Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
IDFA 2013: Viva Cuba Libre: Rap Is War
26 NOV 2013 • Door Harm Teunisse • Meer blogs over Film

IDFA 2013: Viva Cuba Libre: Rap Is War

Viva Cuba Libre: Rap is War
Regie: Jesse Acevedo (Cuba / VS, 74 minuten)
 
Waar gaat het over?
‘De revolutie is dood. Leve de revolutie.’ Bian (El B) en Aldo (El Aldeano) hebben cojones zo groot als hun spierballen en vormen met z’n tweeën Los Aldeanos, een mateloos populaire hip hop act in Cuba. Rap als ultieme protestmuziek. Zoals het misschien wel hoort. De jongens rappen in vlijmscherpe bewoording over de misstanden in hun land. Een levensgevaarlijke onderneming, aangezien Cuba nog steeds een totalitaire staat is, waar kritiek op het regime en haar ooit zo glorierijke revolutie absoluut niet wordt getolereerd.
 
Bian en Aldo hebben daar bot gezegd schijt aan en laten zich niet intimideren door de autoriteiten. Hun muziek verspreiden ze door zelf cd’tjes te branden en deze gratis uit te delen op straat en bij de zeldzame concerten die ze geven. Maar geld verdienen ze er niet mee. Wat ze doen vindt namelijk plaats in de underground van de Cubaanse jongerencultuur.
 
Heel af en toe kunnen ze ergens optreden, op het podium van een sympathisant, of andermans feestje. Nooit als headliner. Ze komen, spelen een nummer – als de stekker er niet na één verse al wordt uitgetrokken door de politie – en vertrekken weer. Als ze tenminste aankomen bij hun bestemming, want vervoer regelen in Cuba is zacht uitgedrukt een lastige opgave.

Maar waar ze ook komen, worden ze als helden onthaald. Hun fans zijn jong, ontevreden en bang. Heel bang. Stoere pubers die overal ter wereld tof lopen te doen voor een camera, wegen in Cuba hun woorden op een goudschaaltje. Ja, Los Aldeanos is te gek. En nee, het is geen makkelijk leven op het eiland. Maar wie daar verantwoordelijk voor is durven ze niet te benoemen. Daar praat je niet over.

De angst onder de bevolking is tastbaar. Niet onterecht, blijkt halverwege de film als we het verhaal horen van de gebroers Cruz, die op Kerstavond worden gearresteerd en veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf wegens het luisteren van de muziek van Los Aldeanos en het zwaaien van de Cubaanse vlag op hun veranda. 
 
Het meest confronterende beeld uit de film komt tijdens een reis naar een optreden, als Aldo met de crew in een dorpje voorbij de opgeknapte facades loopt en ze in een pisarme achterbuurt belanden waar de mensen werkelijk niks hebben, afgezien van drie planken en een stuk karton dat voor ‘huis’ moet doorgaan. Schrijnend is een understatement, en hun verhalen en het verdriet komen nog harder binnen dan de tracks van Los Aldeanos zelf.
 
Wat vonden we er van?
Viva Cuba Libre: Rap is War is een boeiend portret van twee jonge gasten die hip hop gebruiken waar het ooit in de Verenigde Staten mee begon: als protestmiddel tegen ongelijkheid en armoede. Regisseur Jesse Acevedo heeft bijna de gehele film in het geheim en met verborgen camera’s moeten draaien, omdat de Cubaanse regering onder geen beding mocht weten dat er een documentaire over Bian en Aldo werd gemaakt. Die aanpak wordt nog eens onderstreept aan het begin van de film en hoewel de makers en hoofdrolspelers zonder twijfel grote risico’s hebben gelopen tijdens de opnames, blijven we na Viva Cuba Libre: Rap is War toch met een aantal vragen zitten, die pas tijdens de Q&A na afloop worden beantwoord.
 
Hoe kan het bijvoorbeeld dat de gebroeders Cruz zo lang vast moeten zitten voor het beluisteren van Los Aldeanos, terwijl de twee artiesten zelf redelijk vrij kunnen opereren (met nadruk op ‘redelijk’), en na een onterechte arrestatie betrekkelijk snel op vrije voeten staan? Regisseur Acevedo verklaart na de film in theater Tuschinski dat Los Aldeanos ondertussen zo populair is, dat de autoriteiten ze wel iets meer speelruimte móeten geven. Ook omdat er vanuit Spanje een stevige lobby wordt gevoerd voor de twee artiesten. Dit wordt uit de documentaire niet helemaal duidelijk.

De film drijft op de strijdlustige muziek van Los Aldeanos, die oproepen tot een nieuwe revolutie. Als kijker kan je niet anders dan meegaan in die vibe, dankzij de vlotte montage, de Cubaanse sfeer en natuurlijk de opzwepende beats van twee muzikanten die wel eens aan de bakermat van een nieuwe revolutie op het eiland zouden kunnen staan. Hopelijk eentje die meer voorspoed brengt die van Fidel en Che Guevara’s uit 1959. Maar als we eerlijk zijn, biedt de documentaire wat dat betreft helaas weinig hoop.

Cijfer: 7

Draait nog op IDFA:
Woensdag 27 november, 17:30 – Melkweg, Rabozaal
Donderdag 28 november, 17:15 – Pathe de Munt, zaal 9
Vrijdag 29 november, 21:00 – Melkweg, Rabozaal
Zaterdag 30 november, 23:45 – Tuschinski, zaal 3

Comments

Win