Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Liefde door de lens
26 APR 2013 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Expo

Liefde door de lens

From Holland with Love is opgebouwd rond het werk van Ed van der Elsken. Met zijn allereerste publicatie, het fotoboek Een liefdesgeschiedenis in Saint-Germin-des-Prés, werd Ed op slag wereldberoemd en dat is begrijpelijk. Hij fotografeerde het leven en dat betekende in Eds geval onder andere heel veel expliciet naakt. In 1956 moeten de grofkorrelige zwart-wit foto’s nogal heftig zijn geweest. Sterker, sommige zijn dat nu nog. Maar de echte waarde van zijn werk is dat Ed met Een liefdesgeschiedenis De Liefde als thema introduceerde in de Nederlandse fotografie. De liefde voor het leven, de liefde die van zijn onderwerpen uitgaat en de liefde voor het fotograferen spatten uit elke foto. From Holland With Love eert hem door een tentoonstelling met fotoseries van Nederlandse fotografen die samen de verschillende aspecten van de liefde belichten. Maar wat zien we nu eigenlijk precies?  Martine Stig, één van de exposerende fotografen, loopt met ons mee en legt uit hoe iemand met dezelfde liefde voor fotografie als Ed naar de series kijkt.
 
De obsessieve liefde
Paul Kooiker - Hunting & Fishing (1999)
Volgens mij gaat dit over het obsessieve van de liefde. De vrouwen op de foto rennen weg voor de kijker en die krijgt haar niet scherp in beeld. Doordat je geen gezichten ziet, gaat het niet over iemand, maar wordt de boodschap universeel. We jagen allemaal iets ongrijpbaars na, we zijn allemaal op zoek naar iets waarvan we niet precies weten wat het is. De meeste foto’s zijn schilderachtige zomerdagen in romantische seventies-kleuren, maar één foto laat zien dat het najagen van liefde niet per se iets moois hoeft op te leveren. En dat de grens tussen mooi en gevaarlijk best dun is. Die (de tweede foto rechts) verschilt niet zo heel veel van de rest, maar voelt véél donkerder, gevaarlijker: hier kan een misdaad gepleegd zijn. De spanning zit in het gevoel dat je iets ziet wat je eigenlijk niet mag zien, het is voyeuristisch. In combinatie met het feit dat de vrouwen naakt zijn, gaat deze serie dus misschien meer over lust dan over liefde.
 
De banaliteit van de liefde
Useful Photography - Useful Photography Wedding Photographs (2011)

Dit vind ik een grappige serie. Useful Photography (o.a. Hans Aarsman en Erik Kessels, -red.) maken boekjes over gebruiksfotografie, dus over hoe mensen foto’s gebruiken. Voor één editie hebben ze naar trouwfoto’s gekeken. Door een heleboel foto’s van bruiloften op internet te verzamelen en te groeperen, krijgen ze iets heel grappigs. De mooiste dag van iemands leven wordt nu iets heel plats, omdat wat voelt als het meest bijzondere ooit door iedereen op precies dezelfde manier gedaan wordt. Het meest bijzondere, wordt dus zo doorsnee als maar kan. Het laatste wat je wil is een persoon worden die op één van deze foto’s staat, maar iedereen huurt een zaal, snijdt gezamenlijk een taart aan en rijdt weg in een versierde auto.

Liefde voor het leven
Ed van der Elsken (overzicht)

‘Ah, de master. Doordat de foto’s allemaal zwart-wit zijn en grofkorrelig, lijkt dit voor ons te gaan over een tijdperk. Maar daar moet je, en dat vind ik ook moeilijk, even doorheen kijken. Dat heeft Van der Elsken niet willen vastleggen. Hij legt een vergrootglas op het leven om de schoonheid van dit soort situaties te laten zien. Daar zit bij hem de liefde in, of de foto’s nu letterlijk over relaties gaan of niet. Wat hem zo speciaal maakt is dat hij zó ontzettend dichtbij zijn onderwerpen kan komen. Hij kan heel bijzondere stukjes leven laten zien, omdat hij dat leven zelf ook leidt. Hij zit zo erg in de situatie dat hij eigenlijk zelf één van de gefotografeerden is en dat is soms dan ook zo. Je ziet in ieder geval geen aanwijzingen, alsof iedereen eraan gewend is dat hij al-tijd een camera in zijn handen heeft, daardoor heft hij de camera op. Ook daar zit liefde in, liefde voor de fotografie, en de obsessieve drang om álles vast te leggen.’
 
