Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Frauderen is ook een kunst
04 FEB 2015 • Door Martine Bakker • Meer blogs over Film

Frauderen is ook een kunst

Tim Burton’s nieuwe film Big Eyes is het verhaal van één van de grootste kunstfraudes allertijden. In het kader van: ‘welke schandalen bestaan er dan nog meer?’ vond CJP een rijtje klassieke fraudeurs om in te lijsten.

Han van (die Vermeer-vervalsingen) Meegeren
De ouders van Han (1889 – 1947) waren geen trotse birthgivers die hun zoon stimuleerden op cultureel gebied. Nee, kleine Han moest strafregels schrijven als hij stiekem had geschilderd. Maar kunst zat in zijn bloed, en Han masterde in het geheim de stijl van oude meesters. Helaas, in Han’s tijd was realisme ‘sooo zeventiende eeuw’, en kunstcritici maakten zijn ‘oubollige stijl’ belachelijk. Uit wraak dat niemand zijn werk waardeerde, trainde Han zichzelf om oude meesters als Vermeer tot in de puntjes te imiteren. Zo kon hij kunstkenners belachelijk maken, met hun onwetendheid over nep en echt. Dus schilderde Han in 1937 Vermeer’s Emmaüsgangers na en critici geloofden dat dit het origineel was. Missie geslaagd. Toen de vervalser op het punt stond om te vertellen dat hij iedereen voor het canvaslapje had gehouden, kocht het museum Boijmans Van Beuningen één van zijn meesterwerk voor een miljoenenbedrag. De hebzucht nekte Han en hij bleeft imitaties maken. Aan het einde van de Tweede Wereld Oorlog pakte de politie Han op, toen er duizenden schilderijen werden gevonden in zijn huis. Hij kon niet verklaren hoe hij aan de schilderijen kwam zonder toe te geven dat hij vervalste, dus dacht de overheid dat Han met zijn leugenachtige gedrag Nederland verraadde. Op vervalsing stond minder straf dan landverraden, Han legde het verhaal uit, maar niemand geloofde hem. Uiteindelijk bewees de schilder zichzelf door live een kunstwerk na te maken. Hij kreeg drie jaar celstraf, maar heeft deze nooit uitgezeten want overleed vroegtijdig aan een hartinfarct.

Naughty Noortman
De Nederlandse kunsthandelaar Robert Noortman (1946 – 2007) leefde lekker. Hij woonde in een kasteel in Kuttekoven (*insert grapje hier*), kwam in het Guinness Book of Records door met een lijnvliegtuig op één dag alle landen van de EU aan te tikken en ontmoette Nelson Mandela. Robert had een passie voor kunst. Zo hingen er drie Rembrandts aan zijn muur en opende hij kunstgaleries vlakbij Maastricht (Hulsberg), in Londen en in New York. Met al die skills was hij grondlegger en later directeur van The European Fine Art Fair. Toen gebeurde er iets geks. In 1987 werden acht schilderijen van Noortman gestolen. Deze werken had hij nét daarvoor verzekerend. Wat toevallig. De rijkaard kreeg een paar miljoen euro uitgekeerd. Na zijn dood bleek dat Robert de schilderijen hoogstwaarschijnlijk zelf had ‘gestolen’ om de verzekering te frauderen. Niet zo netjes, Robert.

Geert Jan Jansen en de schilderingen
De man die klinkt alsof hij met zijn cartooneske gezinsleven achter op de Libelle staat, Geert Jan Jansen (1943), is een Nederlandse schilder en kunstvervalser. Hij studeerde kunstgeschiedenis en opende eigen galerieën. Toch ging er wat mis. De zaken gingen slecht dus verkocht Geert posters van Karel Appel met vervalste handtekeningen. Zolang je jouw eigen handtekening onder een nageschilderd werkt zet, ben je niet in wettelijke overtreding. Ga je krabbels namaken? Dan is het foute boel. Geert werd overmoedig, vervalste een Karel Appel-schilderij en verkocht deze voor grof geld. In 1981 werden tientallen imitaties gevonden in zijn huis, maar er was te weinig bewijs van handel voor een arrestatie. Ondertussen verkocht hij onder een valse naam nepschilderijen in heel Europa. Tot de dag in 1994 dat hij met een pentekening van Chagall langs veilinghuis Karl & Faber in München ging, en er een spelfout in het ‘echtheidscertificaat’ zat. Lullig. De politie rolde 1600 schilderijen op in Geert’s huis in Frankrijk. De vervalser en zijn medeplichtige lover gingen in 2001 de bak in. Tsja, had hij toch beter moeten opletten bij Nederlands.

