Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Interview zonder uitstraling
24 AUG 2016 • Door Martine Bakker • Meer blogs over Lezen

Interview zonder uitstraling

CJP’s Martine sprak de schrijfster van Mensen zonder uitstraling. ‘Alsof ik op een hoverboard stond en werd geteleporteerd naar 2028’, aldus de CJP-redacteur, die haar future self  in Jente Posthuma (42) ontmoette.   

Werken bij CJP is fantastisch. Een van de voordelen: je krijgt altijd de nieuwste boeken. Als ik een omslag bestudeer –blauwe vlekken die lijken op dat meisje van The Ring – blijf ik hangen op de titel. Mensen zonder uitstraling. Aan de achterzijde poseert Jente Posthuma met minimale mimiek. Na het googelen van Jente zit ik uren later, in de krochten van het internet, alles te bingen wat er over haar bestaat. De schrijfster begon haar carrière ook met journalistieke verhalen. Ze interviewde zowel cabaretiers (Wim Helsen) als schrijvers (Jonathan Safran Foer) en stelde hen vragen waar ze zelf mee zat: of zij ook wel eens deadline ontwijkend gedrag vertoonden. Het fascineert me dat Jente dezelfde insteken gebruikte als ik. Dus dien ik een interviewaanvraag in met háár, om een interview-ception situatie te creëren. Zo werd ‘stalken’ ineens ‘research’.  

Een paar dagen later krijg ik mail. Jente wil met me afspreken in het Amsterdamse café de Tuin. Deze toezegging resulteert in uren uitstralingloos naar de computer staren. De druk is hoog. Ik moet de perfecte invalshoek bedenken voor iemand die zo vaak in mijn schoenen heeft gestaan. 

Hoi dit is Jente.

Erger dan lelijke mensen

Oké. Even over het boek. Het hoofdpersonage in Mensen zonder uitstraling heeft een mislukte actrice als moeder en een vader die met psychiatrische patiënten werkt. Dan gaat haar moeder dood. De types in het boek hebben verrassend veel uitstraling. Dat is maar goed ook, want volgens de moeder zijn mensen zonder uitstraling nóg erger dan lelijke mensen. De roman is geschreven in een droogkomische toon. Zo adem je tijdens de komische passages over pyromanen en pedo’s minstens hardop uit door je neus. De tragische stukken trekken je mondhoeken omlaag, als een emoji bestaande uit een dubbele punt en een openend haakje.

Schaamte

Jente komt aangewandeld in een luchtige jurk. Lang leve de Hollandse zomer. We bestellen muntthee en kletspraten, om de vreemdheid van afspreken met een onbekende te neutraliseren. Gek genoeg ben ik zenuwachtiger om haar te ontmoeten, dan dat ik was tijdens mijn interview met de popgroep Boyz II Men. Hoe ervoer Jente het als ze creatieve helden interviewde? ‘Ik was altijd een beetje nerveus, dat hoort erbij. Als het klikte met de geïnterviewde, vond ik het hartstikke leuk, maar ik schaamde me achteraf. Een interview heeft een bepaalde intimiteit en ik vond dat achteraf dan gênant. Datzelfde gevoel heb ik als ik optreed (in de Kleine Komedie en op Lowands, red.). Heel erg leuk om te doen, maar na afloop wil ik wegkruipen, omdat ik zoveel van mezelf hebt laten zien.’ Ook het uitwerken van de interviews ging Jente niet stressvrij af. ‘Ik schreef de tekst helemaal uit en zat de nacht vóór de deadline wanhopig achter mijn computer met de woorden te klooien.’ De zenuwen vallen van me af. Het lastminute uittikken beleef ik precies zo. 

Clichématig Parijs

Jente noemt zichzelf als boekenschrijver een laatbloeier. ‘Ik wilde eigenlijk voor mijn veertigste debuteren. Dat was leuk geweest. Van de andere kant: als je op je drieëntwintigste debuteert, heb je op je vijfenveertigste alles al wel gedaan. Als ik zestig ben, dan sta ik nog vol in het leven!’ Mensen zonder uitstraling is niet haar eerste poging om te debuteren. ‘Op mijn achtentwintigste vertrok ik voor drie weken naar Parijs met een Samsonite-koffer vol filosofische boeken van Montesquieu, Walter Benjamin en Michel Onfray. Ik wilde hun ideeën verwerken in een roman, maar dat ging zó moeizaam. Het was gewoon niet mijn stijl. Parijs. Zo’n cliché ook. Schrijver Jan van Mersbergen vertelde mij ooit dat bijna al zijn schrijfcursisten hun eerste verhaal in Parijs situeren. Een beginnersfout. In Mensen zonder uitstraling spelen ook een paar hoofdstukken in Parijs, dat is ironisch bedoeld.’

