Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Francis Ford Coppola? Onrendabel.
04 JUL 2013 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Film

Francis Ford Coppola? Onrendabel.

Er staan maar liefst zes films op het programma van Previously Unreleased dit jaar: The Loneliest Planet (vanaf 4 juli), Twilight Portrait (11 juli), Tetro (GECANCELD, 18 juli), Stateless Things (1 augustus), Aquí y allá (8 augustus) en Museum Hours (15 augustus). Alle zes zullen ze minstens een week lang elke avond draaien. Deze films zijn goed, daar kun je van op aan. Ze wonnen prijzen voor beste acteur of regie op toonaangevende festivals, kregen vijfsterrenrecensies in The Guardian en er zit zelfs een film van Francis Ford Coppola tussen. Maar hoe kan het nou dat deze films nooit bij ons in de bioscoop hebben gedraaid? René Wolf, de programmeur van Previously Unreleased, neemt de films onder de loep en legt het ons uit.

The Loneliest Planet (Julia Loktev, 2011)
Waar gaat het over? 
'Over een jong stel dat onder leiding van een gids door een lastig gebied in Georgië backpackt. Je ziet hun vakantie, ze praten wat met elkaar en de gids. Veel meer is het op zich niet. Maar op een gegeven moment gebeurt er één klein dingetje dat alles helemaal op zijn kop zet.' 

Waarom heeft deze film nooit de Nederlandse bioscoop gehaald?

'Dat heeft mij ook echt verbaasd. De kopers zijn waarschijnlijk afgeschrikt door de traagheid. Aan de oppervlakte gebeurt er misschien niet veel, maar daaronder wel. Twee uur naar Gael Garciá Bernal (Y tu mammá también, Babel, -red.) kijken is ook geen straf. Commerciële films blijven soms op de plank liggen omdat de studio dat van bovenaf bepaalt. Als iets in België, of zelfs al in Amerika, flopt, dan wordt de Nederlandse release soms gecanceld. Dat scheelt kosten. Vrij veel films worden op scriptbasis aangekocht. Dan weet je dus helemaal niet hoe het uiteindelijk wordt. Verder is het een spel van vraag en aanbod. Soms wordt er te veel gevraagd of willen kopers te weinig bieden.'

Waarom is dat in dit geval zonde?

'Film is een visuele kunstvorm en ik vind The Loneliest Planet daar een heel goed voorbeeld van. Het is een héél gedurfde film. Als je even niet oplet, dan kun je het allesbepalende moment al gemist hebben. Het is bijna een les in goed kijken. Er zijn niet veel makers die zo'n gok durven nemen.' 

Twilight Portrait (Angelina Nikonova , 2011)
Waar gaat het over? 

'Het is een heel heftige, rauw-realistische film over een samenleving met een behoorlijk laag moreel peil: het huidige Rusland. In Moskou wordt een vrouw bruut verkracht door drie politieagenten. Ze neemt vervolgens op onorthodoxe wijze wraak op één van hen, door hem te temmen met haar liefde in plaats van geweld.'

Waarom heeft deze film nooit de Nederlandse bioscoop gehaald?

'Een aantal distributeurs zullen zijn teruggeschrokken door de keuzes van de hoofdpersoon. Daarbij verschijnen er niet veel Russische films in de Nederlandse bioscoop, ze produceren vaak voor hun eigen markt en staan daardoor niet heel hoog in aanzien. Er wordt een heel simpele berekening gemaakt en men heeft gewoon gedacht 'dit verdienen we nooit terug'. Naast de aankoop moet je ook investeren in een Nederlandse vertaling, ondertiteling, publiciteit et cetera. Dat betekent dat je al gauw vijf- tot tienduizend kaartjes moet verkopen. Wat in dit specifieke geval ook aan de hand is: zelfs als hij aangekocht was, zouden sommige bioscopen hem op morele gronden wellicht niet willen draaien.' 

Waarom is dat zonde?

'Het is een heel indrukwekkende film, die mooi het morele verval in Rusland in beeld brengt. Bij vertoningen merkte ik dat mensen héél veel moeite hadden met de keuze van de regisseur om de hoofdpersoon op deze manier wraak te laten nemen. Sowieso is dat een weergaloze acteerprestatie. Deze film heeft niet voor niks de prijs voor Beste Acteur (Stockholm Film Festival) en Beste Regie (Reykjavik Film Festival) gewonnen. Het is een controversiële film, maar wel een die de moeite waard is.'