Mark A. Landis’ gratis gekkie werk
De Amerikaanse schilder Mark A. Landis (1955) is een schizofreen die aan de lopende band vervalsingen maakte van vijftiende-eeuwse iconen. Dertig jaar lang knutselde Mark neppers in elkaar als hobby. Hij verdiende er niets aan. Waarom? Omdat hij verslaafd was aan onbaatzuchtige liefde voor de medemens. Dus geeft hij zijn werk onder verschillende identiteiten weg, vaak aan kleine musea die geen budget hebben voor een echtheidscheck. In 2008 werd Mark ontmaskerd door een medewerker in Oklahoma City Museum of Art. De schilder had toen al meer dan zestig musea bedrogen. Mark vindt zichzelf geen oplichter, maar wil gewoon graag onderdeel uit maken van de kunstwereld. Doordat hij geen geld heeft verdiend met de vervalsingen, kan hij niet vervolgd worden. Tegenwoordig maakt Mark werk onder zijn eigen naam, dat je kunt kopen via de organisatie Narsad Artworks die zich inzetten voor werk van geestzieke artiesten.

Een Knoedler & Co van een fraude
De galerie Knoedler & Co was met 165 jaar de oudste commerciële galerie in Amerika, tot hij sloot in 2011. De reden? Crimineelgedrag van leverancier Glafira Rosales. Zij verkocht valse doeken (in vijftien jaar dik zestig werken) van de abstract expressionistische kunstenaars Jackson Pollock en Robert Motherwell aan de galerie, die directrice Anne Freedman vervolgens doorverkocht aan kunstliefhebbers. Zo kocht de Belgische zakenman Pierre Lagrange een Pollock voor 17 miljoen, die geschilderd bleek te zijn met een verfsoort die nog niet eens bestond toen Pollock leefde. Ook de voorzitter van Tom Ford International wordt gedupeerd met een nep-Rothko genaamd Untitled 1956. Rechtszaken lopen nog steeds. Directrice Anne doet alsof ze nergens vanaf wist en Glafira hangt een gevangenisstraf van 99 jaar boven het met schaamrood gekleurde hoofd.  

Walter Keane’s grote ogen
Vanaf de jaren vijftig wordt kunstenaar Walter Keane (1915 – 2000) beroemd door zijn fantasievolle schilderijen. Wat zo uniek is aan zijn werk? Poppetjes met een uit proportie getrokken oogopslag. Een soort manga maar dan zonder seks en sushi. Door de schilderijen in massaproductie af te beelden op posters, kaarten en mokken, ontstaat er een ware revolutie: commercialisering van populaire kunst. In die tijd bestond het nog niet dat je een schilderijprint op je brillenkoker had staan. Dan blijkt Walter de gezichtjes, die ogen als een fanatieke technoliefhebber, helemaal niet te hebben geschilderd. Zijn lieftallige vrouw Margaret Keane heeft de kunst gemaakt en daarmee heeft het stel heel veel mensen voor de gek gehouden. Hoe het afloopt zie je in Tim Burton’s nieuwste film Big Eyes.

Big Eyes is vanaf 5 februari in de bioscoop te zien met CJP-korting. CJP’ers krijgen ook dikke korting op kunstmusea zoals het Stedelijk in Amsterdam en Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Wie weet spot je wel een fake van een gul gekkie of een wraakbeluste mastermind.  

Comments

Gerelateerde kortingen

Vue Cinemas
tot € 2,- CJP-korting

Vue Cinemas

Zie de beste films van het moment voor heel weinig knaken

Pathé

Of je nou in Zwolle of Delft woont; deze bioscoopketen is overal

€ 2,-
Win
Girlhood
The Theory of Everything prijzen