Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
De man in de maquette
06 APR 2016 • Door Martine Bakker • Meer blogs over Theater

De man in de maquette

CJP ontmoet acteur Joris Smit achter de schermen van theaterstuk The little foxes. Een heftig familiedrama over hebzucht en geluk. Terwijl we deuntjes spelen op een neppiano duiken we diep in de krochten van Joris’ eigenhebberig- en gelukzaligheid.

Je kunt Joris kennen als politicus Tim Snel in dramaserie De fractie en van het theaterstuk De revisor, waarvoor hij een Louis d’Or award-nominatie kreeg. Vanaf 13 april zie je hem als de Amerikaanse zakenman William Marshall in The little foxes. Dit keer een rol waarbij hij na een kwartier al kan gaan chillen in de coulissen. ‘Je hoeft niet altijd de kar te trekken, als je óók maar niet standaard de derde viool linksachter speelt. De afwisseling is goed.’

Hysterisch drama

Er wordt druk gerepeteerd als we langs een kostuumrek wandelen vol jaren vijftigkleding. Actrice Anniek Pheifer rent langs en Joris drinkt een blikje cola in zijn rode trainingspak. Deze chillmodus is in contrast met het personage dat hij speelt. William Marshall reist van Chicago naar een katoenplantage in het zuiden, waar hij een deal maakt met een rijke plantagefamilie om een katoenfabriek te bouwen. Er valt veel geld te verdienen, waardoor de familie in een financieel conflict raakt. Joris: ‘Je kunt de situatie vergelijken met het verdelen van een erfenis, waarbij er een familieruzie ontstaat. Mijn rol is een opzetje naar het drama.’ Tsja, geld en macht leveren nou eenmaal veel spanning op.

Hier nog een gezellige foto van Joris voor een muurtje. Foto: Sabrina Bongiovanni.

Lekker naar huis

Oké, dus na een kwartier is Joris in theorie klaar met werken. Gaat hij dan lekker naar huis? Joris: ‘Dat zou je verwachten hè, maar ik denk dat me dan een schuldgevoel bekruipt. Het publiek denkt vast tijdens het applaus: ‘Huh, er was toch nog iemand?’ Dat kun je eigenlijk niet maken, want ze hebben ook voor jou betaald. Ik weiger ook een fabrieksmedewerker te zijn, die een riedeltje uitvoert en dat dan de rest de tering kan krijgen. Saamhorigheid vind ik prettig en ik hou er ook van om naar mijn collega’s te kijken. Ach, ik kan altijd nog een stapel boeken meenemen of een tukkie doen.’

Explosiegevaar

We nemen plaats achter een neppiano met maar een paar toetsen. ‘Tijdens de voorstelling speelt er gewoon een bandje, dat zie je niet vanuit de zaal.’ Dit verderfelijke bedrog is lekker in het thema van het stuk, waarvan de slogan is: ‘Er zijn nu eenmaal mensen die de aarde opeten. En er zijn mensen die erbij staan te kijken hoe ze alles opeten.’ Wat betekent die slogan precies? ‘We zijn met elkaar de wereld aan het opvreten: putten voorraden uit en zorgen voor vervuiling. In deze voorstelling zijn er mensen die letterlijk over lijken gaan om zelf zoveel mogelijk te krijgen en er zijn mensen die niet ingrijpen en denken: ‘Ik kan er óók niets aan doen.’ Dan gaat de telefoon. Het is de fietsenmaker. ‘Mijn fiets is klaar? Goed zo. Kom ik hem straks ophalen.’ Hij hangt op. ‘Ik had een klapband en als je je band te hard oppompt, dan spat -ie uit elkaar.’ Redelijk hebzuchtig opgepompt, dus. Joris: ‘Net zoals de wereld, als je jezelf volstopt met te veel geld of te veel vreten, ontplof je uiteindelijk uit elkaar.’

Hier belt Joris zogenaamd met de fietsenmaker.

