Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Holland Festival 2015: bloed, zweet en grappen
15 JUN 2015 • Door Sara Madou en Steven Stoffers • Meer blogs over Theater

Holland Festival 2015: bloed, zweet en grappen

De absolute wereldtop qua podiumkunsten staat deze maand op Holland Festival. CJP bekijkt zoveel mogelijk en velt een keihard oordeel. Met dit keer: twee opera's met humor (Lulu  en As Big As The Sky) en een extreem visueel spektakel (Extremalism).

Lulu

Details: De Nationale Opera, in samenwerking met The Metropolitan Opera New York en English National Opera, plus het Koninklijk Concertgebouworkest. Decor door William Kentridge. Duits, met Nederlandse en Engelse boventitels.

Waar gaat het over? Niet geheel verrassend: Lulu. Een danseres die mannen én vrouwen genadeloos weet te manipuleren met haar charmes. Niet zo fijn voor haar slachtoffers, want de ene na de andere echtgenoot legt het loodje. Verdacht. Maar Lulu gaat lekker door met het veroveren van de wereld. Totdat haar laatste echtgenoot sterft en het allemaal downhill gaat. Ze ziet nog maar één keus: de prostitutie in. Gebaseerd op twee toneelstukken van Frank Wedekind begon componist Alban Berg aan de opera, maar stierf – daar had Lulu dus óók al mee te maken -, waarna het aan Friedrich Cerha was om er een eind aan te breien.

Wat vonden we ervan? ‘Een hele ervaring’ is misschien de beste omschrijving. Want dat was het. Als opera-maagd hadden we ons grondig voorbereid en het vuistdikke programmaboek uitgepluisd, maar dan nog is het best pittig. De hele avond duurde vier uur: uur opera, pauze, uur opera, pauze, uur opera. Waarbij de pauzes je in het gebouw van Nationale Opera & Ballet taart van Holtkamp en kwaliteitswijn leveren: dan weet je dat je op een highbrow-plek bent. Die pauzes heb je ook echt nodig. Want het kan aan ons liggen, maar de hoge stemgeluiden vergen best wat van je. Tel daarbij op het bijzondere decor, de orkestbak die je in de gaten houdt, acteerwerk én het proberen te luisteren maar ondertussen ook de boventitels in de gaten houden (zelfs voor Duitsers is het niet allemaal verstaanbaar) en je weet: dit is een avond die wat vergt van je brein. Maar dat is niet erg. Wij houden bij CJP wel van een uitdaging en gaan graag naar Holland Festival om precies die reden: je brein uitdagen om andere ervaringen op te doen, culturele gebeurtenissen mee te maken, die niet bepaald dagelijkse kost zijn. Én te duur, want opera’s zijn zonder CJP-pas vaak een prijzige bedoening. Links van ons zat Ramsey Nasr (‘oh sorry Ramsey, is dat mijn hand op je been?’), rechts een zeer serieus ogende man in een pak die een traantje wegpinkt. Opera vergt, net als bijvoorbeeld dans, enige kennis en ervaring om het écht te kunnen waarderen en te kunnen typeren wat een voorstelling bovengemiddeld maakt. Maar ook voor leken was er in Lulu genoeg te genieten. Het gevoel voor humor bijvoorbeeld, dat er tot onze verbazing regelmatig in voorkwam. En de muziek: intermezzo’s van het orkest zonder zang vonden we stiekem het mooist. Het prikkelt sowieso om vaker opera’s te bezoeken. De volgende keer alleen graag een bekender verhaal, zoals Aida van Verdi, in een wat vriendelijker taal. Laten we eerlijk wezen: Italiaans klinkt net wat sexyer dan Duits, hoeveel kersverse prostituees je ook in je opera stopt. 

Cijfer: 7. Heel bijzonder om een opera bij te wonen, dat vergeet je echt nooit meer. Er zitten bijzondere nummers in en het decor van Kentridge is magnifiek, maar drie uur Duitse zang in hoge stemgeluiden was voor ons ietwat te gortig.

