Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Het N-woord onder de loep
12 MEI 2017 • Door Elize Kerseboom • Meer blogs over Film

Het N-woord onder de loep

Zwarte pieten-discussie-moe? I Am Not Your Negro is een docu die je wakker maakt, met de woorden van schrijver James Baldwin als smaakvolle caffeïneshots. 

In 1979 besloot schrijver/activist/filosoof James Baldwin een boek te schrijven over zijn vrienden en burgerrechtenactivisten Malcolm X, Martin Luther King en Medgar Evers. Je kent ze wel: drie belangrijke vechters in het gesegregeerde Amerika van de jaren zestig, die in hun strijd werden vermoord. In 1987 overleed Baldwin ook, waarbij hij een dertig pagina’s tellend manuscript van het beoogde boek achterliet. 

Nooit af dus, maar genoeg materiaal voor regisseur Raoul Peck om een docu van te maken en James’ verhaal alsnog uit de doeken te doen. En bovenal: af te maken. Voor zijn bijdrage put Peck daarbij zonder problemen uit het nu. De film zit vol pijnlijke waar- en wijsheden die tientallen jaren later nog net zo relevant zijn. Archiefbeeld van rellen op straat met demonstraties en ijskoud politiegeweld van toen, lopen in de film maar al te vaak over in hedendaagse nieuwsbeelden. Zoals we Baldwin in de film horen zeggen: ‘History is not the past, history is the present’. Moe van dat racismedebat en krijg je hier een enorme ‘Gaan we weer?’-vibe bij? Ga I Am Not Your Negro zien, en wel om de volgende redenen: 

1. Samuel L. Jacksons voice-over 
James Baldwin, bekend van boeken als Go Tell It On The Mountains en The Fire Next Time, liet zich graag in met moraliteit en de (in)humaniteit van de mens. De auteur was op z’n zachtst gezegd een spitsvondige man, die zijn scherpe analyses op de maatschappij terugbracht in de meest rake teksten. In de docu worden die verwoord door niemand minder dan Samuel L. Jackson. Zijn diepe voice-over, waarbij elk woord keihard doch poëtisch binnenkomt, staat als een huis. Alsof Baldwin, alive and kicking, zelf tot de kijker spreekt. 

2. Het archiefbeeld
Beelden van politiegeweld en protesterende massa’s mensen in de straten van New York bekijk je vanuit Pecks (en Baldwins) perspectief. Bijzonder is een fragment uit de jaren zestig-talkshow van de linkse, liberale Dick Cavett. Hierin vraagt hij James waarom zwarten niet wat optimistischer zijn, want ze krijgen tegenwoordig toch rollen in films en hebben hun plekjes in sport en zelfs de politiek? Terwijl voor de gevestigde witte orde alles vanzelfsprekend is, geeft hij (onbedoeld) de boodschap ‘Count your blessings, negro’s!’.

3. De veelzijdige vorm
James Baldwin verhuisde in 1948 naar Europa, want in Amerika voelde hij zich geen mens. Ondertussen werd hij door de FBI ‘beschuldigd’ van homoseksualiteit en gezien als bedreiging voor het land. Baldwins levensverhaal kent genoeg bijzondere ingrediënten om een film of twee aan te wijden, toch wordt op deze gegevens amper ingegaan en is I Am Not Your Negro geen rechtlijnige biopic te noemen.
Ook de mozaïek-vertelling over het leven van Malcolm, Medgar en Martin zijn parels van verhalen (en een spoedlesje iconen-geschiedenis!), maar voeren niet per se de boventoon van een geschiedenisfilm. De lading archiefbeelden van vroeger geven de docu in combinatie met scènes uit hedendaagse films dan juist weer iets collage-achtigs. Niks geen saaie talking heads-docu, maar een onconventionele, poëtisch vormgegeven reis door de tijd, zonder dat het rommelig wordt.

4. Het begrijpen van nu
Baldwin: ‘The story of the negro in America, is the story of America. And it’s not pretty.’ De rijke zoetsappige wereld in gelukzalige Hollywoodfilms staat in schrijnend contrast met de zwarte lijken in de boomtakken van de echte wereld. De Amerikaanse droom waarin íedereen kan doen wat-ie wil, wordt hiermee even door elkaar geschud. Is dit verschil alleen iets van toen, of zijn veel structuren nu in zekere mate óók nog aan de orde van de dag? #BlackLivesMatter en #Oscarsowhite: waar komt die ‘angry black man’ toch vandaan? Zwarte oververtegenwoordiging in gevangenissen, armoede en ziektes: de Amerikaanse cijfers liegen er niet om en de docu helpt je te begrijpen waar dit allemaal met elkaar connect. Kun je die racistische oom op Facebook eens uitgebreid van repliek dienen!

Je denkt misschien: ja hoor, de zoveelste film over het verschil tussen zwart en wit. I Am Not Your Negro voegt toch écht iets nieuws toe aan het racismedebat – zonder vingerwijzen. Dit is niet alleen een kritische uiteenzetting van een onderdrukte bevolkingsgroep versus een heersende white supremacy, maar ook een lesje menselijkheid en respect. Want goed en slecht zit hem volgens James Baldwin niet in twee verschillende huidskleuren. Wel in tolerant en intolerant, empathisch en apathisch. Wanneer de credits beginnen te rollen, geef je ‘die negro’ alleen nog maar het g-woord: gelijk. 

I Am Not Your Negro draait nu in de bioscoop. Ga erheen en stap naar buiten met een nieuwe kijk op de wereld waarin je leeft. Met je CJP-pas krijg je bij verschillende filmhuizen korting!

Comments

Gerelateerde kortingen

KINO
25% CJP-korting

KINO

Het is haast niet te filmen

Filmhuis de Keizer

Hand in hand met CJP naar je favoriete arthouse films

€ 2,-

Louis Hartlooper Complex

Het neusje van de zalm op filmgebied

€ 2,-

Filmtheater 't Hoogt

Met CJP-korting naar het leukste filmtheater van Utrecht

€ 2,-

Rialto

Eén van de oudste Filmtheaters Rialto moet je gezien hebben

€ 1,50

De Balie

De Balie vertoont dagelijks een breed scala aan films

€ 1,50

Filmhuis Den Haag

Krijg korting bij het leukste filmhuis van de Hofstad

€ 1,50