Alles wegflikkeren

We gaan op de grond liggen naast de maquette van het decor. Er staat een trap, een bankstel en die neppiano, dus. In het mini-decor staat een poppetje. ‘Dat ben ik!’, wijst Joris naar het beeldje van zijn personage. De sfeer van het decor is als het interieur van het Django Unchained-huis. Een ultieme atmosfeer voor hebberigheid. Joris, ben jij hebberig? ‘Nou, soms realiseer ik me dat ik best materialistisch ben. Ik hou van spullen én kan goed dingen weggooien naar de kringloop. Ik ben nogal een opgeruimd type. Laatste deed het pijn dat ik mijn oude koelkast moest weggooien, maar hij maakte veel lawaai en was foeilelijk. Ook heel erg: als een pak melk op de datum staat van de dag zelf dan flikker ik het weg, want ik wil graag verse spullen. Op vakantie probeer ik minder materialistisch te zijn. Dan kan ik vier weken lang in een tentje zitten en helemaal niets doen. Het blijft een innerlijk gevecht van mensen in een westerse wereld. Je wil iets doen voor een betere planeet, maar veel mensen denken ook: na mij de zondvloed.’

Op volle toeren

Joris doet een imitatie van het maquette-poppetje in het decor. De plek waar in het verhaal de broers en zus elkaar van alles misgunnen. Hoe zat dat tussen Joris en zijn bloedverwanten toen hij opgroeide? ‘Ik was de jongste thuis en er zit zo’n zeven jaar verschil tussen mij en mijn broer en zus. We zijn heel gelijkwaardig opgevoed, daarover was nooit strijd.’ Joris groeide op in een Gronings dorp. Zijn ouders hadden goede banen in de gezondheidszorg en hij heeft veel vrijheid gekend. ‘Die vrijheid kwam door mijn ouders, maar ook door de weidsheid van het platteland waardoor ik altijd cowboy kon spelen in de weilanden.’ Toch kan het leven buiten de stad ook heel saai zijn. Het hoofdpersonage van The little foxes woont op het platteland en heeft er alles voor over om te vertrekken. Kwam er bij Joris ook een punt dat hij heel graag naar de stad wilde? ‘Enorm ja. Ik wilde per se naar de middelbare school in Groningen en niet naar het dorp verderop. Toen had ik al een romantische inborst, want in de stad gebeurt het: snelheid, muziek en uitgaan.’ Na zijn bestaan in Groningen, bleef Joris steden aantikken. Zo studeerde hij aan de toneelacademie in Maastricht en woont hij nu in Amsterdam.

De marquette van het The little foxes-decor.

Voor God spelen

Uiteindelijk gaat het verhaal om de zoektocht naar geluk. Kan Joris zichzelf een gelukkig mens noemen? ‘Ik ben op dit moment wel gelukkig, ja. Al ben ik snel tevreden. Zo kan ik de hele dag op een stoel zitten en gelukkig zijn. Wat eigenlijk betekent dat ik gewoon aartslui ben. Daarom is mijn vak zo belangrijk. De verantwoordelijkheid en de druk werken verslavend en die adrenaline heb ik nodig. Soms zit ik op een familiefeestje met een achterneef te praten en denk dan: maar, jij bent helemaal niet gelukkig met wat je doet. Ik ben blij met mijn werk, omdat het maakt wie ik ben en ik er plezier in heb. Waar ik nog meer blij van word? Tuinieren. Dan ontdek ik ineens dat ik leven kan scheppen in mijn achtertuin, een beetje voor God spelen.’ Zo doet Joris toch iets goeds terug voor de aarde.

Tadaaa! Hier in het echt!

Hebberig geworden naar tickets voor de voorstelling? The little foxes zie je van 13 april tot 15 juni in heel Nederland. De cast bestaat naast Joris onder andere uit Anniek Pheifer, Jappe Claes en Mark Rietman. CJP’ers besparen tot € 12,- bij (bijna) alle theaters waar het stuk wordt opgevoerd.

Comments