Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Mensheid met een snufje zout
12 NOV 2014 • Door Martine Bakker • Meer blogs over Film

Mensheid met een snufje zout

Soms zie je een film waar je nog tijden aan moet denken. Zelfs zó erg dat je een paar dagen later het kassameisje in de Appie wel heel lang blijft aanstaren als ze je vraagt om een bonuskaart. Earth calling! Daar had je weer zo’n flashback naar het filmische moment. The Salt of the Earth is zo’n film. Gegarandeerd dat deze je bij blijft.
The Salt of the Earth is een portret van de gerenommeerde fotograaf Sebastião Salgado. Deze Braziliaanse avonturier reisde naar meer dan honderd landen om foto’s te schieten van het zout van de wereld. Ook wel mensen genoemd. Ooit begon Sebastião als economiestudent, maar hij verruilde de dollartekens al snel voor filmrolletjes, alles met de support van zijn jeugdliefde Lélia die geloofde in zijn kunnen. Voor zijn sociale reportages liet hij zijn vrouw en kinderen soms jarenlang achter. Alles om te infiltreren in verschillende culturen.

Gelukkig heeft zoonlief zijn kiekjes schietende vader al lang en breed vergeven voor de afwezigheid tijdens zijn jeugd. Sterker nog: de film is (naast filmmaker Wim Wenders) geregisseerd door Juliano Ribeiro Salgado. Wim Wenders liep ooit in een galerie een foto van Sebastião tegen het lijf en raakte zo onder de indruk van zijn werk dat hij contact met hem zocht. Juliano wist al van kinds af aan dat hij ooit ook de documenterende wortels van zijn vader achterna zou gaan. The Salt of the Earth is een resultaat van deze ontmoeting tussen de drie heren. Wim en Juliano volgden samen Sebastião op zijn reizen. Resultaat: een prachtdocumentaire die de speciale Juryprijs (Un Certain Regard) op het Filmfestival van Cannes won dit jaar.

De fotografiestijl van Sebastião is heel herkenbaar. Hij portretteert verhalen die je recht in je hart raken doorgaans in zwart-wit. In zijn lange loopbaan kwam hij in meer dan honderd landen. Wim Wenders omschrijft - aan het begin van de film - fotografen als mensen die de wereld tekenen met licht en schaduwen. Dat is precies wat Sebastião doet. De documentaire laat zien wat een bijzonder mens Sebastião is. ‘He really cares about people. After all, people are the salt of the earth', zoals Wim dat zo mooi zegt. Sebastião’s thematiek bestaat voornamelijk uit internationale conflicten, uithongering en vluchtelingen. Maar ook een grote diversiteit aan flora, fauna en fantastische landschappen. Zo is zijn serie Genesis een ode aan moeder natuur.

De film is opgebouwd uit de verschillende fotoseries die Sebastião heeft gemaakt. Deze heten Workers, Other Americas, Africa en Genesis. Sebastião fotografeerde bijvoorbeeld brandende olievelden in Koeweit, maar ook verschillende Afrikaanse stammen. Een van deze stammen vonden wij hilarisch. Want: vrouwen zijn hier de baas en hebben ongeveer vijf mannen per persoon. Een visser, een jager, een kok, noem maar op. We horen de vrouwelijke lezers denken: hier kan de moderne westerse samenleving nog eens een voorbeeld aan nemen. Maar voordat je vast vijf matrasjes in je kamer neerlegt, bedenk je dan wel dat deze mensen de hele dag naakt lopen (kun je aan wennen), zich volsmeren met rode verf (zolang je niet in de buurt van stieren komt, geen probleem) én een gigantische, bizar-uitziende kinpiercing hebben. 

Maar Sebastião legde ook de gruwelijkste gebeurtenissen op aarde vast. Zoals de genocide in Rwanda, de oorlog waarbij Hutu’s en Tutsi’s elkaar uitmoorden. Hij fotografeerde de duizenden lijken in de straten van Kigali, maar ook de nasleep –nadat de Tutsi’s weer aan de macht waren- van de gevluchte Hutu’s. Ondergetekende werd vooral geraakt door de portretten van deze Hutu’s. Het verhaal van de genocide in Rwanda was al bekend, maar de nasleep die dit had voor de Hutu’s, dat besef was er nooit. Dankzij de foto’s van Sebastião kwam dit heel dichtbij en werd het heel levendig. Ook bevolkingsgroepen die sterven aan de honger fotografeerde hij in alle eerlijkheid op een manier van: ‘Kijk, dit is wat er met de minst bedeelden op aarde aan de hand is.’ Deze beelden schudden de wereld wakker.

Sebastião heeft in zijn leven heel veel personen ontmoet en heel veel leed gezien. Je kunt wel stellen dat Sebastião zijn vertrouwen in de mensheid een beetje kwijt was. Niet zo gek door al die humanitaire rampen die hij vast heeft gelegd. Zouden wij ook depressief van worden. Na zijn terugkeer uit Afrika kon de beste man het een tijd lang niet meer aan om pijn van mensen te fotograferen. Hij raakte gefascineerd door Darwin en het feit dat mensen afkomstig zijn van de dieren. Daarom fotografeerde hij dieren van over de hele planeet. Met gevaar voor eigen leven zocht hij contact met rennende olifanten, uitgehongerde ijsberen, gorillafamilies en zeehondenkolonies.

Na het zien van deze docu heb je weer genoeg reisinspiratie voor de komende tien jaar. Maar ook om die camera van je nou eens van de automatische stand af te halen en écht goede foto’s te maken. Of om actiever mee te doen aan boomplantdag. Tegenwoordig is Sebastião namelijk ontzettend goed bezig met herplanting van bossen op het verdroogde land van zijn vaders erf. De plek waar hij opgroeide en die door erosie bijna een maanlandschap leek. De man steekt zijn ziel en zaligheid in een nieuwe natuur creëren en is daar bijster goed in. Door zijn harde werk staat er weer een sappig bos dat zuurstof aan de aarde schenkt.

De speciale CJP-voorpremière van The Salt of the Earth zie je op 30 november om 11:00 in het Louis Hartlooper Complex in Utrecht. De Nederlandse documentairemaker John Appel zal voordat de film begint een mini-college geven. John heeft diverse documentaires geregisseerd en was cameraman bij verschillende projecten. Het is een ervaren college-gever want hij is al sinds 2001 gastdocent op de Nederlandse Film en Televisie Academie. Films die John op zijn naam heeft staan zijn onder andere deze pareltjes. Zij gelooft in mij (1999) over André Hazes. The Player (2009) over gokverslaafden. Het Beloofde Land (2000) over een krantenartikel ‘Man ligt maand lang dood in flat’. De Laatste Overwinning (2004) over lokale paardenraces in Siena.

Deze exclusieve voorpremière kost € 7,50 inclusief koffie en croissantjes. Je reserveert je kaarten door te bellen naar 030 232 0450 onder vermelding van ‘Voorpremière CJP’. Je kunt maximaal twee tickets per CJP-pas kopen. 

Comments