Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
'Ik word moe van normale boeken'
25 FEB 2014 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Lezen

'Ik word moe van normale boeken'

Op het eerste oog woont er een doodnormale student in de rommelige studentenkamer van Roelof Ten Napel (20). Een bed, bureau, Nintendo Gamecube, veel boeken en wat verdwaald gereedschap vechten om een plekje op zijn veertien vierkante meter. Maar als we een theesmaak uit mogen kiezen blijkt al dat Roelof niet van doorsnee houdt. 'Hier om de hoek is laatst een ecowinkel geopend. Ik wilde daar niet weg zonder iets te kopen, dus ik heb de raarste thee maar uit het schap getrokken. Ik hoop dat je choco-chili lekker vindt.'
De combinatie thee met chocola is bijna net zo gek als een wiskundestudent met een boekencontract bij een literaire uitgever. Hoe ben jij begonnen met schrijven? 
‘Als reactie tegen de leeslijst die ik met Nederlands te verduren kreeg. Het leek me leuk om juist niet te doen wat er in de literatuur al is gedaan. Ik vond literatuur an sich wel interessant, maar de kaders waarin het is vastgeroest niet. Literatuur is het enige taalgebied waar je volledig vrij met taal om kunt gaan, anders dan bijvoorbeeld in wetenschap of het nieuws. Of in ieder geval het kleine stukje waar je je eigen regels mag vaststellen. In de wiskunde is het natuurlijk bijna omgekeerd, die taal werkt zo goed juist omdat de regels zo star zijn dat iedereen zich ernaar voegt. Het is eigenlijk vreemder dat ik wiskunde ben gaan studeren, dan dat ik nu ‘schrijver’ ben. Van elk systeem dat zich vastzet in een bepaald patroon waar mensen blijkbaar tevreden mee zijn, word ik namelijk recalcitrant. Ik vind het prettig om daar dan iets mee te doen wat er enigszins tegenin gaat. Ik denk dat het schrijven is geworden, omdat ik dat blijkbaar kon. De Kunstbende is daar heel belangrijk in geweest.'

Hoezo?
‘Ik was al een paar keer met vrienden meegereisd naar Kunstbende-voorrondes. Ik vond het leuk dat je alles kunt uitproberen, maar dat het toch niet voor niks is. Het is gezellig, maar toch een grote wedstrijd. De eerste keer dat ik meedeed, had ik gedichten gemaakt van chatbox-berichten. Ik vond dat zelf erg grappig, maar het sloeg niet erg aan: ik kwam de voorrondes niet door. De tweede keer ben ik iets vroeger begonnen en nam ik mijn tekst serieuzer. Door de eerste keer wist ik beter wat ik wilde doen, daardoor ben ik overgestapt op proza. Kunstbende heeft ervoor gezorgd dat ik schrijven als een serieuze bezigheid zag en zelfverzekerd genoeg was om ook mee te doen aan Write Now, een schrijfwedstrijd voor literair talent tot 25 jaar. Beide keren dat ik daar aan meedeed won ik niet, maar in de eerste finale zat wel iemand in de jury van literair agentschap Sebes en van Gelderen die iets in me zag. Via Sebes en van Gelderen kwam ik terecht bij Atlas Contact.’ 

Hoe bedenk jij je verhalen? 
‘Inspiratie is een vaag begrip, maar ik denk dat je best veel invloed kunt hebben op de zaken waar je inspiratie vandaan haalt. Je omringt je, vrij willekeurig, met zaken die je interessant vindt. Dat geldt voor alles in je leven, niet alleen voor je boekenkast. Je vrienden, de buurt waar je woont, de sportclub waar je naartoe gaat: je probeert een plek te vinden waar je kunt aarden. Omdat je je omgeving zo hebt ingericht, overkomen de dingen die voor jou waardevol zijn je vanzelf. Door alles wat om je heen gebeurt, kan namelijk het kwartje vallen waardoor je weet: dit is hoe mijn tekst gaat werken. Daarom staat mijn kamer bijvoorbeeld vol met boeken. Op een gegeven moment herken je een patroon in al die vonkjes inspiratie die je van je omgeving krijgt en zie je het idee dat eigenlijk al in ergens in je hoofd zat. Ineens besef je wat de gemene deler is in de zaken waar je al geïnteresseerd in was.’

