Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Is dit kunst?
19 MEI 2015 • Door Judith Zijp • Meer blogs over Expo

Is dit kunst?

Soms is het goed om oude denkpatronen te doorbreken. Tijd voor een rondje kunstevaluatie. Want is alles wat in een museum hangt automatisch kunst? We vroegen een moeder, een kunstenaar en een curator om wat grote werken te beoordelen. ‘Of ik het kunst vind? Ja, want het is geschilderd’.

Courbet deed niet aan nuance.

1. L’origine du monde van Gustave Courbet (1866)

In een tijd waarin alle schilders de werkelijkheid iets mooier wilden maken dan dat-ie in feite was, schilderde Gustave Courbet dit werk met treffende titel. Want ja, we hebben het aan het vrouwelijk geslachtsorgaan te danken dat er nu miljarden mensen rondlopen op de aardkloot.

Willie, de moeder van ondergetekende. Zij is naast moeder ook psychiatrisch verpleegkundige: ‘Ik vind dit wel een revolutionair werk omdat het is gemaakt in een tijd waarin het abnormaal was om het vrouwelijk geslachtsorgaan zo realistisch te schilderen. Of ik het kunst vind? Ja, want het is geschilderd.’

Marije Gertenbach, kunstenaar: ‘Geen mooi werk. Het is heel vlezig en zo en daar houd ik niet van. Toch vind ik het wel kunst. In een tijd waarin kunst vooral heel mooi moest zijn zoiets als dit maken, dat getuigt van lef. Je ziet in dit werk heel goed dat Courbet compleet gek in zijn hoofd was. Hij had er makkelijk een paar benen of armen bij kunnen maken zodat het minder in your face zou zijn, maar dat deed hij niet.’

Leontine Coelewij, curator en conservator bij het Stedelijk Museum in Amsterdam: ‘Een fantastisch revolutionair werk. In de tijd waarin hij dit maakte, werden vrouwen doorgaans niet weergegeven als echte vrouwen, met echte lichamen. Meer als een soort van heroïsche standbeelden. Daarnaast is de compositie heel interessant, de vrouw waar het om gaat valt namelijk bijna buiten het kader. Daardoor is het nog intiemer en confronterender.’

Is het kunst of kan het weg? Het is bovenal een vrouwelijk geslachtsorgaan en nee, wij zouden het niet per se weggooien. Het is namelijk geschilderd en volgens mijn moeder is het dan kunst.

Het lijkt werkelijk nergens op. Letterlijk.

2. Zwart suprematisch vierkant van Kazimir Malevitsj (1915)

In een tijd waarin elke kunstenaar krampachtig vasthield aan figuratief werk, besloot Kazimir Malevitsj het over een andere boeg te gooien. De abstracte, welteverstaan. Zodoende maakte hij in 1915 dit werk, van een beeld dat ons aan werkelijk niets anders doet denken dan een zwart vierkant.

Willie: ‘Sorry, maar dit is toch niks? Het is leuk hoor, dat hij zo vernieuwend wilde zijn, maar ik vind dit iets te makkelijk. Zo’n zwart vierkant, dat heb je toch binnen vijf minuten af?’

Marije: ‘Ik vind dit echt een fantastisch werk. Het geeft een verandering in de tijd aan, want voordat hij dit maakte had nog nooit iemand een abstract kunstwerk gemaakt. Voor mij is dit absoluut kunst. Dat komt vooral door het idee achter het werk: hij wilde laten zien dat niet al het beeld te herleiden hoeft te zijn naar een herkenbare afbeelding.'

Leontine: ‘Ik was laatst op een expositie in Parijs en daar zag ik dit werk naast een zwart kruis en een zwarte cirkel hangen. Dat vond ik zó mooi. Omdat het eigenlijk niets is, maar tegelijk ook weer wel. In al zijn eenvoud vind ik dit een prachtig werk en zeker kunst.’

Is het kunst of kan het weg? Absoluut een meesterwerk, maar wij zouden het niet ophangen op ons kantoor. Daar is het veel te strak en te duur voor.

De leukste kroeg van het Stedelijk.

3. The Beanery van Edward Kienholz (1965)

Deze installatie is een replica van een Californische kroeg én een van de topstukken van het Stedelijk Museum. Volgens kenners is het een van de belangrijkste werken uit de twintigste eeuw. Wij denken dat dit komt door het feit dat je er daadwerkelijk in mag, alles van heel dichtbij kunt bekijken en het er altijd naar een rare combi van pis en drank ruikt.

Willie: ‘Wat een grappig ding. Ik neem aan dat het geschilderd is, dus daarom vind ik het ook kunst. Is het niet geschilderd? Oh, dan vind ik het geen kunst, maar technisch wel heel erg knap.’