Tetro (Francis Ford Coppola, 2009)
Waar gaat het over? 
'Een Italiaanse jongen bezoekt zijn broer Tetro (Vincent Gallo) in Buenos Aires. Tetro is een gemankeerde schrijver, letterlijk, die ooit geniaal was en totaal bezeten van zijn toneelstuk. De broers hebben elkaar jarenlang niet gezien, wat alles te maken heeft met de familiebanden en dan met name met hun egocentrische vader, een wereldberoemde dirigent. Als de jongere broer het toneelstuk van Tetro vindt, komt hun gedeelde verleden weer naar boven.'

Waarom heeft deze film nooit de Nederlandse bioscoop gehaald?

'Eerlijk gezegd weten we zelf nog niet eens 100% zeker of we hem nu mogen draaien. (De vertoning in EYE is inderdaad tot nader order uitgesteld, waarschijnlijk zal hij ooit nog draaien, maar niet meer in het kader van Previously Unreleased, -red., 16 juli.) De jurist van de verkoper meldde hem dat hij de film eigenlijk niet had mogen verkopen. Maar goed. Van deze film is het natuurlijk extra raar dat-ie niet is aangekocht. Francis Ford Coppola (je weet wel, van The Godfather en Apocalypse Now, red.) is een grote naam en Tetro was de openingsfilm van de Quinzaine (wiki) in Cannes. Hij hing zelfs tegen de officiële selectie aan van het grote filmfestival in Cannes. Vincent Gallo is ook geen kleine acteur. Tetro heeft zelfs goede recensies gekregen in Nederland. Desondanks schopte hij het nooit verder dan drie of vier vertoningen op het IFFR. Ik denk dat in dit geval de vraagprijs in Cannes te hoog was, juist doordat het zo'n veelbelovende titel is. Hij is later wel door vrij kleine distributeurs uitgebracht in de UK, Zwitserland en Scandinavië, dus ze zijn snel gezakt met de prijs. Kennelijk waren de Nederlanders toen weer met andere films bezig.'

Waarom is het zonde?

'ik vind dat elke Coppola de moeite waard is om gezien te worden, zijn werk is altijd interessant. Niet iedereen hoeft het een meesterwerk te vinden, maar wel op zijn minst de kans krijgen om zelf een oordeel te vellen.'

Stateless Things (Kim Kyung-Mook, 2011)
Waar gaat het over? 
'Over twee illegale immigranten in Zuid-Korea. De een komt uit Noord-Korea en de ander is een Chinees meisje van Koreaanse afkomst. Ze proberen zich staande te houden, maar hebben een heleboel problemen omdat ze aan de onderkant van de sociale ladder zitten. Iemand beschreef het ooit als 'een Dardenne (wiki) in Zuid-Korea': handheld camera, een sociaal probleem dat wordt aangekaart, veel aandacht voor de handelingen.'   

Waarom heeft deze film nooit de Nederlandse bioscoop gehaald?

'Dit is een klein pareltje, maar met de nadruk op 'klein'. Bij deze film kun je er als koper zeker van zijn dat je je investering nooit terugkrijgt. Dit soort films haalt maximaal tweeduizend bezoekers in Nederland. Er zitten geen bekende acteurs in, de regisseur is onbekend en Nederland heeft weinig ervaring met Zuid-Koreaanse films. Zelfs een grote naam uit Zuid Korea, Kim Ki-Duk, trekt hier weinig publiek. Het is jammer, maar zo werkt het nu eenmaal. Als een film geen bekende handvatten heeft, moet een distributeur flink in publiciteit investeren, waardoor het nog lastiger wordt om de kosten terug te verdienen. Een distributeur kan natuurlijk altijd verrast worden door de bezoekersaantallen van een film, in positieve of negatieve zin, maar iemand met een beetje ervaring zal deze film nooit aankopen. Het zou een behoorlijk filantropische daad zijn.'

Waarom is dat zonde?

