Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
'We zijn officieel de negende kunstvorm'
08 AUG 2013 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Lezen

'We zijn officieel de negende kunstvorm'

Voordat we Herman (Jan, Jans en de kinderen, Donald Duck en Dirkjan) belden, hebben we contact gehad met Jean-Marc van Tol. Die naam ken je waarschijnlijk wel van Fokke en Sukke. Jean-Marc is een van de tekenaars die zwaar heeft gelobbyd bij toenmalig minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (en tevens stripliefhebber) Ronald Plasterk om de Marten Toonderprijs van de grond te krijgen. Jean-Marc vertelde ons zo teleurgesteld en ‘verbitterd’ te zijn over het afschaffen van de prijs dat hij er absoluut niet over wil praten. Als we uitleggen dat we in deze blog juist het beeldverhaal willen vieren, met voorbeelden uit ons nationale striperfgoed, zegt hij zelfs ‘niet meer te geloven in een toekomst voor de strip’ en wijst ons vervolgens door naar Herman, die naast tekenaar en tekstschrijver van strips ook bestuurslid van de Beroepsorganisatie Nederlandse Striptekenaars is. 

Hoe erg is het eigenlijk dat de Marten Toonderprijs is afgeschaft?
‘Wat Jean-Marc en Hanco Kolk (Meccano) voor elkaar hebben gekregen, is dat er eindelijk een prestigieuze stripprijs was. Alle andere kunstvormen hebben wel zo’n prijs, met een fiks geldbedrag en alles erop en eraan. De PC Hooftprijs et cetera. Het gaf ons als striptekenaars het gevoel dat we eindelijk ook voor vol aan werden gezien. We hoorden er even bij. Dat die erkenning nu wegvalt is jammer, zeker omdat het op een gemakkelijke manier is afgedaan. (Volgens Stripschrift.nl werd de financiering van de prijs werd van fonds naar fonds geschoven, tot het een stille dood stierf. -red.). Blijkbaar kan zoiets afhangen van één beleidspersoon (Ronald Plasterk, - red.) of zo'n prijs blijft bestaan of niet.’

Je vergelijkt strips net met ‘andere kunstvormen’. Is het kunst?
‘Ja, zeker. We zijn volgens mij officieel* ‘de negende kunstvorm’. Je hebt ballet, schilderkunst, tekenkunst, beeldhouwkunst enzovoorts en striptekenen wordt ook wel de negende kunst genoemd.’

Maar het is toch vooral kindervermaak?
‘Met name in Nederland wordt het zo gezien, maar in Frankrijk, Amerika en Japan is het heel normaal voor volwassenen om strips te lezen of te verzamelen. Ik weet niet zo goed waarom dat hier niet zo is, op de een of andere manier is dat ingesleten in de cultuur. Als je oud genoeg bent, moet je dikke boeken van Mulisch gaan lezen of iets dergelijks.’

Jean-Marc gelooft niet meer in een toekomst voor de Nederlandse strip. Eén van de redenen die hij daarvoor gaf was dat stripboeken nog slechts 0.5% van boekverkoop voor hun rekening nemen. 
‘Ja, en dat zijn dan ook nog voornamelijk Suske en Wiskes.’

‘Ook nog’?
Net als in de boekenwereld heb je natuurlijk verschil tussen de Dan Browns, publiekstrekkers als Suske en Wiske, Kuifje, Lucky Luke, en wat tegenwoordig de ‘graphic novel’ heet. Die laatste zou je literair kunnen noemen. Als je Suske en Wiske leest, stap je niet zo snel over op Stad van Klei van Milan Hulsing. Dat is een heel ander soort thematiek en tekenstijl. Je moet het zo zien: alle genres die bij boeken of film voorkomen, bestaan ook in strips. Suske en Wiske is zo bezien comedy en bijvoorbeeld Stad van Klei is arthouse.’

Is dat wat je bedoelt met de stempel op je website ‘Strip. Het meest veelzijdige stukje lees. Strip.’?
‘Ik zet die bij mensen op stripbeurzen in hun boek als ze iets gesigneerd willen hebben. En ja, ik meen dat echt. Als je een boodschap wil overbrengen, een verhaal wil vertellen, is strip altijd een mogelijkheid. Daar mag ik de mensen graag op wijzen. Ik snap ook niet waarom in romans nooit illustraties staan. Nou ja, het is waarschijnlijk te duur. Maar een afbeelding zegt meer dan duizend woorden, dus waarom zet je niet gewoon even een kaartje in je boek als het over een bepaald gebied gaat?’   