As Big As The Sky

holland festival 2015 recensie As-Big-As-The-Sky opera korting cjp-Ada-Nieuwendijk-3-
Ai Weiwei maakte niet alleen het decorstuk en de filmprojectie die je rechts ziet, hij speelt ook de Chinese projectontwikkelaar Wu Cai (de man met de baard)

Details: Opera. Regie en muziek door Arnoud Noordegraaf, tekst en scenario van Adrian Hornsby en een decor dat ontworpen is door Ai Weiwei. Dirigent: Bas Wiegers. 148 minuten, Engels en Mandarijns gesproken (Nederlands boventiteld)

Waar gaat het over? De jonge architect Sem (kuch, Rem Koolhaas, kuch) wil iets neerzetten dat écht groots is, iets authentieks. Een bouwwerk met betekenis. Als onderdeel van een van China's nieuwe mega-steden ontwerpt Sem een enorme koepel. Die staat als een stolp over een dorpje heen en heeft bovenin een klein gat, waardoor hij werkt als een camera obscura: de hemel wordt zo op het aardoppervlak geprojecteerd. Mensen kunnen dan op de hemel lopen. Een megalomaan idee dat tegenwoordig alleen nog uitvoerbaar is in China, het land van onbegrensde mogelijkheden en onbestaande mensenrechten, waar vooruitgang puur als positief wordt gezien. Er zijn echter wel een paar problemen. Ontwikkelaar Wu Cai (een tóp bijrol van Ai Weiwei himself) wil het bestaande dorp tegen de vlakte gooien en er een nieuw 'Autenticity Village' bouwen, waar alle dorpsbewoners zichzelf spelen. Om dit park te promoten wordt er een fotoshoot gepland met de Chinese operazangeres Mulan, waar Sem spontaan verliefd op wordt als hij haar in dichterlijke termen hoort zingen over het leven. Hoewel hij verschrikkelijk verliefd is, is Sem eigenlijk teleurgesteld als hij de volgende ochtend naast haar wakker wordt en ze 'gewoon' een popster is. Met een smartphone en moderne kleren en zo. Hij was juist zo op zoek naar de authentieke Chinese cultuur. Die lijkt niet echt te bestaan: Chinezen willen vooral dóór. Of zoals Wu Cai zegt: 'Now village too dirty, not authentic Chinese.' De enige Chinees die Sems idee deelt dat het oude ook waarde heeft, is de 99-jarige vrouw Wang. Helaas is zij ook degene die weigert te verhuizen en daarmee Sems project dermate ophoudt dat hij onder enorme druk komt te staan. Komt de koepel ooit af? En wat is nu belangrijker: echte liefde of je principes?

Wat vonden we ervan? Erg tof. Het verhaal was interessant en bevatte bovendien veel humor. Met name de man die elke ochtend het dorpsnieuws zingt zorgt regelmatig voor een komische ahum... noot. (Bijvoorbeeld als hij 'de dag van de slak' o.i.d. aankodigt als: 'een gunstige dag voor romantiek, een ongunstige dag voor zaken en haar knippen baby'.) De opera was bovendien goed te volgen, vanwege de moderne Engelse teksten. Boven het podium hing een sculptuur van katoen waar af en toe beelden van Chinese huizen of wolkenkrabbers op werden geprojecteerd. Doordat de sculptuur gedurende de voorstelling langzaam omdraaide, vervormden die steeds. Dit gaf een vervreemdend effect en versterkte heel mooi de inhoud van het stuk. De rest van de aankleding was simpel maar effectief, met als hoogtepunt de scène waarin Sem wel negen verschillende skype-gesprekken tegelijkertijd heeft. Op het podium staan dan even zoveel assistenten met een monitor in hun handen, waarop weer een nieuw personage tegen Sem loopt te schreeuwen. Je wordt helemaal gek als al die schermen tegelijkertijd scanderen. Heel cool gedaan. De oplettende lezer zal gemerkt hebben dat we nog geen woord over de muziek hebben gezegd. Dat komt omdat die af en toe een beetje wegviel tegen het verhaal. We waren vooral bezig om het 'toneelspel', de plot te bekijken en letten daardoor minder op de muziek. Die was bovendien bij vlagen irritant, een mix van Chinese en Westerse muziek is niet per se een droomcombinatie. Vooral Chinese opera gaat nogal eens gepaard met ongecontroleerd geweld op de bekkens. Er zaten daarom veel scherpe accenten in de muziek en dat luisterde niet zo prettig. Om even een beeld te schetsen: het meest kenmerkende geluid van de avond was, op de bekkens na, vaak herhaalde tik op een woodblock. As Big As The Sky is desondanks een aanrader. Een toegankelijke opera, met een interessant thema en humor. Zou het ook heel goed doen als toneelstuk. En dan gaan we gewoon nog een keer.

