeeld best ongemakkelijk dat Roos van Geffen kinderen op ‘zwarte’ en ‘witte’ scholen portretteerde en die vervolgens op kleur sorteerde (zie header). Aan de andere kant zet ze zo wel vraagtekens bij de definitie van ‘een zwarte school’ en draaien de radertjes in ons hoofd een slagje verder dan normaal.

Hé, dat ben ik!

FOTODOK beperkt zich niet tot foto’s alleen. In een expositieruimte verderop hangen drie gezichten als jachttrofeeën aan de muur. Het zijn maskers van kunstenares Heather Dewey-Hagborg die op een hele creepy manier tot stand gekomen zijn. Dewey-Hagborg verzamelde DNA op straat, in de metro en in trappenhuizen. Op basis van die DNA-resten printte ze deze maskers. Misschien zie je jezelf wel aan de muur hangen. Het is vrij bizar dat dit überhaupt al mogelijk is en weinig geruststellend dat deze technologie ook door minder welwillende mensen gebruikt kan worden.

Reclame

Leuk aan Fotodok zijn ook juist de kleine dingen die je tegenkomt. In dit voormalige schoolgebouw heb je in elke gang wel een nis waar gebruik van wordt gemaakt. Lisanne van Happen – producent van FOTODOK en curator van deze voorstelling – verzamelde reclames waarin maatschappelijke problemen worden aangekaart. Niet om daadwerkelijk iets te doen aan bijvoorbeeld racisme of polarisatie, maar domweg om hun product te verkopen. De Deense publieke televisiezender TV2 maakt bijvoorbeeld een prachtig spotje met mensen uit alle lagen van de samenleving: verpleegkundigen, voetbalsupporters, ondernemers in pakken en minderheden. Telkens wordt een persoonlijke vraag gesteld en komen er uit alle groepen plukjes mensen naar voren. Wie voelt zich niet gelukkig? Wie is peetouder? Zo krijg je elke keer een bont gezelschap dat toch één ding deelt. Wat een verbroedering! Tot de reclame bij het eindpunt beland: kijk allemaal TV2, want we zijn allemaal hetzelfde. Ofzo. Televisiekijken helpt niet bepaald bij het oplossen van diversiteitsproblemen, om maar even een open deur in te trappen. Zo sta je daar toch een halfuur goedbedoelde reclames te kijken.

Eindoordeel

FOTODOK is niet groot en dat is eigenlijk maar goed ook: de expositie is zó sterk dat je er anders nog meer uur kwijt zou zijn. Voorbij Wij en Zij doet wat het belooft en daagt je uit verder te denken en je eigen vooroordelen te onderzoeken. Bovendien is het gebouw van FOTODOK charmant en een vooralsnog goed bewaard geheim, zo verstopt. Laten we daar het slechtst bewaarde geheim van Utrecht van maken!

Sowieso moeten CJP’ers er snel een kijkje gaan nemen: toegang tot Voorbij Wij en Zij kost maar € 2,50 als je even met je CJP-pas wappert! Dat is letterlijk de prijs van een biertje en een biertje confronteert je zelden tot nooit met je vooroordelen (behalve als je er een stuk of wat meer drinkt).

Comments

Gerelateerde kortingen

Voorbij Wij en Zij
€ 1,50 CJP-korting

Voorbij Wij en Zij

Wie ben ik?

Fotodok

Voorbij het bekende

€ 2,50