Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Het N-woord is niet voor blanken
24 MEI 2016 • Door Martine Bakker • Meer blogs over Muziek Festival

Het N-woord is niet voor blanken

Het festivalseizoen begint bijna en daarmee sta ik voor een blank dilemma. Wanneer ik los ga op hiphopfestivals, wat doe ik dan als er een Niggas in Paris-achtige track voorbij komt? ‘Nigga’ schreeuwen of naar de grond staren?

Ja, ik vraag het maar even, want het lijkt me handig om daar iets universeels voor af te spreken. In tijden van zwarte pieten-discussies en Facebook-pagina’s om Sylvana Simons uit te zwaaien, wil ik weten hoe ik van rapteksten kan genieten zonder dat ik iemand beledig. Ik hou met heel mijn hart van hiphop: de beats, verhalen, poëzie en samples. Het liefst ga ik ieder weekend los op deze muziek, maar de laatste tijd overvalt me een vorm van schaamte wanneer ik meezing met Nicki Minaj’s teksten als ‘stop lookin’at my ass ass niggas, lyin’ass niggas’.

Ik bedoel het toch niet verkeerd?

Jarenlang heb ik meegezongen met de Drake’s en Kanye’s van deze wereld en vond dat dat gewoon moest kunnen. Rap is tenslotte een kunstvorm, de slavernij op de plantages is afgeschaft en er bestaat toch ook blanke vla? Maar in de loop der jaren heb ik vrienden om me heen verzameld die daar een andere kijk op hadden. Fatima is een carrièrevrouw in de creatieve industrie die als donker meisje opgroeide in een blank Nederlands dorp. De blanke Sjaan is vol van Afrikaanse culturen en werkt als spoken word-artiest en professioneel (Afrobeat)-danseres. De Rwandese Cindy groeide op in een post-genocide Rwanda en studeert ruimtevaartkunde in Amerika. Zij zijn de reden waardoor ik nu kan twerken als Miley Cyrus en mijn mening radicaal heb bijgesteld.

Broederliefde

Het N-woord is een term die werd misbruikt in de tijd van de slavernij. Een beledigende aanduiding voor iemand met een donkere huid. Tegenwoordig kennen we het woord vooral uit de songteksten van Kayne West en Jay-Z. Fatima: ‘Hiphop heeft het woord teruggenomen en er ‘broederschap’ van gemaakt. Het wordt nu ingezet voor de kunst.’ Maar waarom herdefiniëren en niet helemaal schrappen? Sjaan: ‘Ik ben geen voorstander van het gebruik, want het ligt heel gevoelig. Maar het gaat nooit om het woord zelf, alleen om de intonatie en de context. Het N-woord is op een slechte manier in de wereld gekomen, maar nu onderdeel van mensenlevens.’

Kendrick Lamar heeft een nieuwe betekenis gegeven aan het N-woord, namelijk de Ethiopische definitie van het woord King royalty, ofwel: Negus.  

Apartheid veroorzaken

Als blanke ben ik me er bewust van dat mijn voorouders intens slechte dingen hebben gedaan, zoals Apartheid veroorzaken en slaven op een boot zetten. Maar als ík meezing met het N-woord, dan bedoel ik dat toch niet racistisch? Ik doe dat namelijk uit liefde voor de muziek en niet omdat ik slavernij aanmoedig. Fatima: ‘Er zijn nog steeds mensen die het woord met dezelfde haat gebruiken als vroeger op de plantages. Amerikaanse politieagenten die donkere jongens doodtrappen, bijvoorbeeld. Als jij meezingt in de club, kan iemand die jou niet kent niet zien of je het goed of denigrerend bedoelt.’ Oké, het gaat er dus om dat mensen met verkeerde intenties zich niet mogen verschuilen achter de muziek. Fatima: ‘Ik hoop dat er een moment komt dat de donkere mensen het woord weer terug kunnen geven aan de wereld, maar dan moet er eerst heel wat veranderen.’

