Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Lunch op een wolkenkrabber: van commercial tot Ikea
03 SEP 2014 • Door Martine Bakker • Meer blogs over Expo

Lunch op een wolkenkrabber: van commercial tot Ikea

In het Joods Historisch Museum kun je de tentoonstelling Masterpieces from the Howard Greenberg Collection bekijken. De New Yorkse galeriehouder Greenberg heeft een bijzondere collectie historische foto’s in zijn bezit, waaronder Lunch atop a skyscraper. Vermoedelijk is de klassieker geschoten door fotograaf Charles C. Ebbets, maar niemand is daar honderd procent zeker van. Ook rond de identiteit van de werkers op de balk hangt voor altijd een mysterie.

Lekker buiten de deur lunchen
20 september 1931. Amerika verkeert in een diepe recessie, die ook wel De Grote Depressie wordt genoemd. Elf ijzerwerkers zitten op een doodnormale werkdag op een stalen balk te lunchen. Als je naar de gezichtsuitdrukkingen kijkt, lijkt het alsof ze aan een bar zitten. Of op de bus wachten. Niets is minder waar. De mannen bungelen boven het trottoir van 50th Street, 256 meter boven de grond, welteverstaan. In de verte ligt Central Park. Een arbeider steekt een peuk op, een ander draagt iets wat door kan gaan voor een whiskyfles. Zou het echt whisky zijn? Bijna onmogelijk als je bedenkt dat één misstap op deze hoogte al fataal is.
 
Immigranten en verticale straten
In het begin van de vorige eeuw trokken mensen van over de hele wereld naar het beloofde land, the U. S. of A., een verscheurd Europa achterlatend. New York raakte zo bomvol immigranten dat er nauwelijks meer plek was om te wonen. In de jaren dertig ging het goed met de staalindustrie en daardoor werd het mogelijk om huizen de hoogte in te bouwen. In 1932 startte het grootste bouwproject dat tot dan toe had plaatsgevonden: Rockefeller Center. Veertien gigantische wolkenkrabbels werden met vier verdiepingen per dag uit de grond gestampt. Met als kers op de taart: het RCA-gebouw.
 
Een uit de grond gestampte stad
De mannen op de foto zijn de New Yorkers van die tijd. Het zijn afstammelingen van immigranten die de jaren daarvoor naar New York kwamen om de The American Dream te verwezenlijken. Deze krachtpatsers riskeerden iedere dag hun leven om de stad, die ooit begon als onopvallende handelshaven, om te toveren tot de multiculturele samenleving die het vandaag de dag is. New York staat symbool voor wat menselijke handen kunnen creëren. Voor deze zware, maar gewilde baan als ijzerwerker stonden arbeiders op een dikke wachtlijst. Er heerste grote werkloosheid en deze baan betaalde relatief goed. Iedereen die gestrekt naar beneden lazerde, zorgde weer voor een carrièresprong voor de eerstvolgende op de lijst. Gemiddeld stierf er één arbeider per tien afgeleverde verdiepingen.   
 
Een poserende PR-stunt
In die tijd klommen veel fotografen de bouwwerken op om de werkers te fotograferen. Lunch atop a skyscraper werd hoogstwaarschijnlijk geschoten ter promotie van Rockefeller Center, om woonruimte daar aan te prijzen en een stadscentrumgevoel te creëren. Een PR-stunt dus. Daardoor zijn er door de jaren heen diverse discussies ontstaan over de authenticiteit van de foto. Nee, Photoshop bestond toen nog niet, maar er kan wel gerommeld zijn met compositie en een vangnet onder de balk. De foto verscheen voor het eerst in de bijlage van The New York Herald Tribune op 2 oktober 1932. Om een beetje een beeld te krijgen: in dezelfde tijd stonden banken op instorten, lag Wall Street in crisis en was bijna een kwart van de bevolking werkloos.
 
Fotoschatkamer
Corbis is met meer dan twintig miljoen afbeeldingen één van de grootste fotodatabases allertijden. Het bedrijf bezit onder andere de originele negatieven van historische foto’s zoals van de maanlanding, Gandhi en Martin Luther King. In 1995 kocht Corbis de rechten van Lunch atop a skyscraper van het archief van United Press International. In hun bestand staat dat de fotograaf ‘onbekend’ is. In de jaren dertig was het normaal dat foto’s werden genomen door ‘werknemers’ van de krant en niet door een persoonlijk genoemde fotograaf. In 2001 kwam er nieuw bewijsmateriaal aan het licht. De familieleden van Charles Ebbets, die in 1932 chef fotografie werkte bij Rockefeller Centre, maakten zijn naam bekend. Ze presenteerden een grote afdruk van de foto én een foto van Charles, balancerend op een balk met een camera. Op dezelfde dag geschoten. Ondanks het feit dat er nog meer fotografen die dag actief waren, is hij waarschijnlijk ‘de ware’ geweest. Deze credits heeft hij te danken aan de foto van hem in actie die zijn familie in handen had.
 
De kracht van het beeld
Het beeld geeft een kijkje in de geschiedenis van NYC en hoe de stad tot stand is gekomen, met alle karakteristieke kenmerken van Manhattan zoals de Hudson River en Central Park. Door de jaren heen zijn er honderden mensen geweest die zichzelf bij Rockefeller Center meldden om aan te geven dat hun vader, oom, opa of doodgewaande achterbroer op die bewuste balk zat. Veel van hen zijn afstammelingen van immigranten uit Ierland, Scandinavië en Italië. Er zijn verschillende kleine dorpjes in Europa waar mensen claimen dat het hún dorpsbewoner was. De lokale kroegen gaan er lekker op.
 
Als hotdogs over de toonbank
Of het nou een geregisseerde foto is of niet, de kracht van de foto blijft sowieso overeind. Anno 2014 poseren alsnog duizenden toeristen op de 69e verdieping van het RCA-gebouw. De plek waar ooit deze helden hun bammetjes aten. De foto giert nog steeds als een Amerikaanse hotdog over de toonbank. Het beeld staat in ingelijst in Billy-kasten, siert borstkasten van in T-shirts gehulde toeristen en valt regelmatig als ansichtkaart op de deurmat van eenzame omaatjes. Een foto met onbekende types, gemaakt door niemand, en toch bezit van ons allemaal.  
 
Van 11 september 2014 tot en met 11 januari 2015 ga je met CJP-korting naar het Joods Historisch Museum en check je de Masterpieces from the Howard Greenberg Collection. Hier hangen honderdvijftig foto’s uit de privécollectie van de New Yorkse galeriehouder. Van beroemde werken van fotografen als Henri Cartier-Bresson, Edward Steichen en Robert Frank tot topstukken zoals Lunch atop a Skyscraper. Koop hier je kaarten.

Comments