Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Ellen Auerbach is onze nieuwe heldin
04 SEP 2015 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Expo

Ellen Auerbach is onze nieuwe heldin

Fotografe start met haar vriendin een fotostudio in Berlijn, noemt die 'ringl + pit' (zonder hoofdletters) en verhuist later naar New York, via Tel-Aviv en Londen. Klinkt als het droomleven van een millenial hipster hè? Fout. Ellen werd geboren in 1906.

Sinds 14 augustus is er in Museum de Fundatie in Zwolle een tentoonstelling van de beroemde persfotografe Barbara Klemm. De moeite waard, gaat dat zien. We danken Barbara voor haar prachtige foto's, maar vooral ook omdat ze de wereld kennis liet maken met fotografe Ellen Auerbach. Ellen raakte in 1928 bevriend met haar moeder Antonia van Westphalen en leerde later dochter Barbara goed kennen. Hoewel Ellen in 2004 overleed, zijn de twee vanaf 5 september weer herenigd. Dan start namelijk de expositie Ellen Auerbach - Berlijn - Tel Aviv - New York. Een fotografische wereldreis, eveneens in Museum de Fundatie. Wij zijn sinds het eerste persbericht fan van Ellen. Vanwege haar foto's én haar levensverhaal.

Ellen 'Girl P' Auerbach

pit ellen auerbach fundatie zwolle korting CJP
'Pit met voile' (1930), door Grete Stern.

Toen Ellen Auerbach eind jaren '20 van de vorige eeuw begon met fotografie, was ze één van de eerste vrouwen die zich daaraan waagde. Ze had beeldhouwkunst gestudeerd aan de kunstacademie van Karlsruhe, maar kwam er al snel achter dat daar geen droog brood in te verdienen was. Daarom trok ze naar Berlijn en ging ze op portret- en reclamefotografieles bij een man met drie voornamen: Walter Peterhans. Grete Stern was één van de andere eerste vrouwen die zich aan fotografie waagde en, belangrijker, ook een leerling van Peterhans. De vrouwen mochten elkaar direct. Zo erg zelfs dat ze niet aarzelden toen Peterhans al na een paar weken (!) de klas liet voor wat hij was om op een andere plek les te gaan geven. Ze namen zijn volledige studio over en begonnen hun eigen bedrijf 'ringl + pit' (de koosnamen die Grete en Ellen repectievelijk droegen als kind). Een stap die al helemaal ongekend was voor die tijd. En hadden we al gezegd dat Ellen zich in dit nieuwe avontuur stortte terwijl ze slechts een paar weken fotografieles had gehad? Haar koosnaam had niet treffender kunnen zijn.

Ellen Auerbach, Korset, Berlijn, 1930, Coll Akademie der Kunste Berlijn museum fundatie CJP korting
Eén van de eerste foto's van kunstenaarscollectief ringl + pit is Korsett (1929), waarbij ze proberen ouderwetse vrouwenkleding erotisch te maken. Dat lukt.

Ongehuwd op reis

Ellen heette nog Rosenberg toen ze in 1933 met theatermaker Walter Auerbach van Duitsland naar Palestina vluchtte. Het was niet bepaald een plezierreisje, ze moesten weg om dat het voor de Joodse Ellen te gevaarlijk werd, dus ze zullen zich niet al te druk hebben gemaakt over de scheve blikken die ze als ongehuwden ongetwijfeld kregen. Maar toch, zeker als vrouw moest je toen in die situatie sterk in je schoenen staan. Later trouwden Walter en Ellen wel, vandaar de achternaam, maar in 1944 scheidden ze alweer. Lekker modern.

Ellen Auerbach, fundatie Zwolle korting CJP Schommels, Gronaxdar Palestina, 1933-36, Coll Akademie der Kunste Berlijn
De beroemdste foto van Ellen in Palestina is 'Schommels' (1933-'36). Als je in die tijd over de kop wilde op de kermis, moest je over een goed paar spieren beschikken.

Van sloppenwijk tot Time Magazine-cover

De Palestina-periode duurde slechts drie jaar; door de toegenomen Arabische spanning werd het Ellen daar ook te heet onder de voeten. Walter en zij emigreerden naar Londen, waar Grete in '33 naartoe gevlucht was, en daar trouwden ze.

Ellen Auerbach, Sloppenwijken, Londen, 1936, Coll Akademie der Kunste Berlijn
In Londen kwamen Walter en Ellen in een gezellige achterstandswijk terecht: 'Sloppenwijken' (1936)

Maar zoals dat gaat met mensen die heel goede redenen hebben om hun land te ontvluchten, kregen Walter en Ellen geen verblijfsvergunning in Engeland. Ze verkasten naar Amerika en daar vonden ze eindelijk rust. Of nou ja, rust: na een paar jaar scheidden ze dus en ze reisden allebei de hele wereld over. Ellen schopte het als alleenstaande kunstenares (en buurvrouw van de toen straatarme Willem de Kooning) tot een cover van Time Magazine en een frequente bijdrages aan de New York Times. Tot halverwege de jaren '60 blijft Ellen reizen en fotograferen. Ze sterft uiteindelijk in 2004, op 98-jarige leeftijd.

Ellen Auerbach, Fat lady, Lake Michigan VS, 1938, Coll Akademie der Kunste Berlijn Fundatie museum Zwolle korting
Eén van haar reizen voerde Ellen naar Lake Michigan, waar weer een sprankje humor en plezier in haar foto's sloop. 'Fat Lady' (1938)
Ellen Auerbach, Zwavelbad, Big Sur, California, 1950, Coll Akademie der Kunste Berlijn
Ellen probeerde in Big Sur (Californië) de hectiek van de grote stad te ontvluchten, maar werd doodongelukkig van de maanden dat ze er woonde. Toen ze terugkeerde naar New York ging ze werken als kinderpedagoog en nam ze de camera nog slechts mee op vakanties. 'Zwavelbad' (1950)

Meer foto's zien van deze heldin? Van 5 september tot en met 29 november is in Museum de Fundatie in Zwolle de tentoonstelling Ellen Auerbach - Berlijn - Tel Aviv - New York. Een fotografische wereldreis te zien. CJP'ers krijgen € 3,- korting op de entree.

Comments

Gerelateerde kortingen

Museum de Fundatie
€ 3,- CJP-korting

Museum de Fundatie

Alle kunstschatten die Zwolle rijk is, vind je hier