Gerda Havertong

Hold up! Dus ik mag het N-woord nog niet gebruiken? Dit is gek, want als blank welvarend persoon ben ik niet gewend dat iets niet voor mij is. Immers heb ik alles mee. Ik ben wit en dat is in de meeste gevallen super handig. Behalve misschien als ik geen zonnebrand op doe. Maar snij ik in mijn vinger? Dan matchen alle pleisters met mijn huidskleur. Verder heb ik een oer-Hollandse naam, wat top uitpakt tijdens sollicitatieprocedures. Ik ben een vrouw. Oké, dat is soms iets minder, omdat ik  nachts niet door steegjes kan lopen zonder te vragen om verkrachting. Maar het was als kind wel leuk dat mensen op tv, inclusief alle Disney-prinsessen, op mij leken. Dat ik bevoorrecht ben, ontdekte ik dankzij Fatima: ’Een blanke man zei eens tegen mij: ‘Weet je op wie jij lijkt? Op Gerda Havertong! (Voor iedereen die Gerda niet kent: dat is een 69-jarige Surinaamse actrice uit Sesamstraat, red.) Hij kende gewoon geen andere donkere vrouwen en dat komt doordat er vroeger zo weinig op tv waren. Tot Mel B. van de Spice Girls herkende ik mezelf nooit in de mainsteam popcultuur. Daarom is het nu zo baanbrekend dat Beyoncé haar Lemonade-album heeft gemaakt om donkere vrouwen een stem te geven.’

Lemonade

Na het kijken van Beyoncé’s visuele album realiseerde ik me hoe Fatima zich voelde als kind. De plaat was niet voor mij bedoeld en als kamp ‘white privilege’ is het erg verwarrend om me buitengesloten te voelen. Dat begrijpt de Rwandese Cindy: ‘Blanke vrouwen kunnen zich na het zien van een film met alleen maar donkere mensen oncomfortabel voelen, omdat mainstream media zich normaal op hén richten. Zwarte vrouwen die je op tv ziet hebben nooit de hoofdrol en vaak negatieve eigenschappen, zoals ‘boos’ en ‘bitchy’. Dat maakt blank onbewust superieur en daardoor zijn er weer veel donkere vrouwen die er blank willen uitzien: ze stijlen hun haar en bleken hun huid. Beyoncé’s muziek gaat over issues waar de donkere gemeenschap mee dealt: verwaarloost worden door de overheid en politiegeweld. Dat spreekt jou misschien niet direct aan, maar wat er vaak gebeurt is dat als één groep meer bevoegdheid krijgt, de andere groep zich ontkracht voelt.’

Blues

Blanken moeten zich dus niet onderdrukt voelen op het moment dat een andere groep de rechten krijgt die zij altijd al hadden. Sjaan: ‘In principe heb ik moeite met het toe-eigenen van iets, want kunst en cultuur moet voor iedereen zijn. Maar er zijn veel donkere kunstvormen, zoals bluesmuziek, die door blanken van de donkeren zijn overgenomen en commercieel zijn gemaakt. De blanken verdienen nu het geld, terwijl de donkere gemeenschap er nooit iets van terugziet.’
Best logisch eigenlijk, dat de donkere gemeenschap dat niet kan waarderen en dat ze iets voor zichzelf willen afbakenen.

Wel of niet?

Op de vraag of ik nou wel of niet met het N-woord mee mag zingen, zegt de Rwandese Cindy: ‘Gebruik het woord liever gewoon niet. Het draagt een pijnlijke geschiedenis met zich mee, ook al is het ‘teruggegeven’ aan de donkere gemeenschap. Het is moeilijk om het echt te ontwijken, doordat het zo populair is in hiphopmuziek. Probeer het woord over te slaan als je op een feest staat, want je weet niet wie je beledigt.’ Ze heeft gelijk. Dat ga ik doen. Alleen is het wel iets makkelijker gezegd dan gedaan, want luister maar eens naar een gecensureerde track en je hoort vaak alleen een lege audioband.

Toen ik mijn N-woordvrije leven invoerde, leek het eerst net of ik meedeed aan een mislukte playbackshow. Nu heb ik daar iets op gevonden. Iedere keer als het N-woord valt, zeg ik ‘nana’. Of ‘piep’. Of ik glimlach gewoon naar mijn vrienden en maak een random teken met mijn hand.

De Amerikaanse comedian Chris Rock geeft hier wat tips. 

White privilege

De laatste jaren ben ik me steeds bewuster van mijn white privilege en hoe het moet voelen om je als minderheid gekwetst te worden. Ik hoop dat we op een dag elkaar met het N-woord kunnen begroeten als homies, en dat er geen nasmaak van slavernij meer aan hangt. Tot die tijd hou ik me een beetje op de achtergrond en besef hoe privileged ik ben dat vrienden mijn wereld positief kleuren.

Wat vind jij? Mag je als blanke mee-rappen met het N-woord?

Comments