Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Van oorlogsprotest naar Instagrampics
20 APR 2016 • Door Martine Bakker. Foto's: Bart Heemskerk & archief Lowlands. • Meer blogs over Festival

Van oorlogsprotest naar Instagrampics

CJP onderzocht de culturele revolutie van het festival.

Een topless vrouw schudt met haar lange lokken. De lappenrok hangt losjes rond haar heupen. Even verderop zwaait een man in zijn verwassen jeans met een bordje waarop staat ‘We need dope’. Ondertussen rookt hij zelf ook even een blowtje. Het grasveld is bezaaid met picknickkleden, daarop zitten hippies in kleermakerszit. Ondertussen weerkaatst muziek van Pink Floyd tegen bomen, een molen en een Coca Cola-spandoek.

Het is 26 juni 1970. Hippie Berry Visser wrijft in zijn handen: nooit had hij verwacht dat een grootschalig muziekevenement zó goed zou uitpakken. Het idee ontstond een jaar eerder tijdens het dubbelconcert van The Doors en Jefferson Airplane in het Amsterdamse Concertgebouw, maar het Amerikaanse Woodstock in datzelfde jaar gaf de doorslag. Berry organiseerde het eerste Nederlandse meerdaagse muziekevent in het Kralingse Bos: Holland Pop Festival. Hij start daarmee een culturele revolutie, want vanaf die tijd stijgt het aantal festivals in Nederland exponentieel. Tegenwoordig kun je bijna ieder weekend grootschalig een sit-down initiëren. In hoeverre was dat toen anders dan nu? CJP onderzoekt de staat van het festival anno 2016 aan de hand van diverse stellingen.

Een leuk kiekje uit de oude Lowlands-doos. 

Superkorte geschiedenisles

Festivals ontstaan uit de Amerikaanse flower power beweging. Het eerste meerdaagse festival is in de zomer van 1967 in Californië: Monterey Pop, met onder andere The Who, Jimi Hendrix en Janis Joplin in de line-up. Als geestverruimende paddenstoelen schieten de verbasteringen vervolgens uit de grond, met als bekendste Woodstock op 18 augustus 1969. Voor de gelegenheid is een zuivelboerderij het decor voor 3 Days of Peace & Music: hét keerpunt qua muziekconsumptie. Er worden 20.000 bezoekers verwacht, dat blijken er 40.000 te worden. Bijna niemand betaalt, dus is het muziekfeest na één editie al failliet.

Het idee van grootschalige muziekevenementen verspreidt zich wereldwijd als een lopend vredesvuurtje. Drie jaar vóór Holland Pop Festival wordt in Doetinchem een negen uur durende beatmarathon gehouden, een jaar later is de eerste achttienurige versie van Flight to Lowlands Paradise in de Jaarbeurs Utrecht. Beroemde acts zijn er nauwelijks, maar ze hebben des te meer theater, dans, film, bodypainting en wierook. Er komt een buitenfestival in Lochem en Pinkpop bijt het spits af als eendagsfestival. Wat begint als speelplek voor bands die optreden in ruil voor een onkostendekking, verandert in big business. 

Big business dat crowdsurfen.

Stelling één: de politieke lading is tegenwoordig ver te zoeken

Festivals in Nederland zijn vanaf het begin minder gericht geweest op politieke idealen dan de Amerikaanse versies. Volgens Berry Visser was het doel bij ons eerder om cultuur te promoten, en bij te dragen aan intermenselijke verhoudingen. Tegenwoordig lijken de politieke lagen nóg minder aanwezig. Claudia Walraven is event producer voor Voltt en daarnaast werkzaam als freelancer voor festivals als Awakenings, Appelsap en Hemeltjelief. ‘Er zijn nog wel scenes, zoals de psychedelische goa trance festivals, die zich verzetten tegen de huidige maatschappij. Maar dat zijn afstammelingen van de hippies. In het algemeen zijn jongeren steeds minder politiek betrokken. Misschien omdat we nergens meer voor hoeven te strijden. In de jaren zestig en zeventig vochten jongeren op festivals tegen oorlog, discriminatie en burgerlijkheid. Nu worden deze evenementen voornamelijk geboren uit de liefde voor muziek, of andere disciplines, en uit commercieel oogpunt.’ Als je het Facebook-event van een festival ziet, kijk je vooral of die exotische elektroband - die je al máánden live wilt zien - er staat. Het draait om de line-up, in plaats van de achterliggende politiek-maatschappelijke boodschap.

