Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
'Wraak, racisme, pedofilie; dat soort thema's doen het goed'
19 NOV 2015 • Door Djuna Kramer • Meer blogs over Theater

'Wraak, racisme, pedofilie; dat soort thema's doen het goed'

Compleet onvoorbereid een voorstelling spelen: de grootste nachtmerrie van elke acteur. Toch gaat theatergroep Nachtgasten de uitdaging avond na avond aan, samen met honderden wisselende gastacteurs.

Pas voor het oog van het publiek wordt uit de doeken gedaan wie de personages zijn en welke relatie ze tot elkaar hebben. Vervolgens krijgt elke acteur afzonderlijk de geheimen van zijn personage te horen. Een half uur de tijd om het een beetje te laten bezinken en, hup, anderhalf uur spelen. We vroegen Niels Croiset - die Nachtgasten samen met Yorick Zwart en Koen Wouterse oprichtte – wat een acteur in godsnaam bezielt om hier aan mee te doen.

Waarom zou je als acteur het podium opgaan zonder enig idee wat je gaat spelen?
‘Als je me dit tien jaar geleden had gevraagd, zou ik gezegd hebben dat ik zoiets nooit van mijn leven zou doen. Heel veel acteurs hebben die mening nog steeds en met recht, het lijkt een onverantwoordelijk idee. Toen we dit de eerste keer deden, zeven jaar geleden, was ik als de dood. Yorick had een verhaal geschreven waar we vier uur lang op zouden improviseren. Ik kon van tevoren maar één ding denken: ‘nu gaan ze ontdekken dat ik hier het lef helemaal niet voor heb’. Maar het werd een prachtige avond.
Ik leerde dat Nachtgasten heel veilig is, hoe gek het ook klinkt. Het verhaal wordt op zo’n manier aangeleverd, dat je enige taken als acteur zijn om de lijn te volgen en op een oorspronkelijke manier te reageren op elkaar. De geheimen en motivaties die je hebt meegekregen, kruisen dan vanzelf die van de andere acteurs. Onze gastacteurs voelen die veiligheid bijna altijd ook: aan het einde willen ze allemaal nog een keer.’

This is how Nachtgasten roll. 

Wat doen jullie dan voor een voorstelling, in plaats van repeteren?
‘Van tevoren gaan we met alle acteurs van die avond eten. We hebben het dan voorál niet over de voorstelling, maar over het vak, onze dromen en wensen. In het halfuur nadat we onze rollen gekregen hebben, onderstreep ik hoogstens een paar belangrijke punten in de rol die ik net gekregen heb, of doe een quizje met de acteurs over hun personages. Alles wat je in de kleedkamer alvast verzint, wordt namelijk heel lelijk op het podium. Dan stop je met luisteren naar elkaar.
Daarin schuilt een voordeel in vergelijking met gerepeteerd toneel: als je een tekst al honderden keren geoefend hebt, is het veel moeilijker oorspronkelijk te blijven acteren en reageren. Daarnaast bereik je door de spanning automatisch een ultiem geconcentreerde modus. Ja, één ding bedenk ik van tevoren: welke kant ik op loop als ik opkom, anders ben je echt een ongeleid projectiel.’

 Heb je wel eens het gevoel gehad dat een voorstelling mislukt was?
‘Ja, het is wel eens gebeurd dat een acteur er zelf een geheim bij verzon dat groter was dan alle problemen van de andere personages. De verhaallijnen die wij bedacht hadden, vielen daardoor in één grote put. Als iemand ineens opbiecht dat hij een moord gepleegd heeft, maakt het echt niet meer uit wie er met wie is vreemdgegaan. Ik dacht toen dat het een rotavond was, maar het publiek was juist laaiend enthousiast! Ze hadden een voorstelling gezien waarin iets mis ging en vonden dat ontzettend interessant. Die avond bleven ze langer napraten dan ooit. Het publiek weet nou eenmaal van tevoren dat alles kan gebeuren, dat is een overeenkomst die we samen aangaan. Het feit dat het geen perfecte voorstelling is, maakt het juist zo spannend.’

