Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Daan Roosegaarde: 'Twintigers moeten radicaler zijn'
17 OKT 2015 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Festival

Daan Roosegaarde: 'Twintigers moeten radicaler zijn'

Sinds zijn lichtgevende Van Gogh-fietspad en optreden bij Zomergasten is Daan Roosegaarde zonder twijfel Neerlands populairste innovator/uitvinder. Binnenkort spreekt Daan op Impakt Festival in Utrecht. Maar wat is dat volgens hem nou eigenlijk, impact?

Impakt Festival 2015 draait om de vraag: hoe gaat onze toekomst eruit zien? Van 28 oktober tot 1 november laten wetenschappers, kunstenaars en andere belangrijke denkers ons aan de hand van exposities, films en lezingen zien wat de mogelijke antwoorden op die vraag zijn en hoe technologie ons leven verandert. Omdat de lezing van Daan Roosegaarde al binnen mum van tijd uitverkocht was, belden we hem even op. Ben je er toch een beetje bij, wanneer je met CJP-korting een ander onderdeel van het festivalprogramma bezoekt.

Daan Roosegaarde interview Impakt Festival CJP korting Utrecht
Daan Roosegaarde: 'Om te doen wat ik doe, moet je een vrijwillige gevangene van je eigen verbeelding worden.'

Waar had je ons over verteld als we een kaartje hadden bemachtigd?
'Over hoe het landschap dat je uit je raam ziet met steeds meer techniek gevuld gaat worden en hoe ons dat heel leuke of enge mensen gaat maken. Of waar het waarschijnlijk zal uitkomen: iets daar tussenin.'

Waarom is dat belangrijk om te vertellen?
'Omdat technologie niet iets is dat alleen bij de Googles of Vodafones van deze wereld thuishoort, maar onze tweede taal is. Ik probeer met name de poëtische kant daarvan inzichtelijk te maken, want het is heel leuk om met die taal nieuwe dingen te maken. Ik ga een soort college geven, over hoe je van idee naar ding gaat en wat je dan tegenkomt. Een kijkje in de keuken van projecten als Smart Highway en de Smog Free Tower.'

Hoe idealistisch ben jij eigenlijk?
'Wat betekent dat?'

Wat vind jij?
'Laat ik het zo zeggen: ik word absoluut gedreven door ideeën. Het idee bijvoorbeeld dat bepaalde systemen aan het crashen zijn, qua energie en economie. Iedereen verkrampt en is bezig met het optimaliseren van oude systemen die niet meer werken. Er is weinig echte nieuwsgierigheid naar de toekomst. Wat willen we? Wat gaan we doen? Waar worden we vrolijk van?'

'Voor een échte toekomstvisie hoeven we het niet of nauwelijks van de overheid te hebben en de jongeren van tegenwoordig zouden ook veel radicaler kunnen zijn. Zoals de provo’s in de jaren zestig deden met het Witte Fietsenplan. Ze wilden milieuvervuiling door auto’s tegengaan en bedachten een radicaal idee: fietsen zonder slot, waar niemand eigenaar van was en dus gratis voor iedereen. Het heeft daarna decennia geduurd voordat dit idee eindelijk werd opgepikt, maar toch. Waar is het fietsenplan van onze tijd?'

Je spreekt straks voor een zaal vol jonge, potentiële wereldverbeteraars. Is ‘de wereld verbeteren’ iets wat zij zouden moeten nastreven?
'Er is een beroemde quote van de Canadese auteur Marshall McLuhan: ‘There are no passengers on Spaceship Earth. We are all crew.’ Ik vind dat je moet beseffen dat je in een netwerkwereld leeft en daar impact op kunt hebben. Gedraag je niet puur als consument, je bent een maker. Je maakt beslissingen. Die ‘maakkriebel’ probeer ik tijdens de lezing te triggeren. Als dat lukt, zal ik over tien, vijftien jaar overbodig zijn. Prima. Word ik postbode in Thailand ofzo, dat zie ik dan wel weer.'  

