Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Het laatste woord: schrijvers op hun sterfbed
06 NOV 2015 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Lezen

Het laatste woord: schrijvers op hun sterfbed

Sommige schrijvers kozen hun laatste woorden zeer zorgvuldig, anderen… beduidend minder.

Oscar Wilde

De grootste schrijver/dichter die Ierland ooit heeft voortgebracht (mits je het niet aan Bono vraagt), staat bekend om zijn snedige one-liners. Hij bewaarde een parel voor zijn sterfbed: ‘Dat behang en ik voeren een gevecht op leven en dood. Als hij er niet snel aan gaat, ga ik.’ En zo geschiedde. Als dat behang er een beetje heeft uitgezien zoals dit ontwerp met zijn hoofd (zie bovenstaande afbeelding) erop, geven we hem groot gelijk.

Walter De La Mare

De Engelse dichter Walter de la Mare, Jack voor vrienden, was zelfs op zijn sterfbed nog poëtisch. Zijn laatste woorden waren: ‘Het is te laat voor fruit, maar te vroeg voor bloemen.’

Saki

Onder het pseudoniem Saki schreef de in Myanmar geboren Engelsman Hector Hugh Munro voornamelijk korte verhalen. Zijn eigen verhaal werd ook niet al te lang. Tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog zat hij in een Franse loopgraaf, toen een mede-soldaat een sigaret opstak. Naar verluidt kon Saki nog net schreeuwen ‘Maak die verdomde sigaret uit!’,  voordat hij door een Duitse sluipschutter werd doodgeschoten.

Henry David Thoreau

Laatste woorden schrijvers beroemd Thoreau korting American BookCenter CJP
'Verwilderd' typeert Thoreau misschien wel het best.

De essays van Thoreau waren een grote inspiratie voor het geweldloos verzet van Gandhi en Martin Luther King. Hij stond op de barricaden tegen slavernij, maar schreef onder andere ook over hoe je een volledig van de samenleving afgezonderd leven kon leiden in het bos. Zoals hij zelf twee jaar had gedaan. Die combinatie van aandacht voor minderheden en natuur is misschien de beste verklaring voor zijn absurde laatste woorden: ‘Eland. Indiaan.’

Jan Wolkers

Schrijver en natuurliefhebber Jan Wolkers schreef in 2003 het gedicht De Winterslaap:

Als de sneeuw niet meer
Smelten wil,
Een boterham met dubbel jam
De mond niet opent,
een oog kijkt eerder scheel
naar een gebroken ruit –
Dan hangt men lakens voor het raam,
De kille bloedsomloop
Zakt naar de modder,
Er is geen wakker worden aan.

Volgens Jans biograaf Onno Blom gaf Wolkers hiermee, vier jaar eerder, een vrij accurate voorstelling van zijn eigen sterven. Jan dronk midden in de nacht een glas granaatappelsap, at twee botterhammen met bessenjam en lachte nog even naar zijn vrouw, voor hij wegzakte in wat zijn eeuwige slaap bleek te zijn. Dat had hij zelf geweten, want zijn laatste woorden waren: ‘Zo is het genoeg.’

Anton Chekhov

Toen één van de grootste Russische schrijvers ooit terminaal ziek werd, trok hij met zijn vrouw Olga naar kuuroord Badenweiler. Hoewel Checkov nauwelijks Duits sprak, riep hij op zijn sterfdag volgens Olga luid en duidelijk ‘Ich Sterbe!’ naar een dokter. Die gaf hem vervolgens een pijnstillende injectie en bestelde een glas champagne. Anton bekeek het glas, lachte naar Olga en sprak zijn beroemde laatste woorden: ‘Het is lang geleden dat ik champagne heb gedronken.’ Vervolgens klokte hij de champagne achterover en ging op zijn linkerzij liggen. Olga rende nog naar hem toe om afscheid te nemen, maar Anton was al vertrokken. Met een tevreden glimlach op het gezicht.

