Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Wat gebeurt er als je een kunstwerk omstoot?
19 OKT 2015 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Expo

Wat gebeurt er als je een kunstwerk omstoot?

Tijdens de expo CERAMIX in het Bonnefantenmuseum Maastricht lopen bezoekers langs keramiek van grote kunstenaars als Picasso, Ai Wei Wei en Godin. Maar wie betaalt het als iemand per ongeluk iets omstoot? En zijn suppoosten getraind op snoekduiken? CJP zocht het uit.

Zeker 9 miljoen mensen zagen eind augustus een Zuid-Koreaanse jongen door een schilderij van 1,5 miljoen euro vallen. Het is de grootste angst van museumbezoekers en de video van het gebeuren ging dan ook viraal. Tien tegen één dat je, nadat je besmuikte lachbui om deze arme jongen voorbij was, het filmpje deelde met de woorden: OMFG, HET ZAL JE MAAR GEBEUREN!!1! Maar wat gebeurt er eigenlijk ná dit moment?

Lees ook: € 5,- CJP-korting in het Bonnefantenmuseum, Maastricht

Ons Zuid-Koreaans is niet al te best, dus we belden met de woordvoerder van het Groninger Museum, Willemien Bouwers. Begin 2014 liep daar namelijk een man fotograferend achteruit tegen een enorme vaas van de Spaanse ontwerper Jaime Hayon. ‘Ik was niet aan het werk die zondagmiddag’, vertelt Willemien, ‘maar ik las het op Twitter. Mijn eerste reactie was: ‘oh nee, wat zonde!’ In tweede instantie dacht ik aan die man. Het was echt per ongeluk, dus hij schrok zich rot. Hij niet alleen trouwens, want de zondag is superdruk en het moet een enorm kabaal zijn geweest toen die vaas uit elkaar spatte op de marmeren vloer.’

Groninger Museum Jaime Hayon Vaas omstoten korting CJP
Oef.

Wordt zo’n man dan gearresteerd?
‘Nee, dit was overduidelijk per ongeluk! Onze beveiligers hebben hem opgevangen. Al ons personeel traint op dergelijke situaties. Iedereen weet dus precies wat hij moet doen als er een noodsituatie is, ook wanneer er bijvoorbeeld iemand doelbewust een kunstwerk wil vernielen.’

Wat hebben jullie met de scherven gedaan?
‘Nadat de man was opgevangen, zetten we de plek des onheils af zodat mensen niet op de scherven gingen staan. Je hoopt toch dat er wat te redden valt. We hebben foto’s gemaakt voor de verzekering en de scherven bewaard. Inmiddels staat er een nieuwe vaas en eigenlijk is die nog toffer. Jaime heeft er namelijk een man in verwerkt die, met een camera om zijn nek, een vaas omstoot.’

Groninger Museum Jaime Hayon Vaas omstoten korting CJP
Jaime Hayon is een kunstenaar met humor.

De vaas is dus vervangen, hoe werkt dat met verzekeren?
‘Jaime heeft het Info Center en atelier ontworpen en ons toen deze vaas geschonken. Een prijskaartje eraan hangen was dus lastig, maar de vaas was wel verzekerd. Hoe duurder het werk is, hoe duurder het verzekeren; dat is absoluut waar. Kunst verzekeren is echter ingewikkeld. Hoe dat precies werkt, kun je dus beter vragen aan de degenen in Nederland die daar echt gespecialiseerd in zijn: AonArtscope.’

Lees ook: Toeristen recenseren de top 10 musea van Nederland

Zo gezegd, zo gedaan. We bellen met de account director van risicoadviseur AonArtscope, Gerard Jongebloed. Gerard is een makelaar in verzekeringen; de tussenpersoon tussen musea en verzekeringsmaatschappijen dus.

Hoi Gerard, wat gebeurt er nou als ik straks per ongeluk een vaas omstoot bij CERAMIX?
‘Voor de duidelijkheid: we zijn gebonden aan privacywetgeving, dus alles wat ik nu vertel is puur in algemeenheden. Op het moment dat jullie beschrijven, bewijst een kunstverzekering z’n nut, want de schade wordt gedekt. Er gaat een expert langs om de schade op te nemen en te toetsen of er moet worden uitbetaald. In zéér incidentele gevallen probeert de verzekeraar na de uitkering aan de verzekeringnemer nog de schade te verhalen op de bezoeker.’

Wanneer draai je als bezoeker op voor de kosten?  
‘Als jou verweten kan worden dat je het bewust hebt gedaan. Dat wordt beoordeeld aan de hand van getuigenissen en camerabeelden, maar het is voor een verzekeraar héél lastig om te bewijzen dat een bezoeker ‘onrechtmatig’ schade heeft veroorzaakt. Probeer maar eens aan te tonen dat het geen ongeluk was, terwijl een bezoeker zelf zegt dat hij er niks aan kon doen.’ 

Wat kost het om een expositie te verzekeren?
‘Het begint voor een kleine expo bij 300 euro en dat is eigenlijk alles wat ik erover mag vertellen. Maar de NRC tekende afgelopen februari uit de mond van Wim Pijbes van het Rijksmuseum op dat de expositie Late Rembrandt meer dan een miljoen kostte om te verzekeren. Een buitengewone tentoonstelling, dus de rest ligt er tussen in.’

