Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
5 Jahre Leben
01 FEB 2013 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Film

5 Jahre Leben

Op waarheid gebaseerd
Murat Kurnaz is de zoon van een gematigde Duits-Turkse moslim en een Duitse moeder. Hij slijt zijn dagen in de sportschool en werkt ’s nachts als uitsmijter bij een technohol in Bremen. Hier gebeurt uiteraard alles wat God verboden heeft en daar kan Murat steeds slechter tegen. Murat mag dan af en toe een agressieve uitspatting hebben, het is een rustige jongen die niet drinkt. Als op een dag zijn collega wordt neergeschoten voor de club, keert hij zich radicaal tegen het hedonisme om hem heen. Hij bezoekt een moskee en vlucht in het geloof. Zo ontmoet hij Serdal. Serdal is een terroristenronselaar die meteen ziet hoe makkelijk fuck-up Murat te beïnvloeden is. Hij overtuigt Murat dat hij moet trouwen met een Turkse moslima. Daar heeft Murat ook oren naar, maar die vindt dat hij dan toch op zijn minst Arabisch moet leren. Serdal is het met hem eens, het zou goed zijn als Murat het echte Islamitische leven meemaakt. In Pakistan bijvoorbeeld, Serdal regelt het wel even. Maar ja, een blanke man in Pakistan valt op. Zeker als zijn vliegticket betaald is door Al-Qaeda. Murat wordt dus al snel opgepakt en in december 2001 via Afghanistan naar Guantánamo gebracht.

Mentale marteling
Tot zover klopt de film in ieder geval nog met het verhaal waarop hij gebaseerd is. Wat er vervolgens precies is gebeurd in Guantánamo weet niemand, maar 5 Jahre Leben is realistisch genoeg om je te laten denken dat het een accuraat beeld schetst. De film speelt zich grotendeels af in de verhoorkamers waar Murat ondervraagd wordt door ene Gail Holford. In werkelijkheid is Murat door meer dan honderd mensen verhoord, maar dat werkt natuurlijk niet lekker in een film. Het mentale spel dat Holford en Murat spelen is pijnlijk om te zien. Holford weet namelijk dat Murat onschuldig is. Maar Murat zit al in de cel en is flink gemarteld, dus er is een groot Amerikaans belang (Holford wordt ingevlogen uit Washington DC) dat Murat bekent terrorist te zijn. Zo kunnen ze hem in de gevangenis houden en komt er niet naar buiten wat er daar gebeurt met onschuldige mensen. Holford haalt alles uit de kast om Murats vertrouwen te winnen en hem uiteindelijk te breken. Daarbij wordt ook fysiek geweld niet geschuwd, maar dat blijft gelukkig grotendeels buiten beeld. De kijker krijgt net genoeg informatie om het gruwelijke plaatje verder in te kleuren. 5 Jahre Leben is dus geen smerig bloedfestijn, maar de mentale marteling van Murat is zeker net zo moeilijk om aan te zien.

Wrange augurk
Na afloop is de zaal doodstil. Dat dit ooit echt gebeurd is en dat wij het hebben laten gebeuren, is een schande. Natuurlijk is het verhaal geromantiseerd, dit is geen docu. Maar aan de andere kant weten we dat marteltechnieken zoals het continu draaien van metal, dag en nacht verlichte isoleercellen en verbale vernedering, echt ingezet zijn. We weten van foto’s hoe Guantánamo eruit ziet en de gevangenis is griezelig echt nagebouwd. De ultrarealistische vormgeving van 5 Jahre Leben in combinatie met de surrealistische belichting én gebeurtenissen zullen nog lang doordreunen in het hoofd.

Bij ons wel in ieder geval. Op het station kopen we zonder na te denken een hamburger bij de Burger King. Bij elke hap schiet ons weer een flashback door het hoofd: de medegevangene die wordt omgekocht met een hamburger om info uit Murat te krijgen, het logo op de smerige kopjes koffie die Holford en Murat drinken tijdens hun verhoren, Murats laatste maaltijd voor zijn zogenaamde vrijlating. We voelen ons vies. Viezer dan je na een diner bij de Burger King mag verwachten. Het tastbare gevoel van angst, uitzicht- en machteloosheid tijdens bovenstaande scènes, lijkt als een wrange augurk in ons broodje te zijn beland.

Cijfer: 8

Nog te zien op IFFR:
Zaterdag 2 februari, Lantarenvenster 1, 11:15 uur.

Comments