Voor Dagmar Heijmans is het, met een dj-ende vader, logisch dat hij muziek en merken samenbrengt als grondlegger van Amp.Amsterdam. Volgens hem hóéven festivals ook geen politieke boodschap uit te dragen, maar mogen artiesten die rol best wat meer oppakken. ‘Niet dat ik heimwee heb naar het prototype jaren zestig-protestzanger, maar er is genoeg inspiratie voor artiesten om met wat meer engagement te komen. Op die manier krijg je als festival vanzelf wat meer diepgang.’ Ze zijn er wel trouwens, als je goed zoekt: Kendrick Lamar maakte bijvoorbeeld ver vóór Beyoncé al statements over de Black Lives Matter-beweging, ook vorig jaar op Lowlands.

Hier wordt duidelijk een statement gemaakt tegen het stressvolle bestaan van generatie burn-out.

Stelling twee: festivals zijn een merkbeleving

Even dansen in die verstopte mini-tent. Een confetti-kanon wordt leeggeschoten en jij drinkt een lokaal gebrouwen biertje met een ludieke naam. Ondertussen houden je favoriete dj’s een verrassingsconcert. Dat alles op een verrassende locatie met karakteristieke aankleding, inclusief een programmaboekje met gevatte teksten: festivals zijn merken, ‘een beleving’ die door de jaren heen steeds sterker wordt. Bente Bollmann, marketing manager voor Lowlands en Down The Rabbit Hole, denkt dat festivals anno 2016 een belangrijk onderdeel zijn van de menselijke identiteit. Net als de partij waar je voor stemt, de kleding die je draagt en het eten dat je consumeert. ‘Door naar een bepaald evenement te gaan, laat je zien wie je bent en hoe je in het leven staat.’ Tijdens festival zijn merken aanwezig die het geheel sponsoren. Dagmar Heijmans: ‘Zo’n twintig á dertig jaar geleden werd je doodgegooid met merken, die hun grote logo’s ophingen boven de podia, tegenwoordig gaat het wat subtieler.’ Denk: een grote techno-tent, vernoemd naar een biermerk.

Stelling drie: we kunnen niet meer spreken van een ‘festivalseizoen’

Een paar jaar geleden sponsorde je ‘s winters poppodia met je bierconsumptie, of hing je tot diep in de nacht aan de lampen in een club. De rest van het jaar keek je uit naar je favoriete festival. Dan liet je je onderdompelen in lichaamsbevuiling en slapeloze nachten, op een camping waar je lichaam een fascinerende immuniteit voor deodorant ontwikkelde. Na drie dagen had je weer een jaar om bij te komen. Anno 2016 kun je het héle jaar je Instagram-account opleuken met eventkiekjes. Of je nou feest in het subtropisch zwemparadijs van een bungalowpark of ieder weekend je één-minuut-tentje op een ander grasveld uitwerpt. Claudia Walraven: ‘Vroeger waren er zo’m tien dance-mogelijkheden die plaatsvonden tussen juni en augustus. Nu starten de ‘traditionele’ buitenfestivals al in maart en gaan ze door tot oktober. Van oktober tot maart kun je naar winteredities die binnen zijn (zoals Grasnapolsky of Where The Wild Things Are, red.). Er zijn nu bijna 800 muziekvarianten per jaar in Nederland, in de zomer kun je ieder weekend uit drie tot vijf opties kiezen. We zijn het land met de grootste festivaldichtheid ter wereld.’ We kunnen dus niet meer spreken van een ‘seizoen’, maar blijkbaar is er behoefte aan zo’n grote diversiteit in festivalland, waardoor het aanbod blijft groeien.

Honderden keren per jaar je tentje opbouwen gaat je niet in de zomerse kleren zitten.