Om even terug te komen op dat boekverkooppercentage: hoe gaat het nu met de Nederlandse strip?
‘Dat vind ik moeilijk te zeggen omdat ik veel negatieve verhalen hoor, maar ze zelf niet meemaak. Wat ik wel weet is dat strips afhankelijk zijn van een publicatiemedium. Met kranten en tijdschriften gaat het op dit moment heel erg slecht. Strips zijn vrij duur om te maken en worden dus geschrapt of kunstenaars moeten tegen heel lage tarieven werken. Daarnaast verdwijnen er gewoon tijdschriften. De strips die ik zie van mensen zijn over het algemeen prachtig, van goede kwaliteit, maar het ontbreekt aan een medium. Dat merk ik toch ook wel; er liggen nog drie á vier ideeën op de plank die ik niet kwijt kan.’

Zijn ‘wij’ eigenlijk een beetje goed in strips?
‘We hebben in Nederland heel aardige stripmakers. Maar als je soms strips uit het buitenland ziet, denk je: dit kunnen wij niet. De reden is simpel, we zijn met te weinig. Bij de Beroepsvereniging Nederlandse Stripmakers zijn honderd man aangesloten en dan heb je ze bijna allemaal wel. Ik schat dat er maximaal tweehonderd stripmakers zijn in Nederland. In de striplanden die ik eerder al noemde, Frankrijk, Amerika, Japan, is het veel meer massacultuur. Strips maken wordt daar dus ook echt als carrière gezien.’

Ok, dan zijn we nu op het punt aangekomen waarop je Nederlandse makers mag eren. Wat zijn de belangrijke strips in ons culturele erfgoed?
‘Dat kun je eigenlijk beter aan het Stripschap (de in 1967 opgerichte vereniging van stripliefhebbers, -red.) vragen, die bewaken dat vrij nauwgezet. Zij zullen waarschijnlijk zeggen Olivier B. Bommel, Paulus de Boskabouter en Kapitein Rob. Maar wat mij betreft moet je Jan, Jans en de kinderen en De familie Doorzon ook niet uitvlakken. Die geven allebei goed het tijdsbeeld weer. En Dirkjan hoort er inmiddels ook wel bij. Als ik als museum op zoek was naar bijzondere stukken, dan zou ik de allereerste kaboutergrap van Dirkjan in mijn collectie willen hebben.’  

Wat is jouw persoonlijke favoriet?
‘Zonder twijfel Sigmund van Peter de Wit. Peter heeft gewoon geen slechte dagen, zowel qua tekeningen als grappen. Een echte kunstenaar.’

Als jij nog één Marten Toonderprijs mocht uitreiken, aan wie zou je hem dan geven?
‘Nou, eigenlijk hebben we met Jan Kruis, Peter Pontiac en Joost Swarte de volle breedte van het spectrum gehad. Jan is een echte publiekstekenaar, Joost een literair-artistieke tekenaar en Peter zit heel erg in de underground. Als je het zo bekijkt, is dit een mooi moment om te stoppen. Maar Dick Matena zou hem dan nog moeten krijgen vind ik. Hij is bekend van zijn literaire verstrippingen: De Avonden, Kort Amerikaans, Kaas. Zijn autonome werk is echter minstens zo goed, het is een alleskunner. Dick mag hem nog hebben, maar daarna weet ik het ook even niet meer.’   
 
*Wij konden geen goede definitie van de verschillende kunstvormen vinden. De negen kunstvormen zijn ‘officieel’ (volgens wikipedia):  beeldende kunst, theater, muziek, dans, architectuur, mengkunst, literatuur en jawel: strip. De overheid maakt in haar kunst- en cultuurbeleid echter onderscheid tussen muziek, theater, dans, beeldende kunst, film, letteren, architectuur, design en nieuwe media.

Comments

Gerelateerde kortingen

Polare (voorheen De Slegte)
CJP-korting

Polare (voorheen De Slegte)

10% korting bij Polare