Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
CJP Serveerde: het enge internet
09 MRT 2015 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Expo

CJP Serveerde: het enge internet

Dodelijke appels, verwarrende videokunst en goede gesprekken over het internet: een a-typische vrijdagmiddagborrel in een oude kerk.

Het is vrijdagavond, half acht, en op de Amsterdamse Wallen zitten zeventig twintigers rillend van spanning te wachten tot de kerkdienst begint. Vooruit; misschien zitten ze ook te rillen omdat het nogal fris is. Maar het punt is; ze kiezen voor een koude kerkbank in plaats van een warme kroeg. Waarom? Omdat er iets bijzonders gaande is in het oudste gebouw van onze hoofdstad, de Oude Kerk.

Naast filmfestivals blijken ook exposities zich namelijk heel goed te lenen voor CJP Serveert. Want welke tentoonstelling wordt nu niet beter van extra context, bier en bitterballen? De tentoonstelling van vanavond is i/o Underflow van Tony Oursler, een beroemde videokunstenaar uit New York. (Bekend van deze levende poppen en de clip bij Where Are We Now van David Bowie.) De context wordt geleverd door de directeur van de Oude Kerk, Jacqueline Grandjean, en Maurits Martijn, journalist technologie en surveillance bij De Correspondent.

Digitale revolutie
Twee jaar geleden liep Tony door dezelfde ruimte als waar we nu zitten. Na een paar minuten zei hij tegen Jacqueline: 'dit is geweldig, laat me een expositie maken voor deze ruimte, met nieuw werk.' Jacqueline nam zijn aanbod uiteraard dankbaar aan en geeft ons vanavond in een klein halfuur een inleiding in de wereld achter de tentoonstelling i/o Underflow. 'De olievlek die internet heet, breidt zich uit tot alle facetten van ons leven. Zelfs schroevendraaiers zijn volgens experts straks aangesloten op het internet, zodat er een zelfdenkend internet of things ontstaat. Tony, die zelf altijd erg enthousiast wordt van nieuwe technologie, vraagt je met zijn werk om een positie in te nemen over deze digitale revoluties. Hij koos daarom de grondlegger van de computer, Alan Turing, als startpositie voor deze expo. In de projecties kom je dus ook af en toe voorwerpen tegen uit het persoonlijke leven van Turing, die je misschien beter kent als de kraker van de Enigma-code (zie o.a. de film The Imitation Game met Bendict Cumberbatch, -red.).'

Overdosis impulsen
Met deze inleiding in het achterhoofd nemen we de zeer welkome warme chocomel met rum in ontvangst en stappen we achter een van de gidsen aan. Waar normaal gesproken heiligen plechtig op je neerkijken, hangen nu pratende projecties van spoken, gek geschminkte hoofden of een dude wiens blauwe shirt ons al snel aan Facebook doet denken. Het ene werk is nog vervreemdender dan het andere en alle hoofden kletsen door elkaar heen. We zijn erg blij met Jacquelines inleiding. Hoewel Tony duidelijk íets van de kijker wil, zijn de beelden zonder context namelijk behoorlijk verwarrend en doordringend. Maar misschien is dat precies wat Tony probeert te laten zien: als je dagelijks zó veel impulsen over je heen krijgt, kun je dan nog wel helder nadenken over wat het met je doet?
Bij één van de werken lukt het nadenken dan toch. Een vrouw à la de heks in Sneeuwwitje probeert een man te verleiden tot een hap van een duidelijk giftige appel. Is dit een verwijzing naar Apple? Of toch naar de appel die Alan Turing gebruikte om zelfmoord te plegen? Of is het een metafoor voor het internet in het algemeen: omdat het toekomstbeeld zo verleidelijk was, nam de mensheid (Adam) een grote hap en nu zijn we onze onschuld kwijt en kunnen we niet meer terug?

Ook jij hebt wat te verbergen
Maurits Martijn zal zeer waarschijnlijk die laatste gedachte hebben gehad. In zijn mini-college haalt hij overtuigend het meest gehoorde argument onderuit waarmee mensen verdedigen dat ze hun privacy verkwanselen op het internet of aan de overheid. Aanwezige CJP'ers zullen zich nog twee keer achter de oren krabben voordat ze zeggen: 'ik heb toch niks te verbergen?' Ook zijn voorbeelden over de voorspellende gave van de algoritmes, die bepalen welke reclames je te zien krijgt, zijn huiveringwekkend hilarisch. Zo werd hij zelf ooit bestookt met foto's van schoenen die hij al gekocht had in Vietnam (zonder hier ook maar de minste hint naar te hebben gegeven online) en kreeg een Amerikaan wekenlang reclamefolders met zwangerschapsproducten, terwijl hij nog helemaal niet wist dat zijn dochter zwanger was. Oh, en vliegmaatschappijen rekenenen Apple-gebruikers systematisch meer voor vliegtickets. Het enge is dat niemand nog zicht heeft op deze systemen en dat het als individu nauwelijks mogelijk is om je eraan te onttrekken. Of denk jij dat het kan om dan maar zonder internet te leven?

Met die vraag perst een hongerige menigte zich een lekker warm bijzaaltje in voor de welverdiende bitterballen. Met een biertje in de hand maken we een praatje met Linda (29) en Michiel ('ook 29'). 'Na vanavond ga ik toch proberen om meer na te denken als ik op internet zit', zegt Michiel. 'Ik realiseerde me bijvoorbeeld dat ik vaak behoorlijk gestuurd word, via linkjes en filmpjes die aanbevolen worden. Soms zit ik echt achter mijn computer en denk ik: wat was ik nou ook alweer aan het doen?' Linda: 'Ik wist ook echt wel dat Google-resultaten heel erg verschillen per persoon en ben in mijn werk zelfs afhankelijk van hoeveel Facebook weet over de doelgroep van mijn organisatie, maar tot vanavond was ik er toch niet zo bewust mee bezig.' Michiel: 'CJP Serveert is voor ons meestal gewoon vermaak, een dag achteroverhangen in een bioscoopstoel, maar hier hebben we waarschijnlijk nog wel langer wat aan.'

Om ons heen horen we vergelijkbare gesprekken; de avond heeft duidelijk stof tot nadenken opgeleverd. Missie geslaagd, Tony, Jaqueline en Maurits. Veel dank. En dan gaan we nu even op zoek naar encryptie-software.

De volgende CJP Serveert is een freakshow op 7 mei in de Kunsthal, Rotterdam. De kaarten daarvan gaan nu in de verkoop. Mis het niet!

Comments

Win
Frank
CJP Serveert @ Imagine