Hoe kom jij überhaupt op je ideeën? 
'Heel veel drugs doen. Nee, grapje: je hersenen trekken drugs slecht en dat is nou net het mooiste dat je hebt. Het begint met vragen, verwonderen, irriteren. Waarom zetten we lantaarnpalen uit? Hoe geeft een vuurvliegje licht? Waarom accepteren we luchtvervuiling? De kunst is om niet te berusten in het antwoord op zo’n laatste vraag, maar voorstellen te formuleren om het beter te maken. ‘Hoe kom je op het idee’ is overigens maar een heel klein deel van mijn werk. We zijn veel meer bezig met ‘hoe kom je er weer vanaf?’. Hoe zorg ik ervoor dat het gebouwd wordt? Dat het idee niet alleen van mij wordt, maar van iedereen? Dat niet alleen de mensen in mijn studio hun kennis aan het project toevoegen, maar mensen in Nederland of Azië het idee omarmen en zeggen: wij willen dit ook!'

Jouw projecten lijken meestal met veel gejuich te worden ontvangen. Zoals de smogvrije toren in Rotterdam. Hoe komt dat?
‘Als het er eenmaal staat is iedereen blij, maar de weg ernaartoe is knokken. Innovatie zorgt altijd voor wrijving. Elk project dat we hebben gedaan roept vraagtekens op. De smogvrije toren is een goed voorbeeld. We praten nu ook met steden als Londen en Beijing. Hun eerste reactie: moeten we dit wel doen, zo weten mensen dat we een vieze stad zijn. Terwijl iedereen dat al lang weet.'

Er zitten maar 24 uur in een dag, hoe bepaal je wat je gaat uitvoeren?
'Intuïtie. Ik kijk of het impact heeft, vernieuwend is en interessant genoeg om heel veel tijd en energie in te steken. Het heeft dus heel erg met mijn eigen obsessies te maken. Vergelijk het met wanneer je een leuk meisje voorbij ziet lopen. Je vraagt je direct af hoe ze heet en waar ze vandaan komt. Om te doen wat ik doe, moet je een vrijwillige gevangene van je eigen verbeelding worden.'

Wanneer ben jij tevreden?
'Niet.'

Nooit?
'Nou, er zijn momenten dat het klopt. Toen ik onder Waterlicht doorliep op het Museumplein in Amsterdam (zie video, -red.), besefte ik wel hoe fantastisch het is dat er tienduizenden mensen in collectieve euforie over water praten, zich verwonderen en misschien zelfs een beetje bang zijn. Maar op dag twee lopen we daar al weer rond met onze ontwerpers om te kijken wat er beter kan. Voor die korte kicks doe je het, dat is oké. Die momenten pakt niemand meer van me af. Dat is voor mij de definitie van geluk, dat ik heel even aanjager ben geweest van een collectief moment.'

Is dat wat impact hebben is volgens jou?
'Ja, impact is het verlangen om de wereld te verbeteren en het dan ook echt doen. Praktische antwoorden geven op poëtische vragen. Ik probeer geen mening te geven, maar met een voorstel te komen.'

Vind jij jezelf een wereldverbeteraar?
'Nee, ik voel me niet prettig bij die term. Het klinkt autoritair: alsof ik alle antwoorden weet en die aan jullie moet gaan vertellen. Mozes die het in steen beitelt. Dat is absurd, we moeten samen ontdekken hoe je de wereld kunt verbeteren.' 

Oké, maar met zo’n smogtoren heb je de wereld wel meetbaar een stukje verbeterd.
'Zeker, maar tegelijkertijd is het nog maar het begin. Terwijl je eigenlijk wil dat het onderdeel van een nieuwe standaard wordt. Als ik mijn kleinkinderen later vertel dat ik voor smogvrije steden en energieopwekkende snelwegen heb gezorgd, wil ik dat ze zeggen ‘ja hoor, die waren er toch altijd al?’ Dan heb ik mijn werk goed gedaan.'

Moet je daar dan niet al je energie in steken? Om één project écht groot te maken?
'Dat doen we ook. De slimme snelwegen worden nu door bouwbedrijf Heijmans internationaal uitgerold en het smogvrij-project gaat ook zo’n partners krijgen. Ik ben daar wel kritisch in. Partners moeten begrijpen dat het niet alleen om geld gaat, maar om impact. Terwijl mijn medewerkers zo’n project opschalen, ga ik liever weer verder met nieuwe ideeën. Daar kan ik het tijdens mijn college trouwens ook nog over hebben. Wanneer laat je een idee los, zodat het door kan groeien?'

Denk jij graag na over de toekomst? Heeft Daan je geïnspireerd? Kom dan tussen 28 oktober en 1 november naar Impakt Festival in Utrecht. Daar krijg je met een CJP-pas nog tot € 6,- korting op de rest van het programma! 

Comments