Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
De rijke erfenis van J Dilla is ook voor jou
10 JUN 2016 • Door Rick van Veluw. Beeld: MTV, B+ • Meer blogs over Muziek

De rijke erfenis van J Dilla is ook voor jou

De echte hiphoppuristen draaien zijn muziek grijs, maar bij het grote publiek is hij relatief onbekend: producer J Dilla. Tien jaar geleden overleed hij, en liet daarmee een nalatenschap achter waar André Hazes nog een puntje aan kan zuigen.

Oké, die vergelijking gaat een beetje mank. Maar toch: Hazes gaf de stad Amsterdam een nieuw levenslied, Dilla gaf de stad Detroit een muziekstijl. ‘Detroit kreeg een gezicht dankzij Dilla. Vandaag de dag is er nog altijd een waslijst aan artiesten die uit zijn werk putten’, aldus Frank Wienk, die 1 juli als Binkbeats op een Dilla tribute-avond speelt in Paradiso. Een andere Frank – Frank Sens die als Y’skid onder andere produceerde voor Fresku – vindt zelfs dat Dilla een heel genre heeft neergezet. ‘Kijk naar een grote artiest als Flying Lotus: zijn eerste platen zijn zwaar door Dilla geïnspireerd. Maar ook dj’s als Kutmah en The Gaslamp Killer hebben Dilla-DNA in hun muziek zitten.’

Roodgloeiende telefoon

Grote woorden, maar wie was J Dilla nou eigenlijk? James Dewitt Yancey wordt geboren in Detroit op 7 september 1974. Op zijn elfde begint hij met het maken van beats; als hij twintig is staat de telefoon in huize Yancey roodgloeiend. A Tribe Called Quest, Busta Rhymes en De La Soul willen allemaal rappen over een beat van Yancey, die in de hiphopwereld bekendstaat als Jay Dee.
Dilla is producer van hiphopgroep Slum Village, werkt mee aan Janet Jacksons hitsingle Got Til’ It’s Gone en mag Kanye West en Mos Def tot zijn fans rekenen. Op 7 februari 2006 brengt hij zijn tweede solo-album Donuts uit. Drie dagen later overlijdt hij, op 32-jarige leeftijd, aan de auto-immuunziekte lupus.

De Dilla-swing

In 1995 spit Dennis van der Meijden door het cd-boekje van Labcabincalifornia, een album van hiphopgroep The Pharcyde. Daar vindt Van der Meijden – die we kennen als producer Terilekst (Spacekees, Jiggy Djé) – de naam van Jay Dee. ‘Hij had één van mijn favoriete tracks - Runnin' -op dat album geproduceerd. Ik heb die plaat he-le-maal grijsgedraaid en was groot fan van hiphopgroepen als The Pharcyde en A Tribe Called Quest. Wat Dilla zo uniek maakte, is de groove in zijn beats. Dr. Dre is bijvoorbeeld bekend om het feit dat hij zijn snares wat later laat vallen; Dilla doet dat juist eerder. Het klinkt haast spastisch. Die net iets aangedikte swing is mega-invloedrijk geweest.’

Sens noemt de timing van Dilla uniek. ‘Hij was de eerste producer die werkte met off-grid drums op hiphopbeats. Hoe de snare anders valt: het geeft een unieke drive. Wat Dilla verder one of a kind maakt: zijn instrumentale werk uit de jaren negentig was al een totaal product en écht hiphop. Je had toen ook een instrumentaal genre als triphop, maar dat had meer elementen van ambient en aanverwante stijlen in zich. Wat Dilla deed was nieuw leven blazen in een genre dat meestal op B-kantjes terechtkwam. Zijn instrumentals waren geen halffabrikaat.’

Crisp en vet, vol en warm

Timing is dus alles, dat wordt maar weer bewezen. Maar Dilla wordt net zo goed geprezen om zijn fijne neus voor samples en de warme sound in zijn beats. ‘Hij is een producer en dj die voor elke track zoekt naar dé perfecte sample,’ zegt Frank ‘Binkbeats’ Wienk. ‘Vervolgens deed hij daar niet eens zo heel veel aan, hij ging niet eindeloos knippen in zo’n sample. Zijn rework van It’s A Man’s World van James Brown is bijvoorbeeld zó vet. Daar hoor je weer hoe bepalend een andere timing kan zijn. Hij ging daar als geen ander creatief mee om.’ Terilekst prijst op zijn beurt Dilla’s drums. ‘Die klinken zo enorm goed, zowel crisp als vet. Een volle en warme sound. Na zijn overlijden kwamen er tig Dilla-kloons, maar die konden dat geluid niet reproduceren.’

Stoute schoenen

Na Dilla’s veel te vroege dood wordt pas duidelijk welke legacy de Amerikaanse producer heeft nagelaten. Net als bij Michael Jackson worden demo’s uit kluizen gehaald en uitgebracht. Toch vindt je maar weinig grote interviews met Dilla: hij was behoorlijk mediaschuw. In 1996 werd de producer genomineerd voor een Grammy, maar besloot hij lekker thuis te blijven. Op YouTube staat een zeldzaam interview met Dilla in de Eindhovense popzaal Effenaar, waar hij ruim een halfuur vrijuit praat over zijn muziek. De interviewer destijds? Frank Sens, die toen al actief was als producer Y’skid en zich de backstage binnen lulde. ‘Door magazine TheBoombap was ik gevraagd Dilla te interviewen,’ vertelt hij nu. ‘Maar uiteindelijk was er niets geregeld. Ik moest nota bene zelf een kaartje kopen voor de show. Daarna was het een kwestie van bluffen. Ik heb de stoute schoenen aangetrokken en ben op de tourmanager afgestapt. Na een hoop gebluf ging hij overstag.’

Hyped up

Met een microfoon van de Effenaar en zijn eigen MD-speler stapte Sens de backstage binnen. ‘Daar trof ik LeftO, een Belgische dj. Hij begon gelijk super enthousiast te praten over mij, dat ik één van de beste Nederlandse producers van het moment was. Zo werd Dilla ook enthousiast. Toen we aan het interview begonnen, was hij helemaal hyped up. Van de tourmanager kregen we tien minuten voor het interview. Het werd een uur.’ Sens zag later pas in hoe uniek het gesprek is geweest. ‘Ik sprak jaren geleden het broertje van Dilla. Toen ik ‘m vertelde dat ik degene was die zijn broer had geïnterviewd, werd hij helemaal wild. Hij had Dilla nog nooit zo vrijuit in het openbaar horen spreken over zijn muziek.’

Eet of luister Donuts

Donuts is het laatste wat Dilla maakte. Bijzonder hoe hard een album vol instrumentals kan aankomen. Het lijkt alsof de producer emmers Lego, Duplo, K’nex en ander speelgoed leeggooit en daar iets compleet nieuws van maakt. Allemaal verschillende, soms bizarre samples, maar Dilla kneedt er een eclectisch geheel van. Zonde dat hij op het hoogtepunt van zijn creativiteit overleed. Wie weet in welke richting hij hiphop had kunnen sturen. Don’t it always seem to go, that you don’t know what you got ‘til it’s gone.

Vrijdag 1 juli staat Paradiso een nacht lang in het teken van J Dilla en treden artiesten als Les Cooles de Ville, Duke Hugh en Binkbeats op. Met je CJP-pas krijg je korting bij Paradiso!

Comments

Gerelateerde kortingen

Paradiso
Minstens € 2,50 CJP-korting

Paradiso

Minstens € 2,50 korting op speciaal geselecteerde concerten