Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
IDFA: Het oude en nieuwe China
28 NOV 2013 • Door Arne van Terphoven • Meer blogs over Film

IDFA: Het oude en nieuwe China

China is een groot, mysterieus land met een turbulente geschiedenis. Het ligt ver weg en ze spreken er een onbegrijpelijke taal. Daarnaast is China ook, op termijn, de nieuwe baas van de wereld en een niet minder dan booming economie. De nieuwe tijd biedt kansen die lang niet voor mogelijk waren gehouden, maar de oude tijd is nog zeker niet helemaal afgeschud. Dat wordt bijzonder goed duidelijk in twee films met een Chinees onderwerp op het IDFA.

De eerste is Ai Weiwei – The Fake Case, de tweede As Time Goes By In Shanghai (ATGBIS). Beide films gaan over kunstenaars in China, maar de insteek is, wat je zegt, net iets anders. ATGBIS vertelt het verhaal van de Peace Hotel Band; een gezapig jazz-orkestje van grappige Chinese mannetjes met een gemiddelde leeftijd van, jawel, 80. Dertig jaar lang speelden ze iedere dag in de bar van het Peace Hotel. De enige plaats in Shanghai waar jazz toegestaan was en dat ook nog eens voor een zeer elitair gezelschap. Immers, de Culturele Revolutie verbood iedere vorm van Westers vermaak. De enige muziek die klonk waren de indoctrinerende partijliederen. Maar dat is verleden tijd de bandleden mogen hun grote liefde, jazz, voluit bezigen. Sterker, de groep gaat op tournee: ze worden uitgenodigd voor het North Sea Jazz festival in Nederland. ‘Bij die langneuzen, zoals ze het zelf zeggen.’

Nee, dan Ai Weiwei. De kunstenaar die wereldberoemd werd met het ontwerp van het Olympisch Stadion in Beijing. Maar nog beroemder is hij om zijn strijd tegen de sociale misstanden in China. Een strijd die hij in zijn gezicht teruggeslagen krijgt, want hij is een van de grote vijanden van het regime. The Fake Case volgt Ai Weiwei tijdens zijn huisarrest, na beschuldiging van belastingontduiking. Bijzonder, merkt een Amerikaanse vriend van de kunstenaar op: ‘Ze betalen in het communistische China helemaal geen belasting’.

ATGBIS is een warmbloedige en grappige film over een aantal lieve oude mannetjes met een gezamenlijk passie voor jazz en hun eigen band met het Oude China, met de modernste stad van de wereld als decor. Het levert grappige taferelen op (ruzie tijdens repetities, discussies over hoe ze zich moeten gedragen in Nederland) en zeer ontroerende momenten, wanneer ze spreken over het leven tijdens de culturele revolutie en de liefdes die daarbij verloren gingen. Er zit zelfs een soort spanningselement in. Namelijk het antwoord op de vraag: is de Peace Hotel Band eigenlijk een goede band? Eenmaal in Nederland wordt het helemaal mooi. Het is allemaal vrolijk en maf, tot een verslaggever in Nederland aan de mannen vraagt: jazz was toch verboden tijdens de revolutie? Was dat niet zwaar? Dan weten de bandleden ineens wat ze moeten zeggen: ‘Verboden? Zwaar? We zouden niet weten waar je het over hebt.’

Het is juist die schijnheiligheid en censuur waar Ai Weiwei tegen vecht. Vanuit huis, zoveel mogelijk online. Mits dat lukt: zijn naam is in China niet op internet te vinden en zijn woning niet op Google Maps. De film laat zien dat Ai weliswaar strijdvaardig is, maar dat het hem ook zwaar valt. Hij zucht en steunt, ijsbeert rond. Tijdens interviews is hij vaak kortaf en ergert zich aan de standpunten. Hij is niet onder de indruk dat hij wordt afgeluisterd en 24 uur per dag gevolgd. Sterker, het wordt een spel. Een van de hoogtepunten in de film is als Ai Weiwei twee undercoveragenten ontmaskert en hen gaat achtervolgen. Het is een kat en muisspel, pesterijen over en weer. Het is waanzinnig om te zien dat de kunstenaar alles wat hem overkomt gebruikt voor zijn werk, waardoor de boodschap alleen maar sterker en sterker wordt. De kijker voelt: op termijn zijn deze communistische restanten in deze tijd van communicatie onhoudbaar. Het is niet de vraag óf maar wanneer er een revolutie plaats zal vinden. Ai Weiwei zal zich dan wellicht zo voelen, als de bejaarde bandleden van de Peace Hotel Band op het podium van North Sea Jazz. Van ver gekomen, maar het wel gehaald.

Cijfer:
Ai Weiwei – The Fake Case: 7,5
As Time Goes By In Shanghai: 8-

Comments