Ontdek
Kortingen Win CJP events
Over CJP
Contact
Koop je pas Inloggen
Museum van de Maand: MMKA
06 DEC 2012 • Door Steven Stoffers • Meer blogs over Expo

Museum van de Maand: MMKA

Arnhemmers houden van duidelijkheid, dat mogen we wel stellen na een bezoek aan het MMKA. Zodra je het station uit loopt, word je met stickers op het voetpad richting het museum geleid. De vlaggen van het MMKA zie je al van ver, iets dichterbij heb je vrij zicht op een beeldentuin en vlak voordat je bij de hoofdingang bent loop je langs een gebouw waar heel groot ‘museumcafé’ op staat. Alles schreeuwt ‘je hebt het museum gevonden!’. Toch hangt er voor de zekerheid nog één bordje: ‘Moderne kunst ->’

Mooi. Binnen 10 minuten lopen vanaf het station staan we voor het statige herenhuis waar een bijzondere collectie Moderne Kunst bewaard en tentoongesteld wordt. We lopen nog even, door de beeldentuin, rond het gebouw. Het museum staat namelijk op een zogenaamde Rijnwal; vanuit de tuin heb je een weids uitzicht over de rivier. Als de regen niet met bakken naar beneden kwam, waren we hier op het museumterras blijven zitten. Maar de plicht roept en gelukkig maar, want de tentoonstellingen in het MMKA hadden we niet willen missen.

Zowel qua bezoekers als qua oppervlakte is het MMKA een van de kleinste musea voor de moderne kunst waar wij ooit zijn geweest. Maar op de een of andere manier hebben ze er maar liefst vier mooie expo’s in weten te proppen. De belangrijkste zijn In de schaduw van morgen en Erwin Olaf. Regressive.

In de schaduw van morgen. Neorealisme in Nederland
Elk museum heeft zijn specialisatie en die van het MMKA is het Realisme. Toen Nederlandse musea zich na de tweede wereldoorlog richtten op Cobra en abstracte kunst, begon het MMKA (toen nog Gemeentemuseum Arnhem) als eerste museum een collectie aan te leggen van realistische schilders. Dat juist in Arnhem schilderijen werden verzameld waar in ieder geval het onderwerp duidelijk geschilderd is, kan bijna geen toeval zijn.
Toch gaan de schilderijen bij In de schaduw van morgen niet per se over het afgebeelde onderwerp. In alle schilderijen sluimert een donker onderbuikgevoel. De sterke lichtcontrasten werken bevreemdend, hoe realistisch de werken ook geschilderd zijn. Als dit de werkelijkheid is, dan zouden we in een horrorverhaal leven. Op bijna elk doek is een schedel of een ander teken van de dood terug te vinden, de angst regeert in de west-vleugel van het museum.
In de schaduw van morgen verwijst dan ook naar de periode waarin de schilderijen vrijwel allemaal zijn gemaakt: het interbellum, ofwel de bange jaren ’30. Onder die naam is deze collectie in 1960 al eens geëxposeerd in het MMKA. Eén van de redenen om het werk nu weer te tonen is dat er anno 2012 opnieuw dreiging en angst in de lucht hangt en dit ‘unieke tijdsdocument’ dus opnieuw relevant wordt. Het werkt. Hoewel uw verslaggever van dienst kwam voor Erwin Olaf en weinig weet van schilderkunst, bleef hij langer hangen bij de schilders.

Erwin Olaf. Regressive.
Het MMKA is gebouwd als een halve maan. We lopen dus weer terug door de tentoonstelling over het Neorealisme. Via een centrale ruimte waar sieraden (expo drie) en het beeldrijm in de vaste collectie (expo vier) getoond worden, komen we uit op de oost-vleugel die Erwin Olaf heeft mogen inrichten. Bij binnenkomst slaat de verwarring even toe. Op een videoscherm geeft Olaf uitleg over zijn laatste serie Berlin, die in het MMKA zijn Nederlandse première beleeft. Tot zover geen probleem. Maar de hele rechterwand wordt in beslag genomen door een schilderij van een man die met een camera in zijn hand de trappen van een stadion op loopt. Hoort dit nog bij de tentoonstelling over de neorealisten? De man stijgt vanuit de donkere coulissen op naar het licht (een referentie naar de dood?), dus het zou kunnen. Het schilderij blijkt toch echt een foto te zijn, een zelfportret van Erwin Olaf. Maar de toon is gezet; op zijn manier is Erwin Olaf een neorealist. Hij fotografeert de werkelijkheid, maar dan wel een werkelijkheid die helemaal naar zijn hand is gezet en minstens net zo bevreemdend is als de schilderijen in de andere expo.

In de tweede ruimte zijn we duidelijk in het land van Olaf. De ene helft van de kamer is wit geschilderd. De andere helft is zwart. Op de scheidslijn tussen de delen hangen twee tv’s. De linker speelt een tafereel in de witte wereld (Dawn) af. Rechts zien we min of meer hetzelfde tafereel, maar dan in een compleet zwarte wereld (Dusk). De fotografie in deze ruimte bestaat uit portretten van de hoofdpersonen in de kortfilms en een soort gestileerde ‘filmstills’.
Keyhole is de tweede serie van Olaf die in het MMKA haar Nederlandse première heeft. In het midden van de ruimte staat een huisje met twee deuren. De deuren zitten op slot, maar je kunt wel door het sleutelgat kijken, naar opnieuw een video-installatie. Aan de buitenwand van het ‘huisje’ hangen portretten van mensen die zich van de camera afwenden. Schaamte, geheimen en nieuwsgierigheid gaan hier op indrukwekkende wijze leven.
In de derde en laatste kamer zien we dan eindelijk Olafs laatste serie, Berlin. De serie is op locatie in Berlijn geschoten en lijkt, net als de schilderijen, volledig in de jaren dertig gemaakt te zijn. Mede door de enge kindergeluiden die door de kamer spoken, waan je je opnieuw in een horrorfilm. De expo heeft dezelfde dreiging als die van de neorealisten en dat is precies waar Olaf op aan stuurt. Het beste voorbeeld hiervan is Freimaurer Loge Dahlem, waarop een nazi-achtig jochie in een blauw maatpak beschuldigend wijst naar een enorme, met (oorlogs)medailles behangen neger op ijzeren rolschaatsen. Wie deze foto ziet, beseft dat het met de wereld snel gedaan is als we op deze manier met elkaar blijven omgaan. Of zoals Olaf zelf zegt over Berlin: ‘Wij, de Westerse wereld, dansen op de rand van de vulkaan. Je voelt dat er iets onheilspellends op ons afkomt(…), maar we feesten gewoon door.’
      
De overlap qua thematiek tussen de twee tentoonstellingen maakt dat ze allebei nog meer indruk maken. Op weg naar het station zul je ongetwijfeld over ‘de schaduw van morgen’ nadenken. Dat is volgens ons wat kunst zou moeten doen en daarom is het MMKA het Museum van de Maand op CJP.nl. Duidelijk?

Comments

Gerelateerde kortingen

Museum voor Moderne Kunst Arnhem
- CJP-korting

Museum voor Moderne Kunst Arnhem

€ 4,- korting in het MMKA