Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Prachtige portretten
08 AUG 2013 • Door Willemijn Kruijssen • Meer blogs over Expo

Prachtige portretten

Het Frans Halsmuseum bestaat honderd jaar en dat moet gevierd. In dependance De Hallen doen ze dat met de tentoonstelling Vereeuwigd 1913-2013 - In het voetspoor van Frans Hals. De expo is opgedeeld in thema’s gebaseerd op het soort portretten dat Frans Hals, de beroemde Haarlemse kunstenaar uit de zeventiende eeuw, ook schilderde: jeugd (kinderportretten), liefde (man en vrouw), zorg (ouder en kind), vrouwen (van dames tot diva’s), geest (schrijvers en denkers), ik (zelfportretten), collega’s (kunstenaarsportretten), samen (groepsportretten), maskers (de verklede mens) en anders (aan de rand van de samenleving). Een korte rondleiding.

Jan Sluijters
Bij binnenkomst in de tentoonstellingsruimte vallen direct twee schilderijen op. Liesje (1926, klik op 'bekijk meer foto's') en Liesje is jarig (1929). Later komen we het meisje nog een keer tegen: met haar moeder, broer en zus in De geboorte van Liesje (1924). Haar vader Jan Sluijters schilderde zijn jongste dochter vaak, vertelt conservator Antoon Erftemeijer. Hij stelde de expositie samen en geeft CJP een rondleiding. Jan Sluijters was in zijn tijd een moderne kunstenaar; hij schilderde met felle kleuren, feestelijk en sprekend.

Jan Toorop, Charley Toorop en Edgar Fernhout
Drie generaties succesvolle portrettisten die hun stempel hebben gedrukt op de Nederlandse kunstwereld zijn Jan Toorop, Charley Toorop en Edgar Fernhout. Vader, dochter, kleinzoon. Drie verschillende stempels: Jan was een vrome katholiek. In 1919 maakt hij met krijt en potlood het verfijnde en sierlijke portret Barones Schimmelpenninck van der Oije (Jeanne Françoise Chassagnard). Hij zocht naar diepgang in de mensen. ‘Als hij ze te plat vond, weigerde hij die te portretteren’, vertelt Erftemeijer. Een heel andere sfeer roept het Zelfportret met zwarte hoed en voile van dochter Charley op, dat zij in de Tweede Wereldoorlog maakte. Grote, indringende ogen staren je aan. Treurig, in zichzelf gekeerd. Voor Charley was het portret het ultieme middel om haar eigen gevoelsleven en dat van anderen uit te drukken. Edgar maakte in 1958 het portret Simon Vestdijk (de schrijver). Dit is nog figuratief. Niet veel later maakte Edgar alleen nog abstracte kunst. 

Kees van Dongen
Zodra je vanaf de trap in de volgende ruimte terechtkomt, kun je niet níet naar haar kijken. Je blik wordt vanzelf naar het portret Anna de Noailles (1931, hier rechts) toegetrokken. Niet zo gek, want het is geschilderd door Kees van Dongen. Hij is één van Nederlands beste kunstenaars. In zijn tijd werd hij al vergeleken met Frans Hals en Rembrandt. Van Dongen was naar Parijs geëmigreerd en de topper in de beau monde. Iedereen die iets voorstelde liet zich door hem schilderen. Over de vrouwen die hij schilderde zei hij: ‘Ik ken van al die vrouwen hun levensgeschiedenis en die is zoo dieptragisch. […] Ik kan niets anders doen dan die vrouwen met harde kleuren schilderen, misschien doe ik het om zodoende de felheid van hun leven weer te geven?’

Koos Breukel en Rineke Dijkstra
Dat de fotografie als kunstvorm een grote ontwikkeling heeft doorgemaakt, blijkt wel uit opmerkingen van Charley Toorop en Paul Citroen die te lezen zijn in de catalogus. ‘Een foto geeft niet meer dan een moment, maar in een goed geschilderd portret herken je iemand in al zijn uitdrukkingen’, zei de eerste. Paul Citroen: ‘Je neemt een toestel, kijkt door de zoeker en drukt op de knop’. Maar kijk dan eens naar het vertederende en indringende portret Arno Nollen en vader gemaakt door de hedendaagse fotograaf Koos Breukel. De kwetsbare oude man, leunend op de schouder van zijn zoon. Rollen zijn omgedraaid en beiden beseffen dat. Dit is toch meer dan een moment? Of kijk dan naar het werk van Rineke Dijkstra. ‘Zij is beroemd vanwege de concentratie in haar werk. Ze zoekt uitgebreid naar het model en naar de omgeving. Het zijn geen snelle kiekjes’, vertelt Antoon. ‘De eenvoud, authentieke blik van iemand, niet gespannen aan het poseren.’

Comments

Win
Vereeuwigd in de Hallen