Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Wat je nog niet weet over Van Gogh
23 MEI 2013 • Door Willemijn Kruijssen • Meer blogs over Expo

Wat je nog niet weet over Van Gogh

1. Vincent van Gogh werkte planmatig
‘Door films en series over het leven van Vincent is het idee ontstaan dat hij instinctief en vanuit heftige emoties verf op het doek smeet. Maar dat beeld moeten we echt nuanceren: hij werkte juist heel planmatig. Vincent is autodidact. Hij leerde zichzelf anatomie en perspectief. Vervolgens ging hij pas aan het werk met kleur. In Parijs experimenteerde hij bijvoorbeeld met verschillende kleuren wol, zoals je kunt zien in het kistje met bolletjes wol naast het schilderij Kweeperen, citroenen, peren en druiven.’
 
2. Hij werkte niet geïsoleerd
‘Al vanaf het begin in 1881, werkte hij samen met andere kunstenaars. In de tentoonstelling zijn twee werken van Nuenense wevers te zien: de ene van Van Gogh, de andere van Anthon van Rappard. Uit onderzoek is gebleken dat zij hetzelfde doek gebruikten, maar niet dezelfde verf. Ook zijn er twee zelfportretten van Paul Gauguin en Emile Bernard, beide met een portret van de ander op de achtergrond. Het was Vincents idee om dat te doen. Hij droomde van een soort broederschap van kunstenaars.’
 
3. Vincent hergebruikte heel veel van zijn doeken
‘Onder de Van Goghs zitten nóg meer Van Goghs. Over het Stilleven met akkerbloemen en rozen, dat in bruikleen is van het Kröller-Müllermuseum, bestond lange tijd twijfel of het een Van Gogh was. Na röntgenonderzoek bleek dat er twee worstelaars onder het doek staan. We wisten dat Van Gogh in zijn Antwerpse tijd worstelaars had geschilderd, maar we hadden dat schilderij nooit kunnen achterhalen.’
  1111
4. Van Gogh had niet zoveel gevoel voor ruimtewerking
‘Van Gogh heeft nog heel lange tijd hulpmiddelen gebruikt, zoals een perspectiefraam. Voor landschappen is dat nog begrijpelijk, maar Van Gogh gebruikte de ramen zelfs voor stillevens, zoals Mand met viooltjes.’
 
5. Van Gogh maakte vaak meerdere versies van hetzelfde motief
‘Van De Zonnebloemen maakte Vincent vijf versies. De eerste hangt normaal gesproken in de the National Gallery in Londen. Van Gogh stelde zich een ensemble voor. Daarom hangt nu links de eerste versie, in het midden De Wiegster (het portret van Madame Roulin) en rechts De Zonnebloemen die normaal in ons museum hangt.’
 
6. Van Gogh was een van de beste tekenaars van zijn tijd
‘Zijn tekeningen zijn kunstwerken op zich. Hij maakte niet alleen tekeningen als studie. Helaas kunnen we maar weinig van dat werk laten zien. Het is zo kwetsbaar: door blootstelling aan licht verbruint papier en verbleekt inkt. Zijn werk op papier zijn verborgen juwelen.’  
 
7. Veel werken zien er nu anders uit dan ze oorspronkelijk waren
‘Vooral kleuren waarin rood is vermengd, zijn nu anders. Dat pigment is vervaagd. Van De Slaapkamer waren de deuren en de muren violet, terwijl ze nu blauw zijn. We weten dat, omdat de verf achter de lijst nog wel die kleur heeft. Je kunt een digitale reconstructie zien van hoe De Slaapkamer er destijds vermoedelijk uit zag.’
 
8. Van Gogh was héél zuinig met signeren
‘Als je goed oplet, zie je dat er maar weinig schilderijen zijn gesigneerd. Van Gogh signeerde pas als hij uitermate tevreden was over het werk, dacht dat het werk goed zou kunnen verkopen of als hij een schilderij cadeau gaf. Bij Zeegezicht bij  les Saintes-Maries-de-la-Mer signeert hij in het rood, omdat hij die kleur nog miste in het schilderij.’
 
9. Zijn talent kwam niet vanzelf
‘Van Gogh had niet van nature heel veel talent. Daarom is het zo bewonderingswaardig hoe hij in korte tijd, hij was maar tien jaar kunstenaar, enorme vooruitgang heeft geboekt. Een goed voorbeeld daarvan zijn de twee zelfportretten waarmee de tentoonstelling begint: het eerste maakte Van Gogh toen hij net in Parijs aankwam en is met donkere kleuren. Een jaar later maakte hij weer een zelfportret, met een andere toets en andere kleuren. Hij dacht toen hij in Parijs aankwam: wat ik doe is ouderwets.’
 
10. Zijn laatste werk is niet zijn laatste werk
Korenveld met kraaien wordt vaak uitgelegd als zijn laatste werk: de kraaien staan voor de dood, de doodlopende weg zou betekenen dat hij geen uitweg meer zag. Maar zijn écht laatste werk, is nog niet af: Boomwortels. Door verkleuring ziet het er nu abstracter uit dan het waarschijnlijk was.’

Comments