Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Kleur bekennen
06 JUL 2016 • Door Sophia Blijden. Beeld: John Tucker Must Die. • Meer blogs over Film

Kleur bekennen

Kijk een film, lees een boek of blader door een tijdschrift. Mensen met een niet-blanke huidskleur worden zwaar ondervertegenwoordigd. En dat ben ik zat.

Met een Antilliaanse vader en een Nederlandse moeder ben ik opgegroeid in een wereld waar de kleur van mijn huid aangaf dat ik, in de ogen van sommigen, niet helemaal thuishoorde in het land waar ik geboren en getogen ben. De keren dat mij gevraagd is ‘waar ik vandaan kom’ zijn al lang niet meer op tien vingers tellen (en hier heb ik het over het soort vraag waar ‘Leiden’ geen bevredigend antwoord blijkt). Soms gesteld uit oprechte interesse of nieuwsgierigheid, vaker om te bevestigen dat ik ‘overduidelijk niet uit Nederland kom’. De films en boeken waar ik mee ben opgegroeid, bevestigden dit beeld alleen maar. Hoe identificeer je je met films als het merendeel van de karakters niet op jou lijken?

‘Anders’

Dat ik ‘anders’ was merkte ik voor het eerst echt op twaalfjarige leeftijd. Ik ging van een basisschool met veel verschillende culturen (Armeens, Marokkaans, Nederlands, Antilliaans) naar een klas waar ik de enige was met een donkere huid. Pas op de middelbare school merkte ik dat mijn klasgenoten soms anders naar mij keken. Ze wilden net wat te vaak mijn haar aanraken (‘omg het is ZO zacht’) of voelden zich verraden wanneer ik geen meester in bubbling dansen bleek te zijn (‘dat kunnen donkere mensen toch zo goed?’).

Niet alleen school, maar ook films en series gaven me het gevoel alsof ik van de norm afweek. Dat kwam mede door een gebrek aan personages waarmee ik me kon identificeren. In mijn favoriete romcoms John Tucker Must Die, Crossroads en Mean Girls waren de niet-blanke karakters enkel aanwezig om de blanke hoofdpersoon te helpen in zijn of haar psychologische ontwikkeling (voor zo ver dat een ding was in die films). Ook in boeken als die van John Green (The Fault in Our Stars, Paper Towns) hebben we vaak te maken met een blanke jongen die één vriend heeft ‘met een kleurtje’. Vaak inclusief stereotype eigenschappen: de Aziatische nerd of de stoere black one from the hood. Ik verslond deze boeken alsnog, maar bleef met een ontevreden gevoel zitten wanneer ik ze uit had.

vlnr: Zoë Saldana, Taryn Manning en Britney Spears in Crossroads

Halverwege de middelbare school groeide mijn interesse voor theater en acteren. Mijn ouders reden me in het weekend van hot naar her om auditie te doen voor elke Carry Slee-film die uit kwam. Hoewel er nooit gezegd werd voor welke rol je precies auditeerde, ging ik er bij voorbaat van uit dat ze voor mij geen hoofdrol in gedachten hadden. Ik herlas de boeken op zoek naar karakters waar mijn uiterlijk dan wel in paste. Ze zaten er vaak óf niet in, óf als beste vriendin van de hoofdpersoon. Bij de film Hoe Overleef Ik Mezelf viel ik uiteindelijk bij de laatste ronde af en zag ik maanden later in de bioscoop dat ze voor de roodharige krullenbol Esther in het boek, de kroesharige Jade Olieberg gecast hadden (aha, dus daar auditeerde ik voor). Als ze bij de ondersteunende rol konden afwijken van het boek, waarom gebeurde dit dan nooit bij de hoofdrol?

Tijd voor verandering

We leven nu bijna tien jaar later. Zijn we inmiddels al goed op weg? Een beetje. Steeds vaker trekken mensen hun mond open over deze scheve verdeling in de wereld van films en series. Zo hielden Eva Longoria en America Ferrera samen een onvergetelijke speech tijdens de Golden Globes begin dit jaar, waarin zij op humoristische wijze duidelijk maakten dat Latina actrices (en acteurs) niet over één kam te scheren zijn: ‘Hi, I’m Eva Longoria, not Eva Mendes. And hi, I’m America Ferrera, not Gina Rodriguez’. Ook Chris Rock sprak zich uit over hoe racistisch Hollywood is, tijdens zijn openingsspeech bij de 88e Oscars. Er hangt verandering in de lucht. 2016 zou nog wel eens een belangrijk jaar kunnen worden wat betreft gelijkheid in de entertainmentwereld.

Eva Longoria en America Ferrera tijdens The Golden Globes 2016

Niet alleen in de ‘echte’ wereld, maar ook in de producten ervan zien we dat het langzaam de goede kant op gaat. Zo sluit het album Lemonade van Beyoncé zich aan bij de Black Lives Matter-beweging. Ook Orange is the New Black laat zien dat er zo veel meer verhalen te vertellen zijn dan die van de blanke Amerikaan en maakt meerdere politieke statements door de seizoenen heen, waarbij kritiek wordt geleverd op onrechtvaardigheid en stereotypering. De serie Jane the Virgin is ook een stap in de goede richting. Hierin speelt Latina Gina Rodriguez de hoofdrol, en wordt Engels afgewisseld met de Spaanse taal. Op de boekenmarkt zien we ook steeds meer romans als Americanah van Chimamanda Ngozi Adichie verschijnen, waarin we het verhaal lezen van een Nigeriaanse vrouw die naar Amerika vertrekt.

De mythe

‘Nederlands zijn’ betekent al lang niet meer dat je blond haar een blauwe ogen hebt. We leven in een land waar de meest uiteenlopende uiterlijkheden Nederlands genoemd kunnen en mogen worden (Kennen we deze nog, de legendarische speech van Nasrdin Dchar in 2011?). Het stereotype beeld van ‘de’ Nederlander is een mythe die doorbroken moet worden. Hoe meer dit veranderd wordt in de films die we kijken en de boeken die we lezen, hoe meer dit ook een verandering in de maatschappij kan betekenen. Want mensen vergeten vaak dat de beelden die we zien op tv en de foto’s in tijdschriften een representatie zijn van de werkelijkheid, en niet ‘de’ werkelijkheid (die bestaat namelijk niet).

Kortom: er moet nog veel gebeuren, maar langzaam sukkelen we de goede richting uit. Vind jij ook dat er verandering moet komen, of ben je het totaal niet met me eens? Laat vooral weten wat jij vindt! Discussiëren hoort immers bij ons democratische kikkerland.

Comments

Gerelateerde kortingen

Pathé
€ 2,- CJP-korting

Pathé

Of je nou in Zwolle of Delft woont; deze bioscoopketen is overal