Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Sexy, maar mega-dodelijk
28 MEI 2015 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Theater

Sexy, maar mega-dodelijk

We hebben het altijd al geweten: vrouwen zijn het sterkere geslacht. Maar in de kunstgeschiedenis lopen een paar femme fatales rond waar écht niet mee te spotten valt.

Salomé

Bernardino Luini Salome femme fatales lulu Holland Festival 2015 korting CJP
Hoe heeft u uw mannen het liefst? 'Rauw.'

De bijbelse Salomé is door kunstenaars ontelbare keren als inspiratiebron gebruikt. Ze staat op schilderijen van Moreau, Titiaan, Caravaggio, Klimt. Oscar Wilde schreef een toneeltekst over haar, die Strauss vervolgens gebruikte als basis voor een opera. En zelfs Drs. P. maakte er een vrij hilarisch liedje over. Waar heeft Salomé al deze aandacht aan verdiend, met een verhaal in het Nieuwe Testament dat slechts een paar zinnen lang is? Welnu, de grafische aard ervan is blijven hangen bij schilders door de eeuwen heen. Salomé danste voor het hof van koning Herodus. Op een manier die zo verleidelijk was, dat Herodus zijn verstand volledig verloor en met een zaal vol toehoorders riep: 'Vraag alles van me wat je wil en ik zal het je geven, tot aan mijn halve koninkrijk toe.' Salomé had even geen idee, rende de coulissen in naar haar moeder en die wist wel wat ze wou: het hoofd van Johannes de Doper, op een dienblad alstublieft. Herodus kon zijn belofte niet breken waar de helft van zijn generaals en andere nobelen bij waren en aldus geschiedde. Gelukkig maar, alleen al vanwege de perfecte bitchface in bovenstaand schilderij van Bernardo Luini. 

Lulu

Danseres Lulu trouwt in haar leven achtereenvolgens met een professor, schilder, journalist en componist. Zelfs voor een fictief personage is dat aan het eind van de negentiende eeuw best ongewoon. Met elk huwelijk groeit Lulu's rijkdom, maar de mannen om haar heen zijn minder fortuinlijk. De één krijgt een hartaanval, de ander snijdt zijn eigen keel door en een derde wordt door Lulu neergeschoten; of Lulu er echt wat aan kan doen of niet, haar partners gaan hoe dan ook allemaal dood. Daar blijft het niet bij. Velen, onder wie een enkele vrouw, bewonderen haar en zoals dat hoort bij een goed femme fatale-verhaal loopt het met geen van allen goed af. Ook met Lulu niet. Door het akkefietje waar ze zelf iemand neerschiet, wordt ze gezocht en moet ze totaal berooid naar Londen vluchten. In de tijd van Jack The Ripper is het voor Lulu vervolgens slechts een kleine stap van danseres naar hoer. En over Jack The Ripper gesproken, weten we nog wat zijn favoriete slachtoffercategorie was? Juist.

De Vampier van Edvard Munch

Edvard Munch The Vampire femme fatales lulu Holland Festival 2015 korting CJP
Onbekend maakt onbemind: deze liefkozende moeder/minnaar/zus/vriendin wordt met één simpele naamsverandering een bloeddorstig beest.

Aan het eind van de negentiende en begin van de twintigste eeuw beleefde de femme fatale een ware piek. Ze was ineens overal in de kunsten. Wetenschappers linken dit aan de groeiende vrijheid van de vrouw, die ook meer macht kreeg en daardoor nog ‘gevaarlijker’ werd. Alsof haar imago nog niet zwart genoeg was, werd de femme fatale daarom vaak als vampier betiteld en afgebeeld. Het beeld van de vrouw als vampier werd zó populair dat Munchs schilderij Liefde en Pijn werd omgedoopt tot De Vampier, wat de betekenis van het werk toch ineens in een heel ander daglicht zet.

De Vampier van Kipling

The fool was stripped to his foolish hide,
(Even as you or I!)
Which she might have seen when she threw him aside—
(But it isn’t on record the lady tried)
So some of him lived but the most of him died—
(Even as you or I!)

