Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
De CJP literatuur-thermometer: Alma Mathijsen
08 APR 2016 • Door Jennifer Aardema. Beeld: Ilja Keizer • Meer blogs over Lezen

De CJP literatuur-thermometer: Alma Mathijsen

Is de literatuur een mannenwereldje? Schrijven vrouwen anders dan mannen? Bestaan er mannen- en vrouwenboeken? CJP onderzoekt het man/vrouw-klimaat in de boekenwereld. In aflevering 4 van deze serie: Alma Mathijsen.

Momenteel werkt ze hard aan haar volgende roman, die in januari 2017 uitkomt. Gelukkig vond Alma toch even de tijd om haar ideeën over literatuur, schrijven en feminisme te delen. Ze schreef meerdere toneelstukken, een verhalenbundel en twee romans, daarnaast publiceert ze onder andere in NRC, Das Magazin en Het Parool. Haar laatste roman, De grote goede dingen, is gebaseerd op het leven van haar vader, die ze verloor op 9-jarige leeftijd. Van haar moeder leerde ze dat de beste manier om feminist te zijn vooral neerkomt op ‘gewoon het goede voorbeeld geven.’

De vader van hoofdpersoon Mila is een ‘man die twee en een half pakje per dag rookte, jenever als water dronk en drie uur per nacht sliep’. Jouw eigen vader was muzikant en leidde ook een losbandig leven. Jouw moeder daarentegen had een verantwoordelijke baan als hoogleraar en nam je als baby mee naar colleges. Hoe was het om alleen met haar op te groeien?
‘Ik was nog zo jong toen mijn vader overleed en wij met z’n tweetjes overbleven. Daardoor heb ik een heel heftige en sterke band met mijn moeder. Ze is altijd een voorbeeld geweest. Zo was ze de eerste vrouw uit haar dorp die ging studeren. Als hoogleraar liet ze zien dat je als werkende vrouw met een hele zware baan óók nog een kind kon opvoeden. Ik was niet anders gewend dan dat mijn moeder vaak tot ’s avonds laat nog achter haar computer zat te tikken. Toen ik bij vriendinnetjes speelde, vond ik het maar raar dat hun moeders klaar zaten met een kopje thee en zelfgebakken koekjes. Ze is nooit met mij aan tafel gaan zitten om eens even het feminisme te bespreken, maar deed wat ze deed met volle overtuiging. Prettig om zo opgevoed te zijn. Dat hijgerige en boze past niet bij mij, waarbij je luidkeels verkondigt wat er allemaal anders moet. Ik denk ook niet dat je daar veel mee bereikt.’

Je staat dus ook niet op de barricades om seksisme in de boekenwereld te bestrijden?
‘Ik hou me daar niet actief mee bezig nee. Ik weet dat vrouwen minder vaak gerecenseerd worden dan mannen, maar ik denk niet dat het een goed idee is om me daar als schrijver mee te bemoeien. Dat is een beetje hetzelfde als een moeder die verhaal gaat halen bij school omdat haar kind een slecht cijfer heeft. Nee, het enige dat ik kan doen is me er niet door laten intimideren en zo goed mogelijke boeken proberen te schrijven.’

En een roman schrijven over seksisme in de boekenwereld?
‘Ik vind dat literatuur geen middel moet zijn om maatschappelijke statements te maken. Het gaat in de eerste plaats over hoe mensen leven. Je kunt daarbij natuurlijk allerlei thema’s aansnijden, maar er hoeven geen bepaalde standpunten te resoneren in het boek. Daarmee zou je er een stempel op drukken, die lezers uitsluit of hun blik juist nauwer maakt in plaats van ruimer. Als journalist kun je dit onderwerp veel beter aankaarten. Zelf schrijf ik ook opiniestukken en essays waarin maatschappelijke thema’s aan bod komen. Anders dan in mijn romans zijn dan niet de personages aan het woord, maar ikzelf.’

Bijvoorbeeld je veelbesproken persoonlijke stuk over seksueel misbruik in NRC.
‘In mijn laatste boek zit ook een verkrachtingsscène, die is gebaseerd op wat ik heb ervaren toen ik 16 was. Ik was heel tevreden met hoe ik het heb verwerkt in mijn roman, maar besefte ook dat ik er nog meer mee moest. Het voelde alsof ik iets kon betekenen voor anderen door er een persoonlijk stuk over te schrijven. Dat leverde ontzettend veel reacties op. Voornamelijk positieve, over hoe het goed en dapper het was ook dat ik me er over uitsprak. Toch verbaasde me dat. Ik ben echt niet de enige die dit is overkomen en het lijkt me niet meer dan logisch er over te praten. Kennelijk rust er toch nog een groot taboe op.’

Dat blijkt ook uit de hashtag #zeghet op twitter, die onlangs vrouwen opriep hun ervaringen met seksueel misbruik te delen. De reacties daarop waren alleen lang niet altijd positief…
‘Je hebt natuurlijk altijd gekken op internet en ook ik ontving een brief waarin stond dat als ik gewoon met mijn vriendinnen mee naar huis was gegaan, er niets was gebeurd. Toch denk ik dat de manier waarop je dingen vertelt en de toon die je gebruikt veel verschil kunnen maken. Ik ben heel bedachtzaam, denk lang na hoe ik zo’n onderwerp ga aankaarten, stel me daarin kwetsbaar op. Wanneer je zegt: ‘Hé, ik heb dit meegemaakt en ik vind het moeilijk’, zijn mensen eerder bereid te luisteren, dan wanneer je direct met je vuist gaat zwaaien.’

Cijfer: +4
Commentaar: ‘Waar is de juf?’

We vroegen Alma ook meteen of ze nog een gouden boekentip voor ons had. Dat is Americanah van Chimamanda Ngozi Adichie, ‘over hoe Amerika omgaat met ras, vrouwen en migratie’. Je haalt dit boek met 10% CJP-korting bij The American Bookcenter.

Comments