Stelling vier: er is een overkill aan festivals

Toch neemt de vraag nog steeds toe en zijn wij Nederlanders zo ondernemend om aan die vraag te voldoen. Dat betekent een radicale verschuiving in het uitgaansleven. Dagmar Heijmans: ‘Killing voor de clubs, vroeger hadden ze in de zomer zo’n drie maanden dat het rustig was omdat iedereen op een festival zat, nu is die periode verdubbeld.’ Bente Bollmann: ‘Grootschalige buitenevenementen zijn de nieuwe discotheken. Oldskool disco’s bestaan bijna niet meer, maar je wilt wél ieder weekend op stap. Gelukkig voor de poppodia en clubs verandert de definitie van festival en organiseren zij ze zelf nu ook. Vroeger was het een meerdaags openlucht evenement, nu kan het net zo goed een nacht in een industrieel complex zijn.’ Veel kleine edities overleven de eerste jaren niet en verdwijnen, waardoor een ultra-hippe vervanger zijn kans grijpt. Zo sta je als publiek het ene weekend op een verlate bouwplaats intiem te rammen op techno en een week later verlies je je vrienden in de mensenmassa tijdens het optreden van Stromae. Claudia Walraven ziet ook een verandering in het festival-landschap: ‘Het zijn er inderdaad veel, maar er zit veel variatie in. Je hebt foodfestivals, exemplaren met de focus op duurzaamheid, evenementen die draaien om gezondheid en ga zo maar door.’

Door het grote aanbod kan er keuzestress ontstaan binnen vriendengroepen. De Facebook-tijdslijn staat vol met events waar je virtuele vrienden heen gaan. Welke plek kies je om met die vuistjes omhoog links vooraan te staan? Martin Lucas Ruben is dj en producer en begon samen met zijn zakelijk partner Pieter Bertram evenementenorganisatie Jongens van de Wereld. Zij organiseren dit jaar voor de tweede keer Wicked Jazz Sounds Festival: ‘Door het grote aanbod moet je je als organisatie onderscheiden. Het binden van bezoekers is van groot belang, waardoor de innovaties en ervaringen naar een hoger niveau worden getild. Ik zie steeds meer jonge ondernemers die in het festival-landschap bepaalde stromingen misten of vanuit feestjes in de nachtcultuur zijn doorgegroeid naar organisaties die nu hun eigen feesten organiseren.’ Er is in het muzikale landschap voor iedere liefhebber wat wils. Ontdekken jullie als groep een festival waar iedereen het fantastisch heeft, dan is de kans groot dat je volgend jaar initieert om die early bird-tickets aan te schaffen.

Zo vrij als een early bird.

Vier de vrijheid

Festivals zijn zoals eerder gezegd niet meer per definitie de plek om politieke zaken te bespreken met gelijkgestemden. Toch kunnen mensen die er behoefte aan hebben nog steeds hun ei kwijt. Bente Bollmann: ‘Lowlands besteedt aandacht aan politiek door politici uit te nodigen en discussies te organiseren. Daarbij dragen we zelf geen politieke kleur uit, maar bieden we wel een podium voor diverse politieke stromingen en opvattingen.’ Je kunt natuurlijk ook zelf discussies met je vrienden voeren, onder het genot van een biertje. Daarbij is het feit dat je samen naar muziek luistert en danst like there’s no tomorrow sowieso al een vredelievende daad. Martin Lucas Ruben: ‘Tijdens festivals genieten we van onze vrijheid en tolerantie in de maatschappij. Daar vervallen de onderlinge verschillen en kan men gezamenlijk genieten van muziek en elkaar.’ Laten we dat de komende seizoenen - met een plastic beker in plaats van een spandoek in onze handen - maar flink doen dan.

CJP stimuleert cultuursnuiven in de breedste zin van het woord. Wij geven korting op tientallen muziekfestivals. Denk aan: Best Kept Secret, North Sea Jazz, Welcome to the Village, Zwarte Cross, WOO HAH!, WTWTA, Motel Mozaique, Wicked Jazz Sounds, deBeschaving, Amsterdam Woods en Mundial, maar ook literatuur-, theater- en filmfestivals.

Comments

Gerelateerde kortingen

Festival.Travel
€ 7,50 CJP-korting

Festival.Travel

Korting op je reis naar Sziget, Exit, Melt! en andere festivals