Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Uwe Majesteit, lieve Beatrix
18 FEB 2013 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Expo

Uwe Majesteit, lieve Beatrix

Uwe Majesteit, beste mevrouw van Oranje-Nassau, lieve Beatrix

Nadat de eerste schrik was weggeëbd, voelde ik blijdschap toen u 28 januari jongstleden uw aftreden als Koningin der Nederlanden bekend maakte. Ik vermoed dat ik schrok omdat het enige icoon dat altijd aanwezig is geweest gedurende de vijfentwintig jaar dat ik nu leef, op 30 april verdwijnt. Of wordt vervangen, zo u wil. Het was een ingrijpender boodschap dan ik had verwacht, hoewel naasten mij niet zullen omschrijven als een trouwe volger of bijzonder liefhebber van het Koningshuis. Waarom?

Ik was blij voor ú, blij dat het er bijna op zit, dat u weer min of meer ‘vrij’ bent. Voor mij blijkt u namelijk toch meer te zijn dan een ceremonieel lintjesknipper, een staatshoofd of een vooruit geschoven symbool tijdens handelsmissies in verre oorden. U bent tevens, zoals anderen dat treffend hebben getypeerd ‘de moeder van de natie’ en het menselijke en per definitie enige constante gezicht van onze regering. Of u zich nu prettig voelt of niet, u dient altijd de rol van Koningin der Nederlanden te spelen. Slechts een paar mensen (mogen) weten wie u écht bent.

'Het lijkt totaal niet op Beatrix'
In de tentoonstelling Beelden van Beatrix (klik op de foto rechts om alle werken te zien die in deze brief aan bod komen), op uw verjaardag geopend in Paleis het Loo, hoopte ik een beter beeld te krijgen van hoe het volk u ziet en tegelijkertijd te ontdekken wat mijn beeld van u is. Naar verluidt zonden meer dan 2000 professionele en amateurkunstenaars hun beeld van Beatrix in. De mooiste of beste 75 staan tentoongesteld in de westvleugel van het paleis.

U bent een strenge vrouw
Er blijven veel mensen staan bij Queen Beatrix in the Spotlight (Patrice & Jean Marc Aaftink), het met ledlampjes verlichte kubistische portret van u. De veelal grijzende bezoekers duiden het vervolgens met zinnen als: ‘Nou, ik herken het hoedje en misschien haar kapsel, maar verder lijkt het totaal niet op Beatrix.’ Het is een van de vele objecten in de tentoonstelling die u voorstellen als een streng, strak en statig icoon. Er zijn bijvoorbeeld bijna geen werken te vinden die meer laten zien dan uw gezicht, waarbij uw kapsel en hoed als vaste rekwisieten fungeren. In menig werk wordt u zelfs tot deze twee kenmerken gereduceerd.

Zie bijvoorbeeld PictoBea (u als pictogram, door Deirdre Fabery de Jonge), Kop of Munt? (uw portret in 1100 muntjes van 1 cent, door Floris Overheul), het enigszins vreemde Tabouret Royal (uw silhouet vormt een ‘prettig zittend krukje’, door Alexis Oskam), Bea (u als postzegel, door Anne Rooseboom) of Silhouet (u als figuur zonder enig andere functie of inhoud dan die van een lintjesknipper, door Henk Tukker). Spotlight verschilt in zoverre van de rest dat de wisselende kleuren van de zachte verlichting een zachtere kant verraden en een sociale persoonlijkheid aanduidt die zich makkelijk aanpast aan de situatie. Dat herken ik, maar een deel van uw onderdanen lijkt u dus te zien als een sterke, misschien zelfs strenge vrouw die vooral ergens symbool voor staat.

Andy Warhol

Tegen een aangrenzende wand hangt een vierluik van zeefdrukken die Andy Warhol ooit van u maakte. De werken zijn uitbundig gekleurd en laten u zien als levenslustige jonge vrouw, een mooie vrouw bovendien. Warhol heeft in 1985 meer Reigning Queens geportretteerd, maar over u zei hij: ‘She was the best looking of the bunch.' Die kunt u nogmaals in uw zak steken. Ik merk dat het de goede kant op gaat, deze werken voelen prettiger aan, ik krijg meer het gevoel dat u dit echt bent.
Daarom ga ik op zoek naar andere kleurrijke portretten. Ze zijn minder talrijk dan de statige of iconische, maar ze zijn er zeker.

Sixties Queen
In een klein hoekje vind ik mijn twee favorieten. Sixties Queen (door Diederick Kraaijeveld) en Troostend (door Geert Weerstand). De één is vrolijk, u moedigt als een met RayBan zonnebril getooide jonge prinses van kleurig sloophout een hockeyteam aan op de Olympische Spelen in Tokyo (1964) . Zo zie ik u het liefst, merk ik: als iemand die het leven viert. Achter mij hangt de trieste tegenhanger aan de muur. Op een stemmig zwarte tegel raakt u troostend de arm van Mabel aan. Of u zoekt houvast bij haar. Het is het enige werk waarbij uw gezicht niet te zien is en ook hoed en typerend kapsel ontbreken hier gelukkig. Dit is een persoonlijk ‘portret’, u bent hier een mens. Niettemin is ook dit beeld gemaakt aan de hand van een foto, waarmee maar weer duidelijk wordt dat u nooit géén koningin bent.

Aan welke rol geeft u tegenwoordig de voorkeur?
U staat bekend als kunstliefhebber, dus ik ben benieuwd wat u zelf van de werken vind en vooral van het totaalbeeld dat de expositie (van u) schetst. Als u naast kunst ook van koffie houdt, zoals de twee (!) werken (door Marieke Rolloos en Rogier Alblas) die u uitbeelden met behulp van lege Nespresso-cupjes doen vermoeden, zou ik graag een keer met u door de tentoonstelling lopen en naderhand de werken te bespreken bij een kopje koffie en een gevulde koek. Van kunstliefhebber tot kunstliefhebber, van (groot)moeder tot een van haar vele (klein)zonen of gewoon als twee keuvelende mensen met te veel vrije tijd. Aan welke rol geeft u tegenwoordig de voorkeur?

Een zeer hartelijke groet,

Comments

Gerelateerde kortingen

Paleis Het Loo
€ 9,50 CJP-korting

Paleis Het Loo

Visualiseer koningin Juliana in de paleistuin