Scapino Ballet Rotterdam heeft al jaren een ijzersterke succesformule: Twools. Een voorstelling waarin uiteenlopende choreografieën elkaar in hoog tempo afwisselen. Dit jaar is aan die formule een extra element toegevoegd: Ellen ten Damme. CJP sprak met haar en met choreograaf Ed Wubbe over de voorstelling Twools13.

Twools13, de naam zegt het al: het is de dertiende keer dat Scapino haar seizoen afsluit met het Twools-concept. Het idee achter de voorstelling werkt nog altijd. Voor veel balletliefhebbers is het inmiddels een jaarlijkse must-see, die steeds weer verrast. De succesformule kent drie vaste elementen: variatie, lef en experiment. Het publiek krijgt vijfenzeventig minuten non-stop dans te zien. Kort en krachtig: geen enkel stuk mag langer dan tien minuten duren. Verder zijn er geen beperkingen. ‘Twools laat ons risico nemen, spannende nieuwe dingen creëren en spelen met manieren om dans te presenteren,’ zegt Ed Wubbe, artistiek leider van het moderne dansgezelschap en één van de choreografen. Ellen ten Damme speelt, zingt en danst mee in zijn stukken.  

Hoe is de samenwerking tussen jullie tot stand gekomen?  
Ellen ten Damme: ‘Op mijn initiatief. Rond februari heb ik Ed gebeld. Ik wilde na Cirque Stiletto in mijn nieuwe theatershow graag iets met dans doen en een samenwerking aangaan met een dansgezelschap. Scapino werkte eerder al met popmuziek (onder andere in Songs for Drella) en is in voor experimenten, vandaar dat ik voor hen koos.’
Ed Wubbe: ‘Ik bedacht toen dat Ellen mee kon doen in Twools, zodat we alvast dingen konden uitproberen en ontdekken welke mogelijkheden er zijn. Ellen is nu het cement van de voorstelling geworden: ze opent, sluit af en zit in drie stukken midden in de voorstelling. Verder is er werk van vijf andere choreografen te zien. Het is een heel verschillend, apart geheel. Door de optredens van Ellen zit er toch een rode draad in.’  

Gebeurt dat volgens jullie nog te weinig: andere kunst- of entertainmentdisciplines mengen met dans?  
Ellen ten Damme: ‘Ja. Het gebeurt wel al dat een popmuzikant een dansgezelschap live op het podium begeleidt (zoals Anne Soldaat in Zout van Conny Jansen Danst). Uniek aan wat wij in deze Twools neerzetten is dat ik zing en dans tegelijkertijd.’
Ed Wubbe: ‘Dat gebeurt bij dansgezelschappen nog heel weinig. In musicals gebeurt het en dat vind ik bewonderenswaardig. In de danswereld is het nieuw dat een artiest van buiten het gezelschap echt bij de groep dansers gaat horen en onderdeel wordt van de choreografie. Ik vind het een heel opwindende manier van werken. Scapino is sowieso erg in voor samenwerking met andere disciplines. Het is belangrijk dat dans openstaat voor kennismaking met andere werelden. Dat kan de dans verder brengen. En het is leuk voor de dansers.’

Het lijkt wel alsof Scapino van de Nederlandse dansgezelschappen het voortouw neemt in het aangaan van zulke samenwerkingen.  
Ed Wubbe: ‘Dat is ook wel zo. Wij hebben al veel uitstapjes gedaan: we staan bijvoorbeeld op festivals als Geen Woorden Maar Daden en Lowlands, treden op met poetry slammer Ellen Deckwitz... Ik denk dat het komt door de open cultuur van Scapino. Wij zijn nieuwsgierig, durven risico’s te nemen. We kiezen niet voor de vertrouwde aanpak waarvan we weten dat die goed is en garant staat voor succes. Scapino Ballet is wel een gerenommeerd, maar geen established gezelschap. Wij denken niet zo in hokjes, hebben niet één stijl of manier van werken die heilig is. Sommige andere gezelschappen zitten te vast in hun idee van wat dans is of zou moeten zijn en gaan geen uitstapjes aan omdat die buiten hun “dansdingetje” vallen.’
Ellen ten Damme: ‘Het is juist leuk om dingen anders te doen dan mensen verwachten, om een beetje tegendraads te zijn. Dat is moeilijk en dat betekent dat je in de repetitietijd veel aan het uitzoeken en uitproberen bent. Maar als het dan lukt, creëer je iets bijzonders. Het is goed om risico te durven nemen.’

Al meer dan vijftig choreografen hebben aan Twools meegewerkt, van jonge, beginnende tot geprezen, ervaren dansmakers. Waar let je op bij je keuze voor choreografen?
Ed Wubbe: ‘Het concept voor Twools is uitstekend om nieuw talent een kans te geven. Stukken in Twools duren maximaal tien minuten. Soms komen choreografen naar mij toe met de vraag of ze mee mogen werken. Ik probeer die mensen uit te kiezen van wie ik vind dat ze talent hebben en interessant werk maken.’  

Behalve de tijdslimiet stel je geen inhoudelijke eisen aan de stukken. Dat is een behoorlijk risico, of niet?
Ed Wubbe:‘Uiteindelijk is er natuurlijk wel de eis dat een stuk van een bepaalde kwaliteit moet zijn. Maar ik stel inhoudelijk geen beperkingen omdat dat de enige manier is om elke keer verrassend te kunnen zijn. Als ik voorschrijf wat wel en niet mag, gaan alle Twools op elkaar lijken. Maar als ik choreografen de vrijheid geef om te doen wat ze willen, is de uitkomst altijd onvoorspelbaar. En dat zoek ik. Dat zorgt ervoor dat het fris en spannend blijft en dat we Twools nog altijd jaarlijks terug kunnen brengen. Natuurlijk is het een risico, maar ik wil werken met mensen die me het vertrouwen geven zelfstandig voor de gevraagde kwaliteit te zorgen.’  

Scapino Ballet Rotterdam, Twools 13
1 tot en met 4 juni
Rotterdamse Stadsschouwburg
Prijs: € 22,50 /Met CJP-korting: € 10,- (2^e rang)
www.scapinoballet.nl
www.ellentendamme.nl  

Tags: Twools 13, Interview, Ed Wubbe, Ellen ten Damme, Scapino Ballet