Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
De Andy Warhol van Zwitserland
26 OKT 2016 • Door Rick van Veluw. • Beeld: Gert Jan van Rooij, • Meer blogs over Expo

De Andy Warhol van Zwitserland

Piepende en krakende machines in elkaar zetten of een gigantisch bouwwerk laten affikken in de tuin van het MoMa: Jean Tinguely deed het. In het Stedelijk zie je nu een grote expositie rondom zijn werk en dat inspireerde CJP-redacteur Rick om te gaan bouwen.

Ik heb namelijk een interview met Margriet Schavemaker, de conservator van het Stedelijk Museum die de afgelopen jaren hard werkte aan de Tinguely-expo. Met lege handen aankomen is geen optie. Daarom besluit ik mijn eigen creatieve talent in te zetten en een Tinguely te knutselen. For those who don’t know: de Zwitserse kunstenaar Jean Tinguely is dé blikvanger van de kinetische kunst. Hij bouwde gigantische bewegende machines en liet zijn werken ontploffen in de woestijn van Nevada. Een ontploffing in het Stedelijk lijkt me niet per se handig; daarom ga ik voor een machine.

Gismo door Jean Tinguely uit de collectie van het Stedelijk. Foto: Gert Jan van Rooij.

Traditiegetrouw laat ik de knutselklus aankomen op het allerlaatste moment. Op Google Afbeeldingen hoop ik het meest simplistische werk van Tinguely ooit te vinden. Ik wist wel dat dit niet makkelijk zou worden, maar de bewegende machines van de Zwitser zet je écht niet op een vrijdagmiddagje in elkaar. Noodgedwongen wend ik me tot een andere voorvader van de kinetische kunst: Marcel Duchamp. Zijn Roue de bicyclette – oneerbiedig een fietswiel op een kruk – moet zelfs met mijn beperkte gaven in elkaar te zetten zijn. Dapper ga ik in de weer met karton. Redactiestagiaire Sharona kijkt mijn gepruts een poosje aan, maar schuift uit medelijden aan bij de knutseltafel. Samen met haar voltooi ik het volgende meesterwerk.

Inspired by Jean Tinguely, Sharona Badloe en Rick van Veluw (2016)

Bij de tramhalte besef ik hoe lullig ik er uit zie: een jongeman (24) met een gehandicapte kartonnen windmolen. Hopelijk denken mensen dat ik vroeg vader ben geworden en niet dat mijn baas subsidie voor me krijgt. Gelukkig begroet Margriet mijn ‘knutsel’ met enthousiasme.

CJP: Is dit hoe Tinguely het graag ziet, dat mensen zijn kunst na-apen?
Margriet: ‘Tinguely wil dat het publiek deel uitmaakt van zijn kunst en zelf ook maker is. In de tweede grote zaal van de tentoonstelling staat een Do It Yourself-pakket, zodat je zelf een Meta-Malevich kunt maken. Inclusief acht pagina’s uitleg en bouwtekeningen. In de jaren zestig kon je het bijgevoegde certificaat naar hem sturen. Als hij het signeerde, had je een echte Tinguely!’
Tinguely is dus eigenlijk heel actueel, met zijn DIY-mentaliteit.
‘Absoluut. Zijn machines horen bij een bepaald tijdperk, maar zijn strategieën zijn van nu. Het was speels en interactief. Hij trad ook vaak als performer op bij zijn werken, voor het oog van de camera. Zo werd hij deel van zijn eigen kunst. Dat was radicaal in de jaren zestig en zeventig, om jezelf als kunstenaar in de publieke ruimte te plaatsen. Tinguely deed ook nog eens ontzettend geraffineerd. Hij liet de destructie van een kunstwerk in New York filmen en trommelde al zijn vrienden en bekenden op toen een werk van hem door het centrum van Parijs werd getransporteerd. Eén van de eerste kunstenaars die snapte dat de communicatiemaatschappij was aangebroken.’

Dit is Margriet.

Net als viral gaan anno 2016.
‘Precies. Waar andere kunstenaars een object maakten en dat de wereld in slingerden, wist Tinguely alle actoren in het veld van de kunst in beweging te zetten. Dat raakt aan de belangrijkste boodschap van de expositie: Tinguely is zoveel meer dan een kunstenaar die vrolijke en grappige machines maakte. We willen laten zien dat gelaagder was, slimmer en meer van deze tijd.’
Welke kanten van Tinguely worden in deze tentoonstelling belicht?
‘Bijvoorbeeld zijn voorliefde voor destructie. Tinguely liet een machine ontploffen in de tuin van het MoMa en blies een werk op in de Nevada-woestijn. Hij vierde het leven in zijn kunst, maar liet ook de zwarte en vergankelijke kant zien. Die explosies dienen ook als kritiek op het museum. Een museum verzamelt alles en wil dat goed bewaren, Tinguely maakte kunst die niet bewaard kan worden. Grappig is dan wel weer dat hij ervoor zorgde dat die performances werden gefilmd en gefotografeerd.’

Welke rol neemt Tinguely in binnen de kinetische kunst (kunst waarin beweging staat)?
‘Hij is de belangrijkste kinetische kunstenaar van de twintigste eeuw. In 1961 exposeerde hij samen met zijn goede vriend Daniel Spoerri al in het Stedelijk. Ze nodigden toen andere kinetische kunstenaars uit om hun werk te laten zien. Het werk van Tinguely stond daartussen: hij plaatst zichzelf niet boven de traditie, maar er middenin. Grappig is trouwens dat hij in Zwitserland een staatsbegrafenis kreeg. Scholen gingen dicht en de uitvaart werd live op televisie uitgezonden. Hij was de Andy Warhol van Zwitserland.’
Ben je trots op deze tentoonstelling?
‘Ja! Naast trots ook heel dankbaar dat Museum Tinguely en andere musea werken van Tinguely wilden uitlenen voor deze tentoonstelling. Het is de grootste expositie rond zijn werk in dertig jaar, best bijzonder dus. De reacties van bezoekers zijn fantastisch. Mensen moeten vaak tien minuten wachten voordat een machine weer beweegt, dus dan staat iedereen in een expositieruimte te kletsen. Dat had Tinguely geweldig gevonden.’

Mengele-Totentanz van Jean Tinguely, voor de eerste keer buiten Zwitserland te zien. Foto: Gert Jan van Rooij.

De expositie Jean Tinguely - Machinespektakel is tot en met 5 maart te zien in het Stedelijk Museum. CJP’ers krijgen altijd 50% korting bij het museum!

Comments

Gerelateerde kortingen

Stedelijk Museum Amsterdam
50% CJP-korting

Stedelijk Museum Amsterdam

Kijken naar Karel Appel en Jeff Koons voor de helft van de prijs