Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Een open brief aan Jacob Derwig
05 NOV 2013 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Film

Een open brief aan Jacob Derwig

Beste Jacob, 
 
Je maakt je zorgen en dat begrijp ik. De hoofdrol in een van de meest geanticipeerde films van dit najaar brengt een bepaalde druk met zich mee. Je krijgt nu te horen wat Jan met de pet van Het Diner vindt, de verfilming van Herman Kochs succesvolle roman. Excuus, Herman Kochs zéér succesvolle roman. Nee, de succesvolste Nederlandse roman sinds jaren. Wat zeg ik; aller tijden! Het Diner sloeg met 33 vertalingen het oude record van De passievrucht, De aanslag en Het volgende verhaal (31 vertalingen) aan diggelen. Dat is niks vergeleken bij de zeventig vertalingen van Het achterhuis, maar ja: Anne Frank schreef geen roman.
 
Ik wil je niet nog zenuwachtiger maken dan je al bent, maar wist je dat 650.000 Nederlanders het boek al lazen en daar nog 350.000 buitenlandse lezers bovenop komen? Dat zijn bij elkaar meer dan één miljoen meningen over hoe de onsympathieke en agressieve hoofdpersoon Paul Lohman in elkaar steekt. Zoals je zelf zegt: ‘Mensen gaan iets verwachten, en de vraag is of ze dat wel of niet krijgen.’ Daar is geen speld tussen te krijgen.
 
Heb je trouwens al over nagedacht over hoe producent Eyeworks zijn nek heeft uitgestoken met deze film? Een regisseur zonder bekende naam uit het buitenland halen, ook al is het een naar Hollywood verkaste Nederlander, is een risico. Bovendien mag Menno Meyjes dan als scenarist mee hebben geschreven aan The Color Purple (Oprah’s doorbraakfilm uit 1985), voor Het Diner heeft hij pas drie niet echt geweldige films geregisseerd. Die internationale aanpak is ergens logisch. De verfilming van een boek dat internationaal zo succesvol is, kan bij voorbaat ook op buitenlandse aandacht rekenen. Dan is het slim om zo te filmen dat hij gemakkelijk te exporteren valt, zonder dat voor de binnenlandse markt het Nederlandse karakter verloren gaat. In dat opzicht kun je je geen betere regisseur wensen dan Menno, maar men gaat in ieder geval niet voor hem een kaartje kopen.
 
Ik maakte me ook zorgen. Niet vanwege Menno, maar vanwege de trailer. Waar ik me een oud, chique en vrijstaand restaurant in een park/bosrijke omgeving voorstelde, zet Menno het eetgezelschap neer in een glazen yuppenkiet met uitzicht op, zucht, Amsterdam. Alsof je naar een tweedehands set van Loft zit te kijken. Ik hoopte op een rustig gemonteerd, maar van onderhuidse spanning zinderend, gesprek aan een tafel. Maar in de trailer krijg je een dikke actiethriller met flitsende cuts voorgeschoteld. Het is nog maar een kleine stap naar de dreunende misthoorns uit Krzysztofs derde symfonie (bekend van Shutter Island en elke thrillertrailer nadien). In mijn ogen niet ‘des Kochs’. Bovendien blijkt in de trailer al dat Menno zich heeft gewaagd aan een lastig stijlmiddel: het doorbreken van de vierde muur. Hij laat je recht in de camera praten. Dat kan werken, maar het publiek wordt zo heel bewust dat ze naar een film zitten te kijken en dat wordt al snel too much in een serieuze film. Kortom: ik verwachtte iets en kreeg dat niet.
 
Wat ik wel kreeg, is een film die trouw blijft aan de teksten in het boek, maar er qua verhaal op bepaalde punten ook sterk vanaf wijkt. Dat werkt. Ik heb niet 87 minuten verveeld naar een tafel zitten kijken. We mogen af en toe naar buiten en zelfs even met je mee het huis van Paul in. Paul vindt Serges vrouw Babette (Kim van Kooten) wel geil in het boek, maar de scène dat zij hem op het herentoilet probeert te verleiden tot een wekelijkse seksafspraak heeft Koch nooit geschreven. Menno maakt de verhoudingen sneller duidelijk dan Herman, hij heeft immers minder tijd, maar hij zorgt er wel voor dat hij álle essentiële zaken bespreekt.

Bovenal kreeg ik een film waarin door alle acteurs zeer sterk geacteerd wordt. Wat mij betreft kan Daan Schuurmans zó de politiek in. De gerant die het in het boek flink moet ontgelden, krijgt er van jou ook in de film op heerlijke wijze van langs. Met zijn priemende pink. In zijn groene pak. De zenuwtrekjes rond ogen, het bijten op lippen, de onderlinge blikken tussen Thekla Reuten (Pauls vrouw Claire) en jijzelf zetten heel subtiel precies de onderhuids zinderende spanning neer waarvan ik hoopte dat hij op film te vangen zou zijn. Goedgeplaatste geluidseffecten van etende mensen doen de rest.

Je hoeft je geen zorgen te maken. Herman Koch is er zelf duidelijk blij mee en dat is terecht. Het Diner is geworden wat het moest zijn: een film die ook voor mensen die het plot al kennen uit het boek nog spannend en onderhoudend is, met fijne zwartgallige humor.

Hartelijke groet,

Comments