Nachtgasten CJP korting
Tsja, bezopen spiderman-imitator kan ook zomaar je rol zijn.

Verpest het publiek het zelf wel eens?
‘Een enkele keer willen ze nog wel eens ‘harder!’ roepen. Met improvisatie praat je namelijk automatisch zachter, omdat je niet ingestudeerd hebt waar je je stem heen moet richten. En één keer werd het ons moeilijk gemaakt door een zaal vol docenten. Je zou denken dat die zich weten te gedragen maar er gingen vijf telefoons af, mensen liepen heen en weer, fluisterden en riepen zelfs dat we op moesten schieten. Verschrikkelijk!
Meestal is het publiek gelukkig heel enthousiast. We merken dat ze achteraf van alles aan ons kwijt willen en blijven daarom altijd uitgebreid napraten. Heel leuk is ook dat we een opstap kunnen vormen voor mensen die normaal gesproken niet naar het theater zouden gaan. Als je een kijkje in de keuken krijgt in het werkproces van de acteur, snap je toneel ook veel meer. Ik ben trots op het feit dat we daarmee mensen over de brug hebben gehaald in deze toch pittige tijden voor kunstenaars.’

Behalve meespelen, schrijf je ook elke maand verhalen voor Nachtgasten, moeten dat een specifiek soort verhalen zijn?
‘Nee, maar er is wel een formule voor de structuur van het verhaal. We hebben er een jaar aan gewerkt om die te perfectioneren. Er moeten ten eerste geheimen zijn waardoor de relaties tussen de personages onder spanning staan. Daarnaast streven we naar grote emoties. Je kunt geen stuk improviseren van het kaliber ‘iemand heeft je lepeltje tien jaar geleden gejat en je bent er nog steeds boos over’. Wraak, jaloezie, dood, leven, racisme, pedofilie: dat soort dingen doen het goed. Wel waken we er altijd voor dat het te soap-achtig wordt. We hebben geleerd welke elementen niet werken in een verhaal. Het zwaartepunt van de intrige moet bijvoorbeeld niet buiten de speelruimte liggen. Ik schreef een keer een verhaal waarin de personages binnen moesten blijven door een levensgevaarlijk virus. Na de constatering ‘oh nee, we mogen niet naar buiten!’ is de spanning daar al snel af.’ 

 Jullie willen een Nachtgasten-peepshow beginnen, hoe moeten we dat precies voor ons zien?
‘Hoewel we drie vrienden zijn, spelen we eigenlijk zelden samen. Daarom, en omdat we altijd op zoek zijn naar nieuwe vormen, willen we een soort mini-Nachtgasten doen. Twee van ons zitten in een doos, een publiek van een man of vijf trekt een random locatie en relatie tussen de personages en wij spelen vijf minuten lang een zo mooi en afgerond mogelijke scène. In de testfase hebben we gemerkt dat het publiek niet té veel invloed moet krijgen, dan wordt het al snel bizar. Dat willen we niet, het gaat ons nóóit om de lach. Ik vind het fijner als iemand met een traan van ontroering op zijn wang de zaal uitkomt, dan dat-ie zich kapot gelachen heeft.’  

Nachtgasten zie je mét CJP-korting in o.a. Bellevue, de Toneelschuur en het Parktheater. Hou nachtgasten.nl in de gasten voor nieuws over de peepshow, of bestel hier Nachtgasten, de methode om aan de hand van negen uitgebreide verhalen zelf je eerste stappen te wagen in het improvisatietoneel.

Comments

Gerelateerde kortingen

Theater Bellevue
Tot € 2,50 CJP-korting

Theater Bellevue

Een avondje theater kost je hier ouderwets weinig

Parktheater Eindhoven

Ook bij het mooiste theater van Eindje krijg je heel veel korting

€ 2,50