Om de sfeer te schetsen, een foto van Jente en mij. ‘Jij bent wel beter in poseren zonder uitstraling dan ik’, zegt Jente. Daarmee nomineert ze zichzelf als meest dubieuze complimentgever van het jaar.

Lekker actueel

Vanaf dat moment verdiepte Jente zich in de journalistiek. ‘Boeken schrijven was iets voor anderen, maar een goede interviewer worden vond ik grijpbaarder. Ik las alles van journalist Ischa Meijer (de reeds overleden beste interviewer van Nederland, red.), toch ging het mij niet natuurlijk af. Ik heb gewoon niet zoveel met de actualiteit en je moet als journalist wel weten wat er speelt. Dus ging ik korte verhaaltjes schrijven om in bladen te publiceren. Toen een agent me benaderde voor een boek was zij een stok achter de deur, want doordat er van me werd verwacht dat ik steeds en volgend hoofdstuk afhad, kwam ik in beweging.’

Onproductief klooien

De strijd ging door. Het boek schrijven koste Jente behoorlijk wat inspanning. ‘De concentratie en zelfkritiek vind ik moeilijk. Al heb ik geleerd om minder naar die criticus in mezelf te luisteren. Voelt het slecht wat ik schrijf? Gewoon doorgaan. Dan staat er uiteindelijk toch iets op papier dat bewerkbaar is tot het écht goed is. Zonder die slechte basistekst komt er niets. Daarnaast hebben mensen die zeiden dat het goed was, mijn innerlijke stem een beetje overstemd.’ Jente realiseerde zich, dankzij haar interviews, dat er genoeg schrijvers zijn die ook onproductief klooien. ‘Ik dacht altijd dat er een verschil was tussen mensen met succes en losers. Dat ik dan bij die losers hoorde, omdat ik het moeilijk vond om productief te zijn. Het bleek dat de mensen met succes soms óók losers waren. Je bent dus niet gek als je het lastig vindt om iets op papier te zetten. Dit geldt niet voor iedereen natuurlijk. Herman Brusselmans heeft bijvoorbeeld totaal geen moeite met lappen tekst produceren. Jonathan Safran Foer weer wel. De verhalen van schrijvers waren herkenbaar en de moeilijkheden waar zij tegenaan liepen, gaven mij energie,’ lacht Jente. ‘Best gek. Het is maar een boekje en daar zit dan zoveel gedoe achter.’

De valkuil die Google heet

Wat is Jente’s favoriete plek om haar woorden op papier te worstelen? ‘Ik schrijf het liefst thuis op de bank. Zo half liggend achter mijn laptop. Maar ik ben ook een week naar een boerderij van kennissen gegaan. Ik heb een man en kind en we wonen best klein, dus voor de concentratie is het nodig om soms écht alleen te zijn. Ook al verkwansel ik het grootste deel van de tijd. Voor ik het weet googel ik weer iets en zit even later ineens te lezen over het privéleven van Halina Reijn. Op die boerderij was gelukkig geen WIFI.’ Mocht ze haar carrière als boekenschrijfster niet doorzetten, kan ze altijd terug in de journalistiek als showbizz-journalist. Het verkwanselde stalken omdenken naar research.

Benieuwd naar Jente’s verhaal zonder uitstraling? Wij geven drie exemplaren van Mensen zonder uitstraling weg. Je hoeft alleen maar op de blauwe knop te drukken. Voor mensen zonder win-ambities ligt het boek in de betere boekhandel. Je kunt Jente ook zien op 24 september tijdens Geen daden Maar Woorden Festival. CJP'ers krijgen € 2,50 CJP-korting.

Comments

Win
Jente Posthuma - Mensen zonder uitstraling