Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Het mislukte leven van Rutger Lemm
10 FEB 2015 • Door Martine Bakker • Meer blogs over Lezen

Het mislukte leven van Rutger Lemm

Het is kermis in de hel als CJP Rutger Lemm (1985) ontmoet in Café de Engelbewaarder, op de Amsterdamse Wallen. Ook al heeft de schrijver in kwestie ooit een rode loperrubriek gehad bij CJP (waarbij hij gek op de foto ging met BN-ers en hen interviewde) en zijn ondergetekende en hij dus semi-collega’s; zo’n blinddate setting voelt altijd een beetje ongemakkelijk. ‘Goede keuze voor dit café Rutger, is dit één van de plekken waar je aan je debuut hebt gewerkt?’ ‘Nee, ik schrijf altijd naakt, dus dat zou een beetje gek zijn.’
Ongemakkelijkheid is de rode draad in Rutgers debuut Een grootse mislukking, dat hij in eerste instantie Dit boek is mislukt wilde noemen. ‘Dat was uiteindelijk toch te ironisch. Ik zag de recensies met ‘inderdaad’ al voor me’. De debutant is geen onbekende in het schrijfwereldje. Zo publiceerde hij o.a. op Spunk, (zonder journalistieke opleiding, maar op basis van een bijdehand interview dat hij ooit deed met Arnon Grunberg tijdens een vakantie in New York) en later op nrc.next, de Volkskrant en Vrij Nederland. Rutger richtte het onlinemagazine hard/hoofd op, was een blauwe maandag cabaretier bij Comedytrain en zet zijn lolligheid nu in als grappenschrijver voor Dit Was Het Nieuws.

In Een grootse mislukking beschrijft Rutger diverse awkward verhalen uit zijn leven en grote dromen die mislukken. Van omgestoten melkbekers tot een geflopte soloreis naar Iran. ‘Nu dit op papier staat, heb ik wel de helft minder aan anekdotes die ik op feesten en partijen kan vertellen.’

Ben je tevreden over je boek of is het mislukt?
‘Ieder boek mislukt, want het is nooit zo perfect als in je hoofd. Maar ik ben erg blij met het resultaat en het is een doorbraak dat ik voor het eerst een lange tijd durfde te focussen op een groot project. Het had ook mis kunnen gaan. Normaal doe ik van alles door elkaar, want op verschillende paarden wedden is veilig.’

Je beschrijft in je boek Een grootse mislukking je burn-out. In hoeverre heeft het schrijven van een boek je hierbij geholpen?
‘De reden van mijn burn-out was dat ik mezelf krampachtig naar een bepaald ideaalbeeld wilde tillen. Ik schommelde tussen te hard werken en geen reet uitvoeren met Doritos en Breaking Bad op de bank. Nu probeer ik een balans te vinden. Verder praat ik nu met een psycholoog. Ik dacht: hij vindt mij vast een aansteller, en gaat me wegsturen omdat er misbruikte mensen zijn die zijn tijd meer nodig hebben. Maar dat gebeurde niet. Psychologiebezoeken en onze schaamte zegt iets over hoe verwend onze generatie is, maar ook over onze druk, chaos en de reële problemen. We leven in een extreme periode, ik ken bijna niemand die niet in therapie zit.’

Werken als cabaretier lijkt me ook therapeutisch. Je ziet gelijk de reacties van je publiek. Als schrijver heb je dat niet. Hoe is het om niet te weten of mensen lachen om je grappen?
‘Minder leuk. Stand-up is een directe kunstvorm. Er gaan niets boven het gevoel van een zaal vol mensen die in lachen uitbarsten nét op het moment dat jij het wilt. Dat mis ik wel. Nu zat ik vooral te gniffelen achter mijn laptop in mijn eentje. Toch minder goed voor je ego.‘

Je gebruikt familie ook in de gênante anekdotes die je beschrijft. Wat vinden zij daarvan?
‘Mensen zeggen soms tegen mijn ouders: ‘Nou, wat hij nú weer over jullie heeft geschreven’. Maar het doet ze niet zoveel. Ze zeggen altijd: ‘Het is jouw verhaal’. Zo heb ik een verhaal over mijn vader waarin we in Berlijn zijn en hij in het hotel porno gaat kijken waar ik bij ben. Ongemakkelijk. Ik beschrijf ook dat hij een golfvideoband had, maar als je een uur doorspoelde stond er porno op. Toen ik het aan hem liet lezen zei hij: ‘Oh, nou, als dit alles is’.’