Naast de groeiende vrouwenemancipatie had ook Kiplings gedicht The Vampire (lees het hier helemaal) een aandeel in de populariteit van de vampier honderd jaar geleden. The Vampire was namelijk de inspiratiebron voor de eerste vamp-films in het begin van de twintigste eeuw. Eén van de eerste films nam dezelfde naam aan als zijn gedicht, een andere heel bekende werd vernoemd naar de eerste woorden van het refrein: ‘A Fool There Was’ (1915). Met name die laatste kreeg veel bekendheid en in de promotie voor de film gebruikten ze Kiplings gedicht veelvuldig. Volgens velen komt daar de term vamp vandaan als synoniem voor femme fatales én diva’s.

Catherine Tramell

Basic Instinct (1992) was een mijlpaal. Wat betreft de acteercarrière van Sharon Stone, het seksuele geweld in het anders zo preutse Hollywood en de bekendheid van de ijspriem. Serieus, kunnen we die dingen niet beter ‘moordpriemen’ noemen, aangezien niemand ooit zo’n ding heeft gebruikt om ijs mee klein te maken? Hoe dan ook: Catherine is dé femme fatale van de jaren negentig. Om te weten hoe dat precies zit, hoef je eigenlijk alleen bovenstaande trailer te kijken en die ene scène. Het wordt nooit expliciet duidelijk of de biseksuele thrillerschrijfster nu echt de schuldige is van alle moorden in de film. Maar come on: als je hem onder je bed bewaart, is het nog onwaarschijnlijker dat je die moordpriem puur in huis hebt om ijs mee te hakken.

Medea

We hebben eerder al over de nietsontziende moordenares Medea geschreven (toen we het hadden over de bloederigste toneelstukken) en twijfelden dus even of we haar nu weer in deze lijst moesten opnemen. Maar we kunnen er niet omheen: Medea is één van de meest fatale vrouwen in de kunstgeschiedenis. Om met de man te zijn van wie ze houdt, gaat ze onder andere over het lijk van haar eigen broer. Haar lover Janos trouwt daarna inderdaad met de moordlustige meid. Medea weet vervolgens met een truc de werkgever van haar kersverse man, Pelias, te laten vermoorden door diens dochters. En als Jason later van haar scheidt, vermoordt ze zijn nieuwe bruid en Jasons aanstaande schoonvader op gruwelijke wijze: ze smelten aan elkaar vast doordat de bruidsjurk die Medea voor de bruid liet maken overgoten is met gif. Om het geheel af te maken, steekt Medea ook haar eigen kinderen nog neer. Een echte powervrouw.   

Cersei Lannister

[spoiler alert voor Game Of Thrones seizoenen 1, 4 en 5]

Koningin Cersei Lannister begint de populaire tv-serie Game Of Thrones als de machtigste vrouw van fantasierijk Westeros, maar laat nog in het eerste seizoen haar man vermoorden. Het neefje dat ze hiervoor inschakelt, heeft ze verleidt toen haar broer Jaime even niet in de buurt was. Was die wel in de buurt geweest, dan was neefje Lancel er aan gegaan: Cersei en Jaime hebben al jarenlang een seksuele relatie. Diezelfde relatie kostte verder nog drie ledematen: de zwaardhand van Jaime en de twee benen van de tienjarige Brandon Stark. Oh, en het hoofd van diens vader. Tering. De lijst wordt langer en langer. Cersei’s nieuwste verloofde, de homofiele prins Loras, zit op dit moment in de serie trouwens door haar toedoen in een cel van een heilige sekte. Naast zijn eigen zus, die dan weer getrouwd is met Cersei’s zoon, de nieuwe koning van Westeros. Intriges! Binnenkort lijkt Cersei een vergelijkbare cel van binnen te gaan zien, want het als strenggelovige herboren neefje Lancel zint namelijk op wraak op ‘de hoer’ Cersei. Cersei is Lulu all over again.

De ultieme femme fatale-opera Lulu gaat 1 juni in première op Holland Festival. Hij wordt opgevoerd door de Nationale Opera, onder regie van William Kentridge en met het Koninklijk Concertgebouworkest in de orkestbak. Dit wordt een audiovisueel meesterwerk! Dus ondanks dat hij maar liefst acht keer wordt opgevoerd, zijn er nog maar een paar kaarten beschikbaar. Bestel ze hier, met € 10,- CJP-korting uiteraard.

Comments