Marije: ‘Dit is vooral een erg leuk werk. Het is heel compleet, want al je zintuigen worden geprikkeld. Hoewel het dus best gezellig is, roept het ook wel weer vragen op. Ik bedoel: waarom zijn de hoofden van de gasten klokken, maar dat van de barman niet? Iets moet vragen oproepen, dat vind ik wel een criterium voor kunst.’

Leontine: ‘Zodra je dit werk instapt, is het alsof je in een andere wereld komt. Al je zintuigen worden geprikkeld. Er is niet alleen veel te zien, je hoort ook geroezemoes en het ruikt er naar een café. Dat, in combinatie met de vele details, vind ik erg speciaal aan dit werk.’

Is het kunst of kan het weg? Kunst met de hoofdletter G (van gezellig), T (van technisch), Z (van zintuiglijk) en L (van leuke locatie voor een borrel).

Art must be pijnlijk.

4. Art must be beautiful van Marina Abramovic (1975)

In eerste instantie lijkt het op een video van een vrouw die veel te hardhandig haar haren kamt, maar schijn bedriegt. We hebben hier te maken met een van de meest kunstkritische werken uit de collectie van het Stedelijk Museum. Terwijl Marina zichzelf kaal borstelt herhaalt ze steeds dezelfde zinnen: ‘Art must be beautiful, artist must be beautiful’. Voor wie de boodschap niet snapt: ze probeert ons aan te zetten tot nadenken over kunst en de rol van vrouwen in de maatschappij.

Willie: ‘Beroepshalve heb ik altijd geleerd dat mensen die zelfdestructief gedrag vertonen niet helemaal lekker zijn in hun bovenkamer. Daarom stoort dit filmpje me ook, want zij doet het gewoon voor de camera terwijl ze waarschijnlijk geestelijk gezond is. Alleen daarom al vind ik het geen kunst.’

Marije: ‘Doordat het zo in close-up is opgenomen, vind ik het ongemakkelijk om naar te kijken. Je ziet ook dat ze echt pijn heeft op een gegeven moment. Hoewel ik het dus een moeilijk werk vind, is het zeker kunst. Het roept zo veel vragen op, zoals: ‘moet kunst altijd mooi zijn?’

Leontine: ‘Ik vind dit een van haar beste werken. Het zet je aan het denken. ‘Wat is kunst?’, ‘Wat is de rol van de vrouw in de samenleving?’. Abramovic heeft met dit werk iets in gang gezet waar daarna heel veel andere kunstenaars op door zijn gegaan. Dat is een van de redenen waarom ik dit absoluut kunst vind.’

Is het kunst of kan het weg? Hoewel mensen die zelfdestructief gedrag vertonen doorgaans gek zijn (volgens een zekere moeder), vinden we dat het in dit geval wel heeft gezorgd voor een kunstig meesterwerk.

Het is altijd Pasen met dit ei van Jeff Koons.

5. Reusachtig paasei van Jeff Koons (tussen 1994 en 2008)

Kunstmiljonair Jeff Koons vergroot graag dingen uit. Zoals een Michael Jackson-beeldje of glimmende paaseieren. Waarom hij dat precies doet, weet alleen Jeff Koons zelf.

Willie: ‘Dat glimmende spreekt me wel aan, maar kunst vind ik het niet. Het is gewoon een groot paasei, je hoeft geen Einstein te zijn om dat te bedenken.’

Marije: ’Lastig, dit paasei. Ik vind het aan de ene kant heel banaal, maar aan de andere kant ook heel complex. Want waarom vergroot hij een paasei? En waarom glimt het zo? Ik denk dat ik een hele dag zou kunnen wijden aan het overdenken van dit kunstwerk zonder een antwoord te krijgen op mijn vragen.’

Leontine: ‘Ik vind dit absoluut kunst. Het is namelijk interessant dat hij door zijn werk ons probeert te laten nadenken over wat we mooi of lelijk vinden. Het is trouwens niet mijn persoonlijke smaak, want ik ben geen fan van bling bling.’

Is het kunst of kan het weg? Lastig, om maar even met Marije te spreken. Persoonlijk zouden we het in de dichtstbijzijnde vuilcontainer mieteren, maar wie zijn wij?

Zo. Hier wilde wij het graag bij laten. Waarom? Omdat wij vinden dat jij nu zelf maar eens kunst moet gaan herdefiniëren. Gelukkig barst het in Nederland van de musea waar je deze nieuwe hobby kunt uitvoeren. Nog leuker is dat je als CJP’er bij bijna al deze musea korting krijgt. Zo kun je al voor de helft van de prijs een middag de kunstcriticus uithangen bij het Stedelijk of het Rijks.

Comments

Gerelateerde kortingen

Stedelijk Museum Amsterdam
50% CJP-korting

Stedelijk Museum Amsterdam

Kijken naar Karel Appel en Jeff Koons voor de helft van de prijs

Rijksmuseum

Dé plek voor je broodnodige portie Vermeer en Rembrandt

50%