Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Waarom Tony Oursler belangrijker is dan Pharrell
03 FEB 2015 • Door Frederica van Mastrigt • Meer blogs over Expo

Waarom Tony Oursler belangrijker is dan Pharrell

Welkom op het internet: waar kattenfails evenveel culturele waarde hebben als kunst. Maar wie écht iets wil zien, kruipt uit zijn luie stoel. Videokunst is keihard het beste in het echt (no worries: je YouTube verslaving mag nog steeds).

Mona Lisa is dan al een paar duizend jaar dood, maar haar succes reikt tot vandaag de dag, met alle duizenden bezoekers die het Louvre bezoeken. Als Beyoncé en Jay-Z een toegangskaartje betalen voor een selfie met jóu, weet je dat je het gemaakt hebt. Er zit ook behoorlijk wat vakmanschap en tijd in het maken van een schilderij van dat kaliber. Maar hoe zit dat met video’s? Waarom zou je je zuurverdiende studiefinanciering/starterssalaris/biergeld uitgeven aan iets waar je met twee muisklikken ook bij komt? Wat maakt videokunst tot meer dan een leuk YouTube-clipje?

Anti-televisie en cyberseks
Je kunt het je vast niet meer herinneren, maar er was een tijd waar het gewone volk tee-vee keek. Videokunst ontstond als een soort tegenbeweging van televisie in 1965. Nam June Paik (de uitvinder van videokunst) stelde dat televisie intellectuelen lange tijd had lastig gevallen met allerlei onzin. Wat doe je dan als kunstenaar? Juist ja: televisie martelen. Paik deed dat door videokunst te maken als alternatief voor alle bullshit. Het resultaat was werken als TV-bra (1969), waarin een celliste optreedt met een bh van kleine televisieschermpjes. Paik voorzag een monstertoekomst ten tijde van Global Groove (1973), waarin iedereen elk televisieprogramma uit een eindeloos aanbod kon bekijken. Daarom bedacht hij een fictief ‘tv-festival’ met muziek en dans van over de hele wereld. Combineer dat concept met acidtripwaardige visuals en je hebt een beeld van Paiks kunstwerk. We wachten vol spanning op het moment dat MTV de Global Groove alsnog oppakt.
 
Na Paik waren er genoeg artiesten die de kwasten lieten voor wat ze waren en gingen videokunsten. De bovengenoemde TV-bra was bedoeld om seksualiteit bespreekbaar te maken. De onbe(tittie)twiste koningin van kunstporno is Pippilotti Rist. Al meteen na haar afstuderen kwam ze in de aandacht met een video waarin ze zelf danst, borsten bloot en best wel creepy. Maar haar echte claim to fame was Pickelporno (1992). Die video is NSFW en verbeeldt seks zoals de kunstenares dat ziet. Geen keiharde porno maar een intuïtieve reis door de ruimte met heel veel strelingen, gras, fruit en computeranimaties.
 
Ruimtes 2.0
Er zijn nog ontelbare voorbeelden die bewijzen dat videokunst interessanter is dan Pharrell die 24 uur Happy danst (zeg nou eens eerlijk: wie heeft daar tijd voor?) We noemen Shut the Fuck Up van General Idea, waarin de meest vreemde clips uit de jaren zestig kritiek leveren op de sensatielust van televisie. We noemen Bruce Naumans Walking in an Exaggerated Manner Around the Perimeter of a Square, waarin hij inspiratie bood voor Monty Pythons Ministry of Silly Walks. Er is een enorm aanbod aan videokunst online te zien, dat een beetje googelaar binnen één klik vindt.
 
Maar waarom zou je de deur uit moeten om filmpjes te zien die je zo op het internet vindt? De reden is simpel: de expositieruimte is meer dan eens deel van het onderwerp en de kijkervaring van de kunst. Case in point: de scultpuurwerken van Tony Oursler. De videokunstenaar rockt sinds de jaren zeventig videokunstwerken net zo hard als deze veertienjarige haar gitaar (voor wie te lui is om te klikken: ze rockt vrij hard). Tony maakt videoboodschappen van gezichten, die geprojecteerd worden op door hem gemaakte sculpturen. Blobs vol ogen, pratende kometen en annoying orange-achtige gezichten spreken het publiek toe en leiden ze door de ruimte, of lokken ze naar binnen.
 
Ook maakte Tony een expositie speciaal ontworpen voor de expositieruimte: i/o underflow in de Oude Kerk in Amsterdam. De kunstenaar keek naar de ruimte voor hij de videowerken maakte: elk bankje, glas-in-loodraam en plafond waarop een projectie te zien is, wordt onderdeel van het kunstwerk. De kerk is volgeprojecteerd met zingende, fluisterende en dansende projecties, die de toenemende digitaliteit in twijfel trekken. Waar houden wij op en waar begint de machine? Oursler staat wat sceptisch tegenover steeds uitgebreidere digitalisering van de maatschappij en bevraagt deze met zijn werk. Het ziet er ook nog eens extra mooi uit in uitgestrekte kerkomgeving. Hoe zijn werk er uit ziet kun je bijvoorbeeld bekijken in deze clip van David Bowie – maar dat is net zoiets als Mona Lisa op Google Image bekijken.

En YouTube dan?!?!
Geen zorgen: zolang YouTube stand houdt, blijven wij fan van het videoplatform. Je vindt er vrijwel elke videoclip, zoals de eerste clip die werd uitgezonden op MTV: Video Killed the Radio Star van The Buggles. In dat nummer worden de aanstekelijke o-ah-o’s vergeld door een duidelijke boodschap: video wordt groot en radio gaat dood. Mochten The Buggles ooit weer samenkomen, raden wij ze aan The Internet Killed the Videostar and Made MTV Into a Stupid Reality Show Network te spelen. Dat bekt meteen wat lekkerder.
 
YouTube biedt ook ruimte voor kunstzinnige muziekvideo’s. OK Go bereikte wereldfaam met de clip voor Here It Goes Again (die met de loopbanden) en maakte daarna veel meer clips die er uit zien alsof ze gemaakt zijn door kunstnerds met veel te veel tijd over. Dat bedoelen we als een compliment: in The Writing’s On the Wall gaan ze op alle mogelijke manieren op in de ruimte. Ze zijn stippen in de muur, drums in de lucht, tekst op de wand. Net als Tony Oursler bewijzen ze dat een beetje kunstenaar creatief met zijn ruimte omgaat – maar dan doen zij het iets minder maatschappijkritisch. Wat ons betreft verdiep je je in de kunst van YouTube, maar weet dat er genoeg audiovisuele kunst bestaat die de moeite waard is om in het echt te gaan bekijken. En als je tijd over hebt, mag je best vierentwintig uur Happy kijken.
 
Sleep je luie bil achter je computer vandaan om echt uitgedaagd te worden. Je ziet Tony Ourslers expositie in de Oude Kerk met € 2,50 CJP-korting. En nóg beter: op 6 maart krijg je alles over de kunstenaar en zijn kritische visie te horen tijdens CJP-Serveert: een college, drankje en rondleiding voor € 12,50. Succes verzekerd. Lees hier meer.

Comments

Win
CJP Serveert @ Oude Kerk en The Imitation Game