'Ik zag deze film voor het eerst op het IFFR. Hij was daar niet opvallend aanwezig, zat bijvoorbeeld niet in de Tiger-competitie, maar de mensen die hem gezien hadden, waren heel erg enthousiast. Stilistisch is het bijzonder en er gebeurt veel in beeld. Film is ook een blik op een andere wereld. Stateless Things laat een land en problemen zien waar je weinig weet van hebt en daardoor krijg je bijzondere, nieuwe inzichten. Previously Unreleased heeft wat mij betreft ook een signalerende functie. Deze film is hartstikke mooi en de regisseur moet daarom in de gaten gehouden worden.' 

Aquí y allá (Antonio Méndez Esparza, 2012)
Waar gaat het over? 
'Een vader keert na een werkperiode in Amerika terug naar zijn geboortedorp in Mexico en zijn vrouw en kinderen, die jarenlang zonder hem hebben geleefd.' 

Waarom heeft deze film nooit de Nederlandse bioscoop gehaald?

'Dit is een kleine film: geen bekende acteurs en een nieuwkomer als regisseur. Maar hij heeft veel prijzen gewonnen, waaronder de Grote Prijs in de Semaine de la Critique in Cannes vorig jaar (de prijs voor beginnende regisseurs, -red., wiki). Hij viel daar echt op. Dat vergroot in principe de potentiële doelgroep, maar het schrikt kopers gek genoeg ook af. De prijs voor een film stijgt immers als hij prijzen wint en bij deze zullen veel mensen gedacht hebben: nu zal hij zeker niet meer betaalbaar genoeg zijn om rendabel te kunnen zijn.'

Waarom is dat zonde?

'Aqui y allá heeft niet voor niks al die prijzen gewonnen; het is een goed verteld verhaal. Hij past perfect in het rijtje kleine opvallende films uit Zuid-Amerikaanse landen, zoals het Colombiaanse Los viajes del viento of Historiás (que só existem quando lembradas) uit Brazilië.'

Museum Hours
Waar gaat het over? 
'Een suppoost bij het Weense kunsthistorisch museum en een Canadese vrouw die onverwachts langere tijd in Wenen is, omdat haar nicht in het ziekenhuis ligt. Er bloeit een vriendschap op tussen twee mensen die elkaar onder andere omstandigheden waarschijnlijk geen blik waardig hadden gegund. Tegelijkertijd kun je een blik werpen op de bijzondere collectie van het museum, omdat de film zich daar voor het grootste deel afspeelt.'

Waarom heeft deze film nooit de Nederlandse bioscoop gehaald?

'Bij deze snap ik het denk ik nog wel het minst van allemaal. Hij lijkt een beetje op Russian Ark, een film waarbij men met een handheld-camera door de Hermitage in Sint Petersburg liep. Dat was een groot succes en als deze film een fractie van dat bezoekersaantal haalt, mag een distributeur al heel tevreden zijn. Er is een grote groep mensen die wel eens binnen wil kijken in het Kunsthistorisch Museum in Wenen en ik denk dat er ook veel mensen benieuwd zijn naar de belevingswereld van zo'n suppoost. Museum Hours is net vorige week in een heel kleine oplage uitgebracht in Amerika en is daar een onverwacht groot succes. Ik verwacht dat dat ook hier gaat gebeuren, daarom hebben we hem ook als laatste geprogrammeerd. Dan kan hij eventueel langer blijven draaien. De reden dat hij op de plank is blijven liggen, is denk ik dat niet zo veel aankopers hem hebben gezien. Museum Hours ging in première op Locarno en daar gaan toch minder mensen heen dan Cannes, Venetië, Berlijn of Toronto.'

Waarom is dat zonde?

'Het is een bijzonder portretje, zowel qua vorm als inhoud. Een kpareltje, met de potentie om heel veel mensen te bereiken.'

Het is een deprimerende gedachte: geld is ook in de wereld van de filmkunst allesbepalend. Zelfs als de financiering van je film rond, of nee, de hele film al af is, kan het allemaal voor niets zijn geweest. Aan de andere kant betekent het voor ons als publiek dat er blijkbaar nog een hele onontdekte wereld aan prachtfilms is. Op naar Eye dus voor al deze onontdekte parels, wie weet kun je ze nooit meer zien!

Comments

Gerelateerde kortingen

EYE Filmmuseum Amsterdam
€ 5,00 CJP-korting

EYE Filmmuseum Amsterdam

Alles wat je moet weten over film leer je hier