Wat maakt een tekst goed? 
'Waarschijnlijk is het een fout van mijn kant, maar ik word snel moe van ‘normale’ boeken. Als je veel leest, wen je aan hoe schrijvers taal inzetten om te bereiken wat ze willen. Daardoor kan literatuur een lege herhalingsoefening worden. Ik zie te veel wat een schrijver probeert te doen: het raakt me niet omdat ik zie hoe de schrijver probeert het me te laten raken. Van een schrijver wil ik dat hij me eerst ontwapent, van alle verwachtingen ontdoet, zodat hij daarna alle vrijheid heeft om met taal te doen wat hij wil. De lei moet even schoongemaakt worden. Al mijn favoriete boeken gaan in tegen wat je als lezer eist. Maar iets dat alleen maar breekt met een conventie is vermoeiend. Als je conventies breekt, maar een lezer toch op een heel basale manier kunt raken, ontroeren, heb je pas iets bereikt. Ik wil iets maken dat ik zou missen als het er niet meer was. Dat is wat mij betreft de enige maatstaf die ertoe doet.' 

Dat klinkt erg egoïstisch, alsof je alleen maar voor jezelf schrijft. 
‘Dat is het ook. Ik heb wel eens geprobeerd te schrijven vanuit wat mijn publiek misschien zou willen lezen, maar ik merkte dat ik het dan niet meer interessant vind en er niet volledig voor ga. Een verhaal moet waardevol zijn voor mezelf en dan ga ik er voor het gemak van uit dat anderen dat ook zullen zien. Volgens mij kun je niks waardevols maken als je je bezighoudt met een bepaald imago of trends. Alle randzaken moeten het raam uit. Het is dubbel: je maakt iets uit volledig egoïstisch oogpunt en daardoor wordt het iets dat tof is voor anderen om te lezen. Waar je wel mee moet oppassen, is dat het niet te persoonlijk wordt. Ik heb onder andere bij de Kunstbende mensen verhalen horen voorlezen die ze beter in een dagboek hadden kunnen schrijven. Het klinkt tegenstrijdig, maar je moet iets schrijven dat waardevol is voor jezelf, maar dat anderen als ze het lezen mee willen maken. Anders wordt het erg ongemakkelijk.' 

Je legt de lat nu wel hoog voor je debuut, we verwachten nu een boek dat met álle conventies breekt, wars is van trends en dat we tóch mee willen maken.
‘Mijn eerste boek is een verhalenbundel en ik heb inderdaad geprobeerd te zoeken naar wat men bij een bundel verwacht en daarvan af te wijken. Je kunt zo veel doen als je mensen meerdere verhalen tegelijkertijd geeft. De meest gangbare vorm is een overkoepelend thema, maar volgens mij kun je verder gaan. Wat gebeurt er als je twee verhalen naast elkaar afdrukt? Kun je motieven of zelfs hele zinnen hergebruiken in aparte verhalen? Over het tweede boek, een roman, wil ik nog niet te veel kwijt. Er zijn wat ideeën, maar die kunnen veranderen. Dat is ook met de verhalenbundel gebeurd. Ik had hem al af, maar toen ik het nog een keer las, bleek dat ik mezelf ontzettend aan het herhalen was. Van die originele bundel heb ik op drie of vier verhalen na alles weggegooid. Sindsdien heb ik de vuistregel dat het initiële idee iets moet zijn waarvan ik absoluut niet weet hoe ik het op moet schrijven. Zo voorkom ik dat ik niet weer hetzelfde trucje uithaal.’

Hoe leer je beter te schrijven? 
‘Je moet veel lezen om te begrijpen welke gereedschappen je als schrijver tot je beschikking hebt. Neem de boeken die blijkbaar iets met je doen en ga op zoek naar waarom het werkt. Als je eerst een reactie krijgt en daarna analyseert waarom je die kreeg, dan kun je kijken op welke manier je die hamer zelf neer kunt laten komen. Ik zoek persoonlijk niet naar schrijflessen op Google. Waarschijnlijk zijn er schrijvers die bepaalde technieken fantastisch uitleggen, maar je krijgt nooit een concreet voorbeeld van wanneer jij die precies in zou kunnen zetten. Ze geven je alleen een hamer.’

Heb je nog andere tips voor mensen die net als jij een boekendeal willen binnenslepen door aan Kunstbende mee te doen? 
‘Pik op de dag zelf zoveel mogelijk mee van andere optredens en maak eens een praatje met andere deelnemers. Zeker op de middelbare school zullen er niet veel mensen zijn die schrijven zo interessant vinden als jij en het kan erg prettig zijn om er eens met mensen over te praten die iets meer zeggen dat ‘oh, wat tof’ of ‘oh, wat ingewikkeld’. Er valt meer te winnen dan de hoofdprijs alleen.’

De choco-chilithee is op. Op de terugweg halen we bij de ecowinkel ook een doosje, want soms moet je breken met conventies om iets waardevols te vinden. Wil je zelf graag meedoen aan Kunstbende? Dat kan. De voorrondes zijn van maart t/m april, inschrijven doe je hier.

Comments

Gerelateerde kortingen

Kunstbende
1,50 CJP-korting

Kunstbende

€ 1,50 korting op de finale van Kunstbende