Kun je zeggen dat je met je kaartje meebetaalt aan de verzekeringen?
‘Een museum heeft kosten en baten bij elke expositie en een verzekering hoort gewoon bij de kosten. Het entreegeld betaalt dus zeker een deel daarvan.’

Wat bepaalt de hoogte van een verzekering?
‘Allereerst de waarde van het werk. De verzekering wordt afgesloten op basis van een percentage daarvan. Hoe ver of lang de werken moeten reizen, de kwetsbaarheid ervan, de wijze van vervoer (over zee is langer en schadegevoeliger, - red.) en de veiligheid van het museum dat de werken gaat exposeren, bepalen samen hoe groot dat percentage is en hoeveel premie het museum dus betaalt.’

Hoe verzeker je iets van onschatbare waarde, zoals de Nachtwacht?
‘Niet. Zonder prijskaartje kan een verzekeraar zijn risico niet inschatten. De marktwaarde van kunstwerken wordt bepaald door taxateurs, mensen met kunstexpertise. Dat geldt ook voor de Nachtwacht. Verzekeringstechnisch bestaat er niet zo iets als kunst van onschatbare waarde.’

Helder verhaal. Zo lang het echt per ongeluk gaat, beland je niet meteen in de gevangenis of betaal je je helemaal blauw als je een kunstwerk omstoot. We kunnen dus met een gerust hart naar het Bonnefantenmuseum. Sterker, kapot keramiek kan ook flinke waarde hebben. De artistiek directeur die CERAMIX samenstelde, Stijn Huijts, wijdt zelfs een hele museumzaal aan scherven.

Ai Weiwei Dropping The Urn 2006 CERAMIX Bonnefantenmuseum Maastricht korting CJP
Ai, Weiwei. Dat is niet zo Han-dig van je. 

Ha Stijn, wat gebeurt er precies in de zaal Vallende Vazen, Brekende Borden?
‘Kunstenaars pakken de ‘clichés’ uit de geschiedenis van de keramiek aan. Op drie levensgrote foto’s zie je bijvoorbeeld hoe Ai Weiwei een kostbare vaas uit de Han-dynastie laat vallen, waarmee hij vragen oproept over de wijze waarop er in China met cultureel erfgoed wordt omgesprongen. Weer een andere kunstenaar toont een vaas die ze heeft samengesteld van verschillende gebroken exemplaren.’ 

Scherven brengen geluk, maar jullie willen natuurlijk voorkomen dat er keramiek breekt. Krijgen beveiligers van CERAMIX training in snoekduiken?
‘We hebben goed getrainde bewakers, die als het nodig is zeker een snoekduik kunnen maken. Keramiek blijft kwetsbaar, dus veel werken staan daarnaast goed beschermd en stabiel opgesteld onder glazen kappen. Tassen mag  je sowieso al niet het museum in nemen, maar bij deze tentoonstelling letten we daar extra scherp op.’

Er staan ook twee keramische werken van Picasso. Pablo’s schilderijen La Rève én L’acteur raakten ooit al eens beschadigd door een ongelukje. Maakt dat het extra spannend?
‘Van Picasso hebben hebben wij inderdaad Vase: Femme à la mantille (1949) en Tanagra, vase femme (1948). Die zijn net als de andere werken goed beveiligd, daar maken we ons geen extra zorgen over. De expo op zich was wel echt een spannende klus: we ontvingen 271 kunstwerken van 108 kunstenaars afkomstig van 94 bruikleengevers. Veel transporten dus: we ontvingen 22 koeriers die het transport van kunstwerken begeleidden, met 250 kratten in totaal. Elke keer als er een kist openging, stonden we ‘ooh’ en ‘aah’ te roepen alsof het pakjesavond was.’

Zo zit dat dus: als je per ongeluk iets omstoot in het museum is de kans klein dat je je hele leven lang aan het afbetalen bent. Maar eeuwig zonde is het wel. Loop dus nooit achteruit als je met € 10,- CJP-korting ‘ooh’ en ‘aah’ gaat zeggen bij CERAMIX in het Bonnefantenmuseum in Maastricht.

Headerbeeld: 2014 was een slecht jaar voor keramiek. In Miami gooide schilder Maximo Caminero een vaas van Ai Weiwei kapot uit protest: volgens hem ging er buitensporig veel aandacht naar internationale kunstenaars. Hij zou de vaas boven zijn hoofd gehouden hebben vervolgens voor het oog van de beveiliging hebben laten vallen. Niet bepaald een ongelukje dus. We zijn benieuwd waar Maximo de $ 1,- miljoen, die de vaas waard zou zijn, vandaan gaat halen. 

Comments

Gerelateerde kortingen

Bonnefantenmuseum
€ 6,- CJP-korting

Bonnefantenmuseum

Met CJP bezoek je de stenen spaceshuttle van Maastricht voor weinig

Groninger Museum

Bezoek dit futuristische paleis zonder diep in de buidel te tasten

€ 3,-

Rijksmuseum

Dé plek voor je broodnodige portie Vermeer en Rembrandt

50%