Baal verliest het overzicht - Theater

AGENDA/ZOEK KORTING

trefwoord

plaats

genre

wanneer

van

tot en met

Theater: Recensie: Baal - Theatergroep Antigone

19-04-2011

Is een stuk geslaagd als de flyer je achteraf moet vertellen waar de voorstelling over ging? Bij Baal is dat het geval. Zonder rode draad om je je als toeschouwer aan vast te houden, word je van situatie naar situatie geslingerd. Hoewel ook in het originele stuk de anarchie regeert, slaat de Vlaamse Theatergroep Antigone te ver door in het uitbeelden van chaos.

Orde
Baal uit 1918 is het eerste stuk van de hand van Bertolt Brecht. Het vertelt het verhaal van de gelijknamige jonge dichter die een afkeer heeft van de samenleving, van de bourgeoisie en van de Kerk. Al direct in de eerste scène blijkt dat Baal (Vincent Hennebicq) niks moet weten van het gepeupel dat zijn werk superbe vindt. Vanaf minuut één wordt Baal geschetst als een diabolische en narcistische antiheld: iemand die totaal geen sympathie bij het publiek weet op te wekken, slechts afkeer. De scène tussen Baal en zijn moeder, gespeeld door Dominique Van Malder (een man!), spreekt boekdelen. Baal moet eens van z’n luie reet komen, stoppen met zuipen en een fatsoenlijke baan vinden.

Chaos
Wanneer vervolgens Baals vriend Johannes met een scharrel van dertien jaar komt aanzetten, raakt de toeschouwer volledig de draad kwijt. Fragmenten beginnen en eindigen, personages komen en gaan, zonder dat je ook maar enig besef hebt wie het zijn, waar ze vandaan komen en wat er met hen gebeurt. Chaos alom in dit onsamenhangende theaterstuk. Uiteraard zal Theater Antigone dit beoogd hebben: ook bij Brecht staan immers de anarchie en wanorde centraal. Wanneer Baal echter zonder geloofwaardige reden in konijnenpak gaat lopen blèren en zeiken over de maatschappij, valt nog weinig van het stuk serieus te nemen. De chaos begint dan te ergeren.

Baal 1.0
Theater Antigone heeft Brechts oorspronkelijke versie in een (post)modern jasje gestoken. Baal is niet alleen een dichter, hij is ook een kunstenaar die werkt met film. Het toneelspel gaat gepaard met onheimelijke filmscènes van donkere bossen en close-ups van acteurs. Vooral een close-up van Baal in zwart-wit laat de dichter uitermate satanisch overkomen. Een rij houten draaipanelen wordt hiervoor als doek gebruikt, wat tevens dient als schuifpui tussen twee werelden: personages lopen het huis in of uit door achter de houten latten te verdwijnen.

Liedjes!
Brecht, een voormalig cabaretier en zanger, schreef het stuk om er zijn liedjes in kwijt te kunnen, aldus de flyer. In de versie van Theater Antigone komt echter geen enkel lied naar voren dat enige betrekking heeft op het stuk. Het koraal voor de grote Baal zou perfect passen binnen de invalshoek die Theater Antigone heeft gekozen. Maar het gebrek aan liedjes wil nog niet zeggen dat er geen muziek in het stuk aanwezig is: tot meerdere malen aan toe worden je trommelvliezen kapotgeslagen met de meest helse technomuziek.

Vlaams?
Het Vlaams is een mooie en vooral zachte taal. Uit Baal blijkt maar weer dat zo’n vrolijke taal niet geschikt is om in te schreeuwen, iets wat één van de vele hobby’s van Baal en consorten is. Niet alleen doet het pijn aan de oren (zowel vanwege het geluid als vanwege de schade die het Vlaams als taal wordt aangedaan), ook wordt het stuk nog onduidelijker. Baal is – zeker wanneer hij door een microfoon schreeuwt – nauwelijks te verstaan. Voeg daar een cast aan toe die voor een deel uit niet-Nederlandssprekende Walen bestaat, en de chaos is compleet.

Shocking
Baal is een combinatie van luide muziek, veel geschreeuw en onbegrijpelijke flarden tekst in onduidelijke scenario’s. Hoewel de chaos en anarchie duidelijk uit het stuk naar voren komen, wil dat nog niet zeggen dat de opvoering van Baal geslaagd is. De flyer eindigt met de tekst dat er in Baal niet gezocht wordt naar dat wat choqueert, maar slechts naar wat men vandaag de dag nog als ongemakkelijk beschouwt. Daarmee doet de flyer het stuk tekort. Choqueren doet het namelijk wél. Of dat de voorstelling ten goede komt? Beter was geweest als ze zich meer in toom hadden gehouden.

Baal - Theater Antigone, in co-productie met Théâtre National
Diverse theaters
www.antigone.be