Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Alida Dors: ‘ik ben nog steeds de tropische verrassing’
13 NOV 2015 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Theater

Alida Dors: ‘ik ben nog steeds de tropische verrassing’

Na de première van Built For It stinken de kleedkamers van de Rotterdamse Schouwburg. De dikke pakken waar choreografe Alida Dors haar dansers in heeft gehesen druipen van het zweet. Maar het is allemaal voor een hoger doel. ‘De strijd die zwarte mensen elke dag voeren, kun je als wit persoon niet voelen.’

Na haar studie Fiscale Economie besloot Alida dat ze liever aan breakdance-battles meedeed dan nota’s opstelde. Die carrièreswitch heeft haar geen windeieren gelegd: als danser deelde ze het podium met onder andere P. Diddy en Usher. Vervolgens draaide ze opnieuw 180 graden door als choreografe hiphop naar de serieuze theaters te brengen. Met succes, in 2012 ontving ze de prestigieuze Prijs van de Nederlandse Dansdagen. In Built For It gaat ze verder met muren afbreken; op een soundtrack van Typhoon maken zeven dansers duidelijk dat we zonder vooroordelen veel gemakkelijker kunnen bewegen.

Jouw dansers voeren in Built For It een strijd tegen vooroordelen en stigma’s. Heb jij persoonlijk last van vooroordelen? 
‘Ja, iedereen heeft dat: de stigma’s in de voorstelling gaan niet alleen over zwart of wit zijn. Ik vond het echt te narrow-minded om het alleen maar daarover te hebben. De mens denkt in kaders: zodra je iemand ziet moet je hem in een hokje plaatsen om de wereld begrijpelijk te maken. Dat is inherent aan mens zijn. Volgens mij is dat een interessant gesprek: weet je wel dat je een bepaalde groep mensen altijd in een hokje plaatst? Hoe gaat het er binnen een groep aan toe? En vooral: als je van buitenaf tot een bepaalde groep wordt gedwongen, hoe ga je dan op zoek naar je eigen stem? Het kan prettig zijn dat je de jeugd mag vertegenwoordigen of de zwarte vrouw of de kantoorklerken-posse. Maar als je vind dat je daar niet bij hoort, is het helemaal niet zo tof. Ik heb daarin wel geput uit mijn eigen ervaringen, omdat ik weet hoe het is om een stigma opgeplakt te krijgen.’

Hoe bedoel je?
‘Als ik op straat rondloop, zal de meerderheid van mensen mij in het hokje ‘Bijlmer, driehoog achter met drie kinderen’ stoppen. Ik merk dat aan taalgebruik en de verbaasde reacties als ik vertel wat ik doe. ‘Goh, wat goed’, krijg ik dan te horen. Men gaat nog net niet langzamer praten. Het duurt altijd even voordat mensen doorkrijgen dat ik misschien wel een gelijkwaardig persoon ben. ‘Wat praat je goed Nederlands’ is ook een fijne. Dat mag op zich wel hè, als je in Nederland geboren bent en universitair geschoold.’

Heb jij de afgelopen week iets meegekregen van ‘Black Twitter’?
‘Vaag, ik zat vooral met mijn hoofd bij de laatste repetities voor de première. Wat was het ding ook alweer?’

Vier niet-witte vrouwen die op Twitter mondig zijn over discriminatie werden geïnterviewd. Met name hun uitspraken over ‘helper whitey’s’, blanke mannen die racisme aan de kaak proberen te stellen, deden nogal wat stof opwaaien.
‘Oh ja. Ik heb het dus niet helemaal meegekregen, maar mijn onderbuikgevoel zegt wel dat emancipatie vooral van binnenuit moet komen. Het is fijn als de omgeving dat toelaat en ik vind de term ‘helper whitey’ wel heel erg scherp. Maar op het moment dat een andere groep medelijden met je heeft, zijn de verhoudingen al snel ongelijk. Dan is het lastig om het stigma te ontgroeien. Ik vind dat witte mensen absoluut iets mogen zeggen over discriminatie; het is ónze samenleving. Alleen: de strijd die eruit volgt kun je als wit persoon niet voelen. Voor mij is die strijd elke dag aanwezig, dat is anders dan wanneer je het alleen ziet bij je vrienden.’

