Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
De geplande trektocht
12 MEI 2016 • Door Martine Bakker. Beeld: Michiel Hendryckx. • Meer blogs over Lezen

De geplande trektocht

In het dagelijks leven is ze redacteur bij een nette cultuurzender én praat ze plastisch over seks in haar podcast Vuile Lakens. Nu komt Heleen Debruyne met haar debuutroman De Plantrekkers. Tijdens een Amsterdamse wandeltocht spraken we Heleen over trek-gerelateerde onderwerpen.

De Vlaamse woont in Gent - wat in het buitenland ligt – dus probeerden we eerst te skypen, bellen en postduiven. Dat bleek door beide agenda’s (zij: boekdingen, wij: aan de lampen hangen door Koningsdag en andere vrijheidsfeesten) moelijker dan gedacht. Uiteindelijk trokken we ons plan: tijdens een bliksembezoek aan Amsterdam escorteerden we Heleen van het centraal station naar het Vondelpark, om te praten over De Plantrekkers. Het verhaal gaat op tragikomische wijze over Willem, een eenvoudige informaticus uit Roeselare. Zijn broer Lionel heeft een Russische diva aan de haak geslagen, zij heeft op haar beurt weer haar moeder meegekomen uit Rusland. Er zijn ook nog een Italiaanse immigrant en een zwarte volleybalspeler uit Amerika. Een boek over verschillende nationaliteiten, die samen komen in een Vlaamse provinciestadje.  

Getrokken koffie

We beginnen met een sterk getrokken take-away koffie op het hysterisch drukke pleintje voor CS. Een vrouw met een Bijbel in haar hand schreeuwt iets religieus en naast ons slaan twee backpackers een kaart open. De Plantrekkers speelt zich af in Roeselare, waar Heleen is opgegroeid. Het is een nogal witte gemeenschap, waar ze af en toe een donker persoon zag lopen. Is dat de reden dat ze tot het onderwerp van het boek werd aangetrokken? ‘Ja, ik vind het contrast interessant tussen hoe klein en Vlaams het daar is, en dat er dan mensen zijn die daar terechtkomen en er een leven beginnen. Wat dan weer voor wrijving zorgt met de mensen die daar al eerder woonden. Ik dacht wel eens, met een mengeling van nieuwsgierigheid en puberaal medelijden: waarom van alle plekken in de wereld woon je nu híer?’

Wegtrekken

Zelf is Heleen nu wel uit het stadje getrokken. ‘Ik heb daar tot mijn achttiende gewoond en toen ben ik naar Gent verhuisd en nooit meer terug gegaan. Dat voelde toch een beetje als een bevrijding. Mijn personages maken zichzelf dingen wijs of nemen beslissingen die niet goed overdacht zijn. Ik wil ze niet alleen maar neerzetten als sukkels, ik wil ook dat lezer er zich er iets bij kan voorstellen dat je soms in situaties beland die je op voorhand niet zag aankomen. Dat je de realiteit niet onder ogen wilt zien, omdat de fictie die je voor jezelf verzint alles net iets dragelijker maakt. Het heeft mij altijd aangesproken dat mensen zichzelf dingen wijs maken. Een menselijk overlevingsmechanisme.’ Bij ons is ook een overlevingsmechanisme gaande als we proberen over te steken bij het kruispunt Haarlemmerstraat en de Singel. Niemand wekt empathie op voor twee wandelaars en een opneemapparaat.

Afrekenen

De grachten liggen er zonnig bij en we passeren een Schotse man in een rolstoel die een blowtje rookt en een hond die zich prinsheerlijk uitstrekt op de straatstenen. Veel debutanten schrijven hun boek over een personage dat dicht bij henzelf ligt. Heeft Heleen zichzelf bewust niet bij het verhaal betrokken? ‘Ja, dat is een bewust keuze, want ik heb het gevoel dat ik zelf nog totaal niet interessant ben. Ik kom uit een generatie waarbij ons werd gezegd dat we alles mochten doen en alle kansen kregen die maar mogelijk waren. We groeiden op in een klimaat waar de kerk niet meer zo’n grote rol speelt en hebben eigenlijk nauwelijks met iets af te rekenen. Ik heb wel liefdesverdriet gehad en rare affaires, maar om daar nou een boek over te schrijven als debuut leek me niet interessant.’ Hoe is het dan om in de huid van een mannelijk personage, mensen met de fysieke mogelijkheid tot aftrekken, te kruipen? ‘Ik vind dat helemaal niet zo moeilijk. Die mannelijke personages kwamen tamelijk vanzelf. Ik heb er nooit over nagedacht dat mijn eigen vrouwelijkheid in weg van het schrijven zou staan.’