Cijfer: 7,5

Extremalism

Holland festival 2015 recensie Extremalism dans korting CJP--Alwin-Poiana-10- (2)
Hoe reageert een lichaam in een extreme situatie, vroegen de makers zich af. Met zweet dus.

Details: Moderne dans. Door Ballet National de Marseille en ICKamsterdam o.l.v. Emio Greco en Pieter C. Scholten. 75 minuten

Waar gaat het over? Extremalism is volgens de makers een samentrekking van 'extreem' en 'minimalisme'. Extreem slaat op de lichamen van hun dansers die ze tot het uiterste drijven en minimalisme op de omgeving waarin dat gebeurt. Met het genoemde minimalisme lijken Emio en Pieter ook het huidige kunstklimaat te bedoelen: de dertig lichamen op het podium (en dus dertig monden om te voeden) komen in opstand, of schreeuwen misschien om hulp, tegen de karige kaders waarbinnen zo'n voorstelling gemaakt moet worden. Goed, dat is het thematische gelul. Wat je ziet zijn dertig dansers die inderdaad volledig tot het uiterste gaan. Na tien minuten is zelfs het publiek op de eerste rijen nat van het zweet. De drie wanden van het toneel worden gevormd door een soort bruin vliegengordijn, waardoor nieuwe dansers soms bijna ongezien het podium op kunnen 'zweven'. Heel freaky. Zeker omdat ze aan het begin van de voorstelling vaak mutsen op hebben die zich het best laten omschrijven als 'rastafari-inktvissen'. Naar verloop van tijd dragen de dansers slechts nog een japon en later alleen nog maar maillots. Het decor wordt verder aangekleed met een lichtsculptuur van ronde TL-buizen die als een schakelarmband in elkaar grijpen. Deze armband hangt boven het podium gaat op en neer, dooft en is dan weer heel fel en draait rond. Pieter Scholten noemt het ook wel 'de 31e danser'. We gaan er even vanuit dat de sculptuur de zon symboliseert en dromen er stiekem van om Chain Reaction, zoals het kunstwerk blijkt te heten, ooit boven de eettafel te kunnen hangen. 

Wat vonden we ervan? Dit. Was. Gaaf. De reporter van dienst zit niet heel vaak bij een dansvoorstelling, maar hier viel zijn bek wel meerdere malen van open. Allereerst omdat het onvoorstelbaar is dat alle dansers gewoon het podium op komen om hun applaus in ontvangst te nemen. Na deze prestatie is het echt geen schande om even een half uur aan een infuus te liggen achterin een ambulance. Ten tweede vanwege de enorme dreiging die van het stuk uitgaat. De hectische muziek is net als de choreografie een combinatie van moderne dance en klassiek. Samen met het gekreun en geblaas van de dansers trekt het je naar de punt van je stoel en daar blijf je bijna anderhalf uur lang zitten. Ondertussen probeerden we krampachtig de boodschap van het stuk te doorgronden. Al die dansers die synchroon gaan en af en toe de tegendraadse individuen op hun plek zetten; wat zegt dat over de samenleving? Waarom zijn sommige mensen in het wit en anderen in het zwart? Waar moeten we precies bang voor zijn? We komen er niet helemaal uit, maar het heeft ongetwijfeld iets te maken met de creep die op tweederde van de voorstelling als een satanische messias in het centrum van de zon gaat staan. Maar ja: wie is dat dan? Google? Tom Cruise? Halbe Zijlstra? En waarom licht er wanneer de dansers hun applaus al in ontvangst nemen achter de schermen ineens een levensgrote neushoorn op? We hebben geen idee en dat maakt eigenlijk ook niks uit. Extremalism was een extreem vet visueel spektakel, gemaakt met minimale middelen. De mens, een vliegengordijn en wat TL-buizen; meer heb je niet nodig voor opzienbarende kunst. 

Cijfer: 8+ 

CJP volgt de hele maand juni het Holland Festival, want met een CJP-pas kosten kaarten maar € 15,- of € 17,50. Wat betekent dat je tot wel € 32,50 korting krijgt op je kaarten. Bekijk hier het programma.

Foto As Big As The Sky: Ada Nieuwendijk
Foto header en
Extremalism: Alwin Poiana

Comments