Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Museum van de maand: Het Dolhuys
24 FEB 2014 • Door Floris Visman • Meer blogs over Expo

Museum van de maand: Het Dolhuys

‘Wat te doen met iemand die schopt of bijt of naakt door de kou loopt, die in zichzelf snijdt of zwaait met een mes?’ Zo luidt een van de talloze teksten op de muur in museum Het Dolhuys in Haarlem. Vroeger werd zo iemand zonder pardon in een kleine donkere kamer opgesloten. Vanaf halverwege de zestiende eeuw was Het Dolhuys zo’n gekkenhuis. Een vergaarbak van mensen waar de Haarlemmers niet van wisten wat ze er mee aan moesten.  

Psychiatrische inrichtingen zijn tegenwoordig nog steeds geen pretje, maar vergeleken met vroeger valt het mee. Destijds werd je letterlijk aan de ketting gelegd in een hok met een houten krib en een poepdoos. Je kon alleen maar hopen dat je er ooit nog uit kwam. Het Dolhuys was een gruwelijke plaats om te zitten.  

Het ligt voor de hand om Het Dolhuys te zien als een museum dat alleen over de psychiatrische patiënt gaat. Als we er doorheen lopen is dat ook onze eerste indruk. Van de cellen tot electroshockapparatuur. Toch wil het museum meer dan dat zijn. ‘We hebben zo’n 45.000 bezoekers per jaar. Dan hoor je bij de kleintjes en dat is helemaal niet erg’, zegt huisfilosoof en wetenschappelijk medewerker Floris Mulder. ‘Toch willen we graag het eerste museum in nederland zijn dat over de geest van de mens gaat. Alles overkoepelend, dus niet alleen gekken maar de psyche in het algemeen.’  

Met de tijdelijke tentoonstelling Van God los? Je geest in balans is die toon gezet. De expo gaat niet zozeer over problemen met de geest, maar over spiritualiteit en andere manieren om geestelijk in balans te komen. Tegenover de leeglopende kerken de afgelopen decennia staat een run op bijvoorbeeld mindfulness, mediteren en yoga. Op een grote poster voor de expo prijkt het hoofd van Lucia Rijker, de voormalig kickbokser. Lucia, die overtuigend boeddhist is, werd geïnterviewd voor deze tentoonstelling. ‘Spiritualiteit is belangrijk om jezelf te ontwikkelen en te begrijpen’, zegt zij op de poster. De toon is gezet.  

In de zaal hangt werk van onder andere Davood Korachi. De Iranees groeide onder moeilijke omstandigheden: zijn familie was erg arm en hij moest al vanaf zijn zevende op het land werken. Hij verliet zijn familie al op zijn dertiende en dat tekende hem. Hij uitte zich door op vroege leeftijd de kwelgeesten in zijn hoofd op papier te zetten. De tekeningen die er hangen zijn van beesten en soms monsters die met heftige streken zijn getekend. Ze kijken allemaal verwilderd en hebben vaak een boze blik in de ogen. ‘Sinds hij tekent, is hij gelukkiger’, staat er als beschrijving bij een van zijn werken.

Achterin de zaal is een donkere ruimte. De vloer is bedekt met stro en op een groot scherm zijn mensen te zien die in alle rust knaagdieren aaien. Het moet een kamer met een therapeutische werking voorstellen en zo zou je dat ook op kunnen vatten. Behalve als je niet van knaagdieren houdt.  

Het vaste gedeelte van het museum is indrukwekkend. Zo kun je een aantal van de cellen bezoeken. Doe de deur achter je dicht als je in een van de cellen gaat staan. Een vrouwenstem zal je vertellen waarom ze in een inrichting zit. Ga een ruimte verder en je loopt tegen levensgrote poppen aan. Deze kunstwerken beelden beroemde mensen met psychiatrische problemen uit. Er staat bijvoorbeeld een pop met een hoed van stro in zijn hand en een zelfportret onder zijn arm. Je hebt de begeleidende tekst niet nodig om te zien dat dit Vincent van Gogh moet voorstellen.  

De zalen zijn soms schimmig en een beetje donker en de muren staan vol met teksten. In één ruimte is er zelfs alleen maar rood licht en staat er groot Eens gek, altijd gek op de muur gekalkt. De sfeer riekt naar die van een gekkenhuis. Ga naar Het Dolhuys en waan je gek voor een dag. Niet té gek, anders houden ze je misschien wel daar.

Comments