Liefde tussen vrienden
Koos Breukel - The thoughtless Kind / Daydreamer, Photographic fundaments for memories of Eric Hamelink (1989 - 1995)

‘Dit is een heel bijzondere serie. Het is begonnen als een vriend die gewoon een vriend fotografeerde, maar toen die vriend kanker kreeg is Breukel blijven fotograferen waardoor de serie een heel andere lading krijgt. Je ziet de vriend, Eric Hamelink, veranderen door de medicijnen. Totdat alleen zijn ogen je nog herinneren aan de eerste foto’s.  Vriendschap is ook liefde, dat wordt heel duidelijk in deze serie. Op een gegeven moment weten ze allebei dat elke foto die Koos maakt de functie krijgt van een herinnering aan de tijd dat Eric nog leefde. Als kijker vraag je je automatisch af wáár dat moment zit, vanaf wanneer weten ze dat Eric ongeneeslijk ziek is?
 
Platonische liefde
Bertien van Manen - Give me your Image (2006)

‘Deze serie gaat voor mij  heel erg over fotografie, over hoe je met een foto iets stilzet in de tijd. Bertien van Manen heeft op haar reizen foto’s gemaakt van foto’s die mensen in hun huis hebben staan. Die foto’s zijn vaak oud en de decórs waar ze in staan zijn ook tijdsgebonden, waardoor de tijd wordt uitvergroot. Daarnaast gaat het over platonische liefde, familieliefde vooral, en hoe mensen de liefde voor anderen uiten. Door mensen in lijstjes te stoppen laat je zien dat ze belangrijk voor je zijn. Ik bedoel: je kunt een foto ook in een fotoalbum stoppen, maar daar zijn deze blijkbaar te belangrijk voor. Maar je stopt iemand pas in een lijstje als hij of zij weg is, door zo’n foto neer te zetten klamp je je vast aan een situatie die er nu niet meer is. Toch weer die tijd.’
 
De oprechtheid van liefde
Julika Rudelius - One of Us (2011)
‘Dit vind ik zó goed. Julika heeft succesvolle Amerikaanse stellen die al heel lang bij elkaar zijn gevraagd elkaar te vertellen waarom ze zo bij elkaar horen. Die gesprekken heeft ze gefilmd en dat is zó ongemakkelijk om te zien. In de eerste plaats omdat je getuige bent van iets heel privé's. Hier worden de allerdiepste gevoelens, misschien wel voor het eerst, uitgesproken en daar hoor je niet bij te zijn. Dat wil je ook niet. De zinnen die ze uitspreken klinken namelijk als ontzettend holle filmquotes.. Vooral wat de mannen zeggen, klinkt alsof het alleen is wat de vrouwen willen horen. Je gaat meteen de verhoudingen in de relatie invullen. Tegelijkertijd ga je je afvragen hoe oprecht liefde na een tijdje nog is, acteren we niet allemaal de boel bij elkaar? Maar de stellen kijken elkaar écht eerlijk aan, alsof dit het mooiste moment is uit hun leven. Ik vind het fantastisch, dit is een lekker pijnlijk werk. En om het allemaal nog ongemakkelijker te maken, kruipt Julika zelf aan het eind van elke scène heel stilletjes het beeld in. De stellen lijken niks in de gaten te hebben omdat ze zo intiem op elkaar gefocust zijn.’
 
'De liefdesdaad'
Martine Stig - After (1998)

‘In deze serie gaat het niet om de liefde, het heeft er alleen mee te maken. Ik heb het in opdracht gemaakt voor ‘the sex issue’ van RE-magazine. Maar ja, wat kun je nog met sex doen dat niet al honderd keer gedaan is? Sex in beeld brengen is een beladen ding, maar je ziet dagelijks mensen in de tram die net sex hebben gehad. Dat vind je heel normaal. Dus ik vroeg me af hoe je er eigenlijk uitziet als je net sex gehad hebt. Daarom heb ik mensen gevraagd om na de 'liefdesdaad', zoals het op de bordjes hier heet, direct een shirtje aan te trekken, op een bepaalde plek te gaan staan en met een zelfontspanner een foto te maken. Als je niet weet wat er net gebeurd is, kun je deze foto’s bij wijze van preken ook zo op de schouw zetten. Sterker nog, ik weet niet eens echt zeker of deze mensen wel sex hebben gehad. Ik was er niet bij. Maar het idee dat het wel zo is, maakt het een spannende foto. Het is eigenlijk een beetje zoals de foto’s van Paul Kooiker, door de suggestie ga je op zoek naar wat je niet kunt zien.’

Comments

Gerelateerde kortingen

Nederlands Fotomuseum
€ 5,00 CJP-korting

Nederlands Fotomuseum

Staar jezelf helemaal blind op de mooiste fotocollectie van Roffa