Verlammende ambitie

In het eerste hoofdstuk staat dat Willem een meester is in het onderdrukken van verlangens en ambities. Is dat uit het leven gegrepen? ‘Bij mij is dat een vreemde combinatie: ik doe wat ik wil doen en ik werk het dan ook af, maar tegelijkertijd leg ik de lat van mijn verwachtingen laag. Dan denk ik: als het niets wordt, geeft het niet, want ik heb er plezier aan beleefd. Ambitie kan ook heel verlammend werken, want als je bang bent om te falen, begin je misschien nergens aan.’

Vuile lakens

Waar is een bordeel als je er een nodig hebt voor een bruggetje naar een sekspodcast? Dan maar gewoon iets met fysiek trekken en vuile lakens. Hoe is dat begonnen? ‘Anaïs (van Ertvelde, waar ze de podcast mee doet, red.) en ik kennen elkaar al heel lang en we zijn altijd al geïnteresseerd geweest in seks. Niet alleen op anekdotisch niveau, maar meer wetenschappelijk, anatomisch en historisch. We hebben ooit een stuk geschreven over de invloed van anticonceptiemiddelen op het libido en daar kwamen veel reacties op. Toen dachten we: waarom zouden we niet meer van onze research naar buiten brengen? Zo ontstond de podcast. We doen van alles: meer essayistische dingen, maar we testen ook verschillende soorten condooms en beflapjes. Onze eerste aflevering ging over de eendenbek. We brachten er eentje in en toen keken we met een spiegeltje naar onze vagina. Een podcast is dan ideaal, omdat het intiem is maar niemand ziet ons met een microfoon aan mijn keukentafel zitten, terwijl je een eendenbek in ons hebben zitten.’

Seksuele bevrijding

Het duurt even om dat beeld van ons netvlies weg te schudden. Trekt er dan geen schaamrood over jullie wangen? ‘Ik voel daar geen schaamte bij. Seks is uiteindelijk gewoon een lichaamsfunctie. Ik zou me alleen gegeneerd voelen als ik gênante seksverhalen van partners zou vertellen, waarvan ik weet partners dat niet fijn zouden vinden. Maar als ik het gewoon op mezelf betrek, dan heb ik daar niet zoveel last van. Over seks wordt meestal opschepperig of giechelig gepraat, maar zelden op een serieuze manier. Mensen durven zelfs niet met een partner serieus over seks te praten. Wat eigenlijk heel gek is, na de zogeheten seksuele bevrijding.’ Kunnen we ook veel seksdingen in het boek verwachten? ‘Mijn roman is heel anders dan de podcast. Er zit natuurlijk seks in omdat de personages bezig zijn met de liefde, maar dat is niet de focus. Maar een volgend boek, Vuile Lakens, dat ik samen met Anaïs schrijf, gaat wel over seks. Het is zo’n belangrijk deel van het leven: er hangt zoveel aan vast: seksisme, biologie, economie en de farmaceutische industrie. Ik zie niet in waarom dat geen volwaardig onderwerp kan zijn om als schrijver op in te gaan.’ We zijn in het Vondelpark aangekomen, waar het beeld van ‘de’ dichter ons aanstaart. Wat is het toch fijn dat onze generatie zich niet hoeft toe te spitsen op één kunstige expertise, maar zowel romans, podcasts en andere tekstuele uitingen kan uitbrengen. Want daarom bestaan er zulke veelzijdige types als Heleen die ons zowel verblijden met seksuele kennis en een bloedmooie roman.

Nieuwsgierig geworden naar het verhaal van Heleen Debruyne? De Plantrekkers ligt vanaf vandaag in de winkel. Wij geven drie exemplaren van haar debuut weg. Klik hier om mee te doen.

Comments

Win