Artikelen Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Mediteren in een rood spinnenweb
30 AUG 2017 • Door Rick van Veluw • Beeld: Rick van Veluw • Meer blogs over Expo

Mediteren in een rood spinnenweb

Het werk van de Japanse Chiharu Shiota spreekt tot de verbeelding: alsof een grote, rode spin zijn web heeft gesponnen in een expositieruimte. CJP ging kijken in Het Noordbrabants Museum.

Normaal gesproken praten museumgidsen je de oren van het hoofd. Mieke Heesbeen van Het Noordbrabants Museum niet. ‘Ga maar naar binnen en kijk wat er gebeurt,’ zegt ze mysterieus als we het kunstwerk Uncertain Journey van Chiharu Shiota naderen. Dan stappen we van een museumgang een andere wereld in. Er liggen karkassen van boten die met rode draden aan een groot web daarboven bevestigd zijn. Ook op de muren woekert het rode spinnenrag. Het web maakt de ruimte feitelijk kleiner, maar gek genoeg voelt het juist groter en weidser. Het is heerlijk om hier rond te lopen, meditatief haast. Kijk dan hoe het zonlicht door de draden valt! Hier kunnen we best een dagje doorbrengen.

Rode bollen wol

‘Voor deze installatie zijn tweeduizend bollen wol en tienduizend nietjes gebruikt.’ Hè, daar is Mieke weer. ‘Shiota heeft dit zelf opgebouwd, samen met haar vier vaste assistenten en zes MBO-studenten van een SintLucas, een creatieve opleiding. Met kleine hoogwerkertjes spanden ze een net boven de ruimte en is het werk van boven naar onder opgebouwd.’ In een video zie je hoe de Japanse kunstenares met soepele polsbewegingen een rode bol wol door een dradendoolhof haalt. Toen Het Noordbrabants Museum en Shiota besloten dat ze dit gingen doen, sloot de Japanse zich een uur op in deze ruimte. ‘Om te visualiseren hoe ze het wilde hebben,’ vertelt Mieke. ‘Shiota kon zich niet meer uiten in tweedimensionale schilderijen. Dit had ze nodig om weer te kunnen ademen.’

Mieke neemt ons mee naar de expositieruimte ernaast, waar we foto’s zien van Shiota onder de rode verf. 'Dat was haar oplossing om het platte en vlakke van een schilderij los te laten: ze werd zelf het middelpunt van haar kunst,’ vertelt Mieke. ‘In deze fotoserie gooit ze verf over zichzelf heen. Emaille-verf die je moeilijk van je huid afschrobt. Het staat voor herinneringen die je maken wie je bent. Identiteit staat centraal in het werk van Shiota. Als Japanse in Oost-Berlijn – waar ze woont – vraagt ze zich continu af: ben ik nu een westerling of Japanse?’

Marina Abramović

Het werk van Shiota wordt in de loop der jaren steeds meer performancegericht. We zien een fotoserie waarin ze op en af een heuvel rolt en schuilt onder boomwortels, of zich zittend in een badkuip overgiet met modder. Ook speelt er een video waarin een naakte Shiota omgeven is door slangetjes waardoor bloed lijkt te stromen. Een beetje griezelig: het geeft je de ziekenhuiskriebels. ‘Shiota kwam via een medestudente in contact met performancekunstenaar Marina Abramović,’ zegt Mieke. ‘Ze heeft veel van haar geleerd: dat kun je zien in deze performances. Abramović ging door tot in het extreme met haar werk. Ze at ooit uien met schil om te zien hoe of haar lichaam de grenzen kon verleggen. Als ze een grote performance voorbereidde met haar studenten, liet ze hen dagenlang vasten of moesten ze vijf uur lang staan. Alles om een mens volledig leeg te maken en in het nu te laten leven. Shiota deed ooit ook mee aan dergelijke rituelen. Die Abramović-invloed zie je terug in haar werk, zoals de performance in de badkuip met modder. Ook dat heeft weer te maken met identiteit: het leven laat sporen na en maakt je tot wie je bent. Probeer je je te ontdoen van bepaalde ervaringen of worden ze deel van je identiteit?’

Dan pas zien we de eerste werken met draden. Shiota werkte eerder vooral met de kleur zwart, zo lijkt het. Mieke verduidelijkt: ‘Ze zat in een zware periode destijds. Haar vader stierf, ze kreeg kanker. Nu is rood dé kleur. Het staat voor het leven, bloed, Japan. De draden symboliseren verbinding. In Uncertain Journey zijn dat de banden tussen mensen en de reizen die we maken.’ Stiekem lopen we wat sneller langs de laatste werken. We willen toch nog één keer door Uncertain Journey lopen. ‘Voor mij is het iedere keer weer magisch,’ bekent Mieke. Vindt ze het dan niet jammer als het kunstwerk eind oktober weer afgebroken wordt? ‘Nee! Dat is juist mooi. Je moet ook afscheid kunnen nemen van een werk. Daarmee ontstaat ook weer een herinnering. Abramović heeft Shiota dat ook op het hart gedrukt: wat je nu doet is prachtig, maar je moet de kunstwerken met draden zo ook weer achter je laten.'  

Haast je naar Den Bosch, want dit moet je zien. De expositie Between the Lines is nog tot en met 15 oktober te zien in Het Noordbrabants Museum. Voor CJP’ers extra voordelig: met je blauwe pas krijg je 50% korting op een entreekaartje!

Comments

We maken gebruik van cookies om jouw website-ervaring te optimaliseren. Door gebruik te maken van CJP.nl ga je hiermee akkoord.