Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
De lugubere levenslessen van Cronenberg
30 JUN 2014 • Door Martine Bakker • Meer blogs over Expo

De lugubere levenslessen van Cronenberg

EYE presenteert een tentoonstelling rond de Canadese David Cronenberg. Ondergetekende snijdt nog liever zelf – 127 hours stijl – haar eigen arm af, dan dat ze vrijwillig naar uitpuilende organen, monsterlijke insecten en ranzige aliens kijkt. Juist daarom lag er een enkeltje Amsterdam-Noord op m'n bureau om verslag te doen van deze horrortentoonstelling. Daar, tussen de muren van één van Amsterdams mooiste gebouwen, zijn cruciale levenslessen geleerd.
Lessen over potentiële doodsangsten die je te wachten staan
De expozaal van EYE staat vol special-effect attributen, foto’s van sets en nooit vertoonde pre-montage opnames. Het geheel is ruim opgezet. Er hangen filmposters met teksten als: ‘If you think you are not afraid of the dark. If you feel nothing can shock you. Shivers. Being terrified is just the beginning.’ De theatrale voice-over galmt bijna door je hoofd bij het lezen van dit soort kreten. Helaas, de antwoorden op deze vragen zijn tot nu toe allemaal ontkennend. En dan moet de expo nog beginnen. Net als de dinsdagmiddagdoodsangst die een schoon shirtje noodzakelijk maakte.
 
Lessen over hoofdmanipulatie door media, techniek en drugs
De rode draad van de expo is tevens het hoofdthema uit Cronenberg’s films: een transformatie van personages in lichaam en geest. Het bijzondere aan Cronenberg is dat zijn films ondanks de soms platte, smerige scenes, altijd een ethisch vraagstuk aansnijden. De wisselwerking tussen wetenschap, lichaam, geest en technologie klinkt fascinerend en dat is het ook. Cronenberg was heel vooruitstrevendheid voor zijn tijd. Zo leverde hij kritiek op het feit dat de media bepalen wat wij denken, schetste hij angstige situaties waarin technologie mensen vermoord in plaats van gemak biedt en stelde hij aan de kaak hoe overmatig gebruik van geestverruimende middelen je leven verwoest. 
 
Lessen over naaktslakken met een moordende seksdrive
Hoe vooruitstrevend Cronenberg zijn visie op technologie vertaalt naar beeld, zo plat zet hij de vrouw soms neer. Zo is er een clip uit de film Slither van een dame in een bad ligt. Heel sensueel, alsof vrouwen altijd erotisch een hand langs hun hals strijken als ze in het water liggen, ligt ze te poseren in het stilstaande water. Om vervolgens door een geslachtsdeelvormige worm te worden doodgepenetreerd. Dit is een verhaal over parasitaire naaktslakken die hun slachtoffers transformeren in kannibalistische zombies. Hilarisch, maar psychopathische naaktslakken die vrouwen tot de dood penetreren? Dat kan alleen uit een mannelijk brein komen. Lesson learned: voeten op de stop op het afvoerputje, mochten we ooit weer in een bad durven stappen.
 
Lessen over een virtuele realiteit
Voor een rustmomentje tijdens de expo kun je fijn een tijdje naar Jude Law kijken. In de film eXistenZ speelt hij samen met Jennifer Jason Leigh een spel waarbij het niet meer duidelijk is wat nou realiteit is en wat nou fake. Een verkenning van een virtual reality-wereld met een ingewikkelde verhaallijn rond (body)horror-sf-achtige insteek. Hier kun je even een pauze houden, om op adem te komen van al het geweld om je heen en om te beseffen of dat je nog met beide benen in de realiteit staat.
 
Lessen over het mislukken van transportaties en vruchtbaarheidschirurgie
Er zijn bizarre rekwisieten zoals kokhalsopwekkende vliegen uit de film The Fly. Het transformatie apparaat The Telepod uit dezelfde film was ook niet te missen. Collega Sara had voorafgaand aan de expo in geuren en kleuren (en met zorgwekkend enthousiasme) een scene uit The Fly beschreven. Iets met een aap die binnenstebuiten wordt getransporteerd. En hoe smerig dit is. Dankzij een nogal sterke visuele fantasie kwam dit weer even boven bij het zien van de machine. Intens. Verder bestudeerden wij een tijdje de chirurgische instrumenten uit de film Dead Ringers. Een ijzig psychologisch drama over een eeneiige tweeling, een actrice met vruchtbaarheidsproblemen en emotionele gynaecologen. Dan weet je dat.

Lessen over poseren met een monster
In een zijkamertje bestaat een mogelijkheid om te poseren met het monster van Naked Lunch. Geen idee wie dat is, maar op de foto met een replica uit een film is natuurlijk een kans die je moet grijpen. Hoe toegetakeld het poseerobject er ook uitziet. De film klinkt intrigerend. Het gaat over pratende anussen, gigantische kakkerlakken met een abnormale seksdrive en een sadistisch politie corps. What’s not to like.
 
Lessen over alternatieve maagbanden
Videodrome is een horror over het videobeeld als tumor van de samenleving, met stevige, profetische kritiek op de hedendaagse mediacultuur. In normale mensentaal: Videodrome laat zien dat de media grote groepen mensen manipuleren, dat zij de menselijke geest schaadt en hoe pervers beelden zijn die wij dagelijks op ons bordje krijgen. Zo is er ook een kostuum van Videodrome, waarbij een videoband wordt geabsorbeerd door een gleuf in een menselijke buik. Op een scherm is te volgen hoe dit eruit ziet in de film. Een maagband operatie is er niets bij. Positief: je eetlust verdwijnt waar je bij staat.  
 
Wat vonden we ervan. Juist door het zien van de uitgelichte rekwisieten en de geleerde lessen van Cronenberg over de maatschappij, wordt horror een meer te waarderen genre. Enerzijds ervaar je als horrorhater tijdens deze expo dat het allemaal nep is dus dat een kotsbakje écht niet nodig is. Anderzijds leer je over de wereld én tijdsgeest waarin de films zijn gemaakt. Naarmate de films recenter zijn, des te herkenbaarder zijn de angsten voor onze generatie. De angst transformeerde door de jaren heen van vrijwillige experimenten bij parapsychologen naar door seks geobsedeerde maniakken en van bloeddorstige engerds naar het gevaar van geblokkeerde gevoelens in het onderbewustzijn. Cronenberg waarschuwt de kijker door middel van goorheid en schrikmomenten voor hedendaagse technologische ontwikkelingen, de manipulatie van onze geest door de media en de kwetsbaarheid van de mens met al zijn tegenstrijdig- en eigenaardigheden. Niet slecht voor een dinsdagmiddag, zo’n psychologische realisatie. 

De expo van David Cronenberg is tot 14 september in EYE te zien. Wil jij na afloop je to-watch-list laten slinken? Tot 20 juli kun je in EYE met CJP-korting naar alle speelfilms en korte films van Cronenberg. Van The Fly tot Shivers en van A Dangerous Method tot Dead Ringers. Vergeet niet je horrorfobe vrienden mee te nemen, they will only be terrified at the beginning.

Comments

Gerelateerde kortingen

EYE Filmmuseum Amsterdam
€ 5,00 CJP-korting

EYE Filmmuseum Amsterdam

Alles wat je moet weten over film leer je hier