Alida Dors Built For It Backbone titel theater dans korting CJP
De strijd tegen stigmatisering is een serieuze zaak.

Hoe zit het eigenlijk andersom? Hoe kijken donkere vrienden van je er tegenaan dat je in zo’n witte omgeving als het theater wil werken?
‘Ik ben wel wat vrienden kwijtgeraakt toen ik van breakdance naar het theater ging. Mensen vroegen zich af wat ik met hun taal ging doen. Hiphop is in die zin ook conservatief: zo moet het en niet anders. Dat vind ik stom: het is pas veertig jaar oud! Je moet hiphop voeden, het is geen dode kunstvorm. Inmiddels komen mensen wel kijken als ik ze uitnodig, maar in het begin viel dat tegen. Voor mensen met een allochtone achtergrond is het theater een soort wit bastion waar ze zich niet gerepresent voelen. Het zit niet in het palet als een dagje uit ofzo.’

Pas je zelf wel in dat witte bastion?
‘Ja, al moet ik me echt wel bewijzen. Maar dat gaat minder om kleur en meer om dat ik niet via een dansacademie het theater in ben gerold. Ik pas ook nog eens niet helemaal in de hokjes hiphop of moderne dans. Ik gebruik hiphop wel, maar haal het helemaal uit zijn context. Mijn voorstellingen zijn geen knallende spektakelshows met salto’s voor middelbare scholieren. Het is voor sommigen daardoor best lastig om mijn werk te beoordelen, omdat het moeilijker is om te ontdekken aan welke bronnen ik refereer. Ik vind wel dat er echt te weinig donkere acteurs en dansers op het toneel staan. In de choreografensector ben ik nog steeds de tropische verrassing.’

Je breekt ook nogal verrassend met een dansconventie door je dansers te laten dansen in dikke pakken. Waarom?
‘Een vriend van me tipte tijdens het schrijven het ‘dikkertjesballet’ (Groosland van Het Nationale Ballet, 1989, -red.) van Maguy Marin. Dat beeld was meteen goed. Want dansers hebben ook met stigma’s te maken. Ze moeten er fit en gezond uitzien, men heeft een bepaald beeld bij een moderne danser. Bovendien haten de dansers het pak zelf. Omdat het fysiek uitputtend is, maar vooral omdat het hun kwaliteiten verhuld. Zo maak je in één klap duidelijk hoe stigma’s werken, zonder dat je letterlijk labels op je dansers gaat plakken of ze elkaar laat ‘brandmerken’ met een stift of zoiets. Door die pakken heeft het stuk veel meer nuance.’

Waarom zijn het allemaal witte, dikke vrouwen?
‘Omdat ik niet wilde dat het over zwart en wit gaat. Ik dacht dus: laat ik geen donkere pakken gebruiken, maar een neutralere kleur.’

Dat is een aparte opmerking, ‘een neutralere kleur’. Ze zijn nu allemaal wit, neutraal zou zijn als van de zeven dansers er minstens één in een donker pak zou dansen. Nu conformeer je toch aan het idee dat wit de norm is?
‘Als ik als zwarte maker zwarte pakken op het podium had gezet, voor een publiek dat voor 80% blank is, dan gaat het stuk over zwart of wit. Mensen komen daar dan niet meer overheen. Dan denken ze ‘het gaat over zwarte vrouwen, niet over mij’. Terwijl stigmatisering iedereen aangaat. Ik heb dus misschien wel een beetje geconformeerd, maar alleen zodat de boodschap duidelijker wordt. Zwarte mensen zijn één gestigmatiseerde groep, maar ik wil het niet alleen daarover hebben: we stigmatiseren allemaal, ben je daar bewust van. En probeer het als het even kan wat minder te doen.’

Built For It is 13 en 14 november te zien in de Rotterdamse Schouwburg (€ 2,- CJP-korting). Vanaf januari 2016 tourt de voorstelling door het hele land. Bekijk hier de speellijst. 

Comments

Gerelateerde kortingen

Rotterdamse Schouwburg
Tot € 11,- CJP-korting

Rotterdamse Schouwburg

Theatraal Rotterdam krijg je voor nop met je favoriete blauwe pas