Multatuli

Nederlandse schrijvers zijn niet geweldig inspirerend met hun laatste woorden. Wolkers hield het op ‘Zo is het genoeg’, Eduard Douwes Dekker a.k.a. Multatuli sprak iets soortgelijks uit. Hij uitte zijn laatste gesproken woorden tegen zijn vriendin Mimi, die ondertussen sigarenrook in zijn gezicht uitblies. In 1887 dacht men namelijk nog dat dat gezond was voor astmapatiënten. Na een laatste, heftige hoestaanval zei Eduard: ‘Dit is geen bui meer. Hieraan ga ik weg.’ Mimi, bedankt. Zijn laatste geschreven kaart is wat dat betreft interessanter: 'L f8-c5'. Helaas, het zijn geen coördinaten voor een verborgen kist met gouden koffiebonen. Dekker speelde een schriftelijke schaakspel met zijn vriend Gorter en dit was zijn laatste zet.

Leo Tolstoy

De schrijver van Oorlog en Vrede begon zijn leven als een Russisch aristocraat, maar kreeg door slechte ervaringen in het leger en op een reis door Europa een steeds grotere hekel aan het klassensysteem in Rusland. Hij richtte scholen op om Russische boeren te emanciperen. Tegen het einde van zijn leven werd hij steeds radicaler in zijn ideeën, iets wat met name zijn toch behoorlijk aristocratische vrouw Sophia niet meer trok. Twee dagen voor zijn dood ontvluchtte hij haar/het huis en stapte op een trein. Hij liep een longontsteking op en werd opgevangen door de stationschef van Astapovo, in wiens huis hij een dag later stierf, na de woorden: ‘Maar de boeren… Hoe sterven de boeren?’

Walt Whitman

Het bewijs dat zelfs de grootste dichters mensen zijn, wordt geleverd door de Amerikaanse grootheid Walt Whitman. Walt stierf op zijn waterbed, nadat hij tegen zijn verpleger Frederick Warren riep: ‘Warry, draai me om!’

Ian Flemming

Laatste woorden schrijvers beroemd Flemming korting American BookCenter CJP
Een beetje ijdel is het wel, je eigen boeken lezen.

In de stijl van het spionage-icoon dat hij geschapen heeft, bleef Bond-bedenker Ian Flemming cool tot op het laatste ogenblik. Zijn laatste woorden waren voor het ambulancepersoneel. ‘Sorry dat ik jullie tot last ben, jongens. Ik sta versteld hoe snel jullie hier konden komen, met al dat verkeer dezer dagen.’

Voltaire

Wanneer een priester de belangrijkste schrijver van de Verlichting, François-Marie Arouet, op zijn sterfbed vraagt om afstand te nemen van de duivel, antwoord die: ‘Nou nou, beste man. Dit is niet het moment om vijanden te maken.’

Franz Kafka

Sommigen beweren dat Kafka zijn laatste woorden gebruikte om een vriend op te dragen al zijn werk te verbranden (wat niet gebeurd is). Maar wij houden onszelf liever voor dat hij afscheid nam met een paradox. Franz leed aan tuberculose en had veel pijn. Toen de dokter hem geen fatale dosis morfine wilde toedienen zou hij hebben geroepen: ‘Dood mij! Anders bent u een moordenaar!’

Jean-Paul Sartre

Of de laatste woorden van deze Franse filosoof en schrijver nu een liefkozing waren of een grap, zal wel nooit helemaal duidelijk worden. Zijn laatste woorden waren bestemd voor zijn vrouw, Simone du Beavoir, naar wie hij zich nog één keer omdraaide: ‘Ik hou heel veel van je, mijn liefste Bever.’

Karl Marx

We eindigen graag met een citaat van de naamgever van het Marxisme. Toen zijn einde naderde stuurde hij de huishoudster weg met de volgende woorden: ‘Hup, scheer je weg. Laatste woorden zijn voor dwazen die nog niet genoeg gezegd hebben.’

Voor de laatste geschreven woorden van bovenstaande literaire helden verwijzen we je graag naar de winkels van American Book Center, waar je met een CJP-pas maar liefst 10% korting krijgt.

Comments

Gerelateerde kortingen

American Book Center
10% CJP-korting

American Book Center

Koop je samen met CJP helemaal arm aan Engelstalige boeken

Win
Stad in Brand