Klinkt alsof jullie heel open zijn thuis.
‘Openheid is heel belangrijk bij ons thuis. Bijna op het irritante af. Dan vertelt mijn moeder ineens dat mijn ouders vroeger het matras naar de woonkamer sleepten om seks te hebben voor de openhaard. Bij ons thuis praten we zelfs over hoe iemand zich voelt na een bepaalde opmerking, en hoe diegene zich dan voelt na het bespreken van die gevoelens. Dan denk ik: zullen we gewoon ons bek houden en eten?’

Hoe is het om gênante verhalen van jezelf op papier te hebben staan, waarvan je weet dat iedereen het gelezen kan hebben?
‘Al heb ik bewust voor deze schrijfstijl gekozen; het blijft een beetje gek, want het levert vaak ongemakkelijke situaties op doordat de verhoudingen ongelijk zijn. Mensen komen naar me toe en zeggen: ‘jij kon toch heel lang niet klaarkomen’? Dan weten ze dat al van mij, terwijl ik hun achternaam niet eens ken.’

Lullig. Wat zeg je dan?                                                      
‘Vaak moet ik ze verbeteren, omdat ze denken dat het nog steeds zo is, terwijl in het stuk heel duidelijk staat dat het vroeger was. Ik schrijf over dingen die ik al heb verwerkt, onzekerheden van nu zou ik niet zo snel opschrijven, dus het is redelijk schadeloos. Een meisje vertelde mij laatst dat een vriendin van haar de orgasmetips van mijn vrienden uit mijn stuk op zichzelf had toegepast. Daardoor had ze haar eerste orgasme gekregen. Ik heb er dus ook resultaten mee bereikt waardoor ik nu gelukkig kan sterven.'

Het is eigenlijk heel hoogtepunt-bereikend om awkward verhalen met elkaar te delen.
‘Ja, dat vind ik heel belangrijk. Succesverhalen zijn niet interessant, want een sterk verhaal komt voort uit een conflict. Als het ongemakkelijk is en iemand durft zijn ongemak te delen dan is de lach onvermijdelijk. Hoe spannender iets wordt, hoe grappiger het is. Als je twee mensen zwijgend in een kamer zet, is de kans groot dat ze de slappe lach krijgen door de ongemakkelijkheid.’

Je deelt dus schaamtevolle verhalen met als resultaat een lach?
‘Het is een manier om jezelf een houding te geven. Leedvermaak is goed vermaak omdat het relativerend werkt. We zijn de hele dag bezig met goed voor de dag komen. Als je dat doorbreekt door iets gênants over jezelf te vertellen is dat een bevestiging voor de ander dat niemand perfect is. Ik hoop dat ik met mijn verhalen mensen inspireer om sneller gênante verhalen met elkaar te delen. In mijn boek beschrijf ik het moment dat ik mijn eerste scheet liet bij mijn vriendin. Een beetje flauw, maar dat was wel het punt dat we een nieuwe fase van onze intimiteit bereikten.’

Ga je wel eens te ver voor een grap of anekdote?
‘Ik ga ver als ik weet dat het een goed verhaal wordt. Daar moet ik mee oppassen, natuurlijk. Uiteindelijk zijn het wel echte mensen met wie je te maken hebt.'

Wil je nog meer van Rutgers grappen, grollen en mislukkingen lezen? Op 12 februari verschijnt Een grootse mislukking in de betere boekhandels. Wij geven drie exemplaren weg. Klik op de 'doe mee'-knop om mee te doen.

Comments

Gerelateerde kortingen

American Book Center
10% CJP-korting

American Book Center

Koop je samen met CJP helemaal arm aan Engelstalige boeken

Win
Een